1. Από την ψηφιακή φάρσα στην πραγματική συζήτηση για τις τεχνητές μήτρες
Τον Αύγουστο της περασμένης χρονιάς κυκλοφόρησαν διαδικτυακές φήμες για τον Κινέζο ερευνητή Zhang Qifeng, ο οποίος υποτίθεται ότι είχε αναπτύξει ανθρωποειδή ρομπότ με τεχνητές μήτρες ικανές να κυοφορήσουν ανθρώπινα έμβρυα επί δέκα μήνες. Σύμφωνα με αυτές τις αναφορές, το πρώτο μοντέλο θα κυκλοφορούσε το 2026 με τιμή κοντά στα 100.000 γιουάν.
Η έρευνα, όμως, αποκάλυψε ότι ούτε ο Zhang ούτε η εταιρεία του υπήρχαν. Η είδηση ήταν μια καλοσχεδιασμένη φάρσα. Παρ’ όλα αυτά, η ίδια η ιδέα των τεχνητών μήτρων δεν είναι φαντασία. Όπως σημείωσε η καθηγήτρια Νομικής Allane Madanamoothoo στο The Conversation, το όραμα της εξωμήτριας ανάπτυξης —ή εκτογένεσης— απασχολεί την επιστημονική σκέψη εδώ και έναν αιώνα.
Η αρχική σύλληψη ανήκει στον γενετιστή J.B.S. Haldane το 1923, ο οποίος προέβλεψε ότι η τεχνητή κύηση θα άλλαζε ριζικά την ανθρώπινη αναπαραγωγή. Έναν αιώνα μετά, η ιδέα παραμένει πιο κοντά στον θεωρητικό διάλογο παρά στην εφαρμοσμένη τεχνολογία.
2. Η επιστημονική πρόοδος και τα όρια που ακόμη δεν έχουν ξεπεραστεί
Από τη δεκαετία του 1990 και έπειτα, επιστήμονες έχουν επιχειρήσει πειράματα εξωμήτριας ανάπτυξης σε ζώα. Το 1993 ο Ιάπωνας ερευνητής Yoshinori Kuwabara κατάφερε να κρατήσει έμβρυα κατσίκας ζωντανά σε τεχνητό αμνιακό περιβάλλον για τρεις εβδομάδες. Το 2017, ομάδα από το Παιδικό Νοσοκομείο της Φιλαδέλφειας πέτυχε παρόμοιο αποτέλεσμα με έμβρυα αρνιών, τα οποία αναπτύχθηκαν για τέσσερις εβδομάδες εκτός του σώματος.
Παράλληλα, η εξωσωματική γονιμοποίηση έχει επιτρέψει την πιο λεπτομερή μελέτη των πρώτων σταδίων της ανθρώπινης ανάπτυξης. Ωστόσο, η διεθνής επιστημονική κοινότητα θέτει ως απαράβατο κανόνα το όριο των 14 ημερών για την έρευνα σε ανθρώπινα έμβρυα, διατηρώντας έτσι την εκτογένεση σε θεωρητικό επίπεδο όσον αφορά την πλήρη τεχνητή κύηση.
Η «μερική» τεχνητή μήτρα —που θα υποστηρίζει πρόωρα νεογνά— θεωρείται ρεαλιστικός και θεραπευτικός στόχος. Αντίθετα, η «ολική» εκτογένεση, από τη σύλληψη έως τη γέννηση, παραμένει τεχνολογική και ηθική πρόκληση.
3. Οι κοινωνικές συνέπειες, οι εμπορικές προεκτάσεις και ο φεμινιστικός διάλογος
Μια πλήρως λειτουργική τεχνητή μήτρα θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει όχι μόνο την ιατρική, αλλά και την κοινωνία. Κάποιες γυναίκες ίσως επέλεγαν εξωσωματική κύηση για λόγους άνεσης ή υγείας — ένα ενδεχόμενο που είχε προβλέψει ο βιοηθικός Henri Atlan.
Ωστόσο, σε μια οικονομία προσανατολισμένη στην παραγωγικότητα, οι εταιρείες θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν τέτοιες λύσεις για να περιορίσουν τις απουσίες από την εργασία. Η τεχνητή μήτρα θα μπορούσε επίσης να παρακάμψει τους περιορισμούς της παρένθετης μητρότητας και να ανοίξει τον δρόμο για μια νέα, τεράστια αγορά στο πεδίο της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.
Η συζήτηση περιλαμβάνει και ανησυχίες για ευγονικές πρακτικές: στις ΗΠΑ, ήδη προσφέρεται επιλογή φύλου και χρώματος ματιών μέσω IVF και PGD, ενώ εταιρείες όπως η Genomic Prediction επιτρέπουν την πολυγονιδιακή επιλογή «βέλτιστων εμβρύων».
Πέρα από το βιοιατρικό πεδίο, οι εφαρμογές ενδέχεται να αποκτήσουν και πολιτική διάσταση, από κρατικά προγράμματα ελέγχου γεννήσεων έως δημογραφικά μέτρα για την αντιμετώπιση της υπογεννητικότητας.
Φεμινιστικές προσεγγίσεις και αντιπαραθέσεις
Το ζήτημα έχει προκαλέσει ισχυρές συζητήσεις μέσα στο φεμινιστικό κίνημα:
Υποστηρικτική στάση:
Η Shulamith Firestone θεωρούσε την υποβοηθούμενη αναπαραγωγή ως μέσο απελευθέρωσης από το βάρος της εγκυμοσύνης και της βιολογικής μονοπωλίας.
Κριτική στάση:
Η κοινωνιολόγος Robyn Rowland προειδοποιούσε ότι η τεχνητή μήτρα ίσως υπονομεύσει την έμφυλη δύναμη των γυναικών, ενώ η φράση «Who needs women?» συνοψίζει τον φόβο ότι η τεχνολογία επιδιώκει την αντικατάσταση της γυναίκας ως φορέα της κύησης.
Η Rosemarie Tong εκφράζει ανησυχία για εμπορευματοποίηση και απώλεια νοήματος της ανθρώπινης γέννησης, υποστηρίζοντας ότι τα παιδιά που θα γεννιούνται μέσω τεχνητής μήτρας ίσως χάσουν τη σύνδεση με το παρελθόν τους.
Η ερευνήτρια Sylvie Martin θέτει τον πιο βαθύ υπαρξιακό προβληματισμό:
αν η γέννηση αποσυνδεθεί πλήρως από το γυναικείο σώμα, τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος;
Πηγές
-
The Conversation – Allane Madanamoothoo
-
J.B.S. Haldane (1923) – πρώτες θεωρίες εκτογένεσης
-
Yoshinori Kuwabara (1993) – έρευνα εξωμήτριας ανάπτυξης
-
Children’s Hospital of Philadelphia (2017) – ανάπτυξη αρνιών σε τεχνητό περιβάλλον
-
Shulamith Firestone – The Dialectic of Sex (1970)
-
Robyn Rowland – φεμινιστική κριτική στην εκτογένεση
-
Rosemarie Tong – βιοηθική της αναπαραγωγής
-
Sylvie Martin – Artificial Womb and the Erasure of the Maternal Body (2012)
The post Τεχνητή Κύηση και Εκτογένεση: Μια Τεχνολογία του Μέλλοντος ή Ένα Επικίνδυνο Όραμα; appeared first on SciNews.eu.
