MoneyMatters Ai · AI Takeaways
- Η διεθνής αγορά ντίζελ πιέζεται από ιστορικά υψηλά περιθώρια διύλισης, χαμηλά αποθέματα και διαταραχές σε Ρωσία και Μέση Ανατολή.
- Στην Κύπρο, η μέση τιμή κινείται περίπου στα €1,89/λίτρο και η υπέρβαση των €2 μέσα στο φθινόπωρο θεωρείται πλέον πιθανή.
- Η μείωση του ειδικού φόρου κατά 8,33 σεντ/λίτρο παρατάθηκε έως τις 30 Νοεμβρίου, όμως ενδέχεται να χρειαστεί νέα επανεξέταση.
- Το ακριβότερο ντίζελ περνά σε μεταφορές, τρόφιμα και αγαθά, ενισχύοντας το κόστος ζωής και τις πληθωριστικές πιέσεις.
- Η αύξηση του επιτοκίου καταθέσεων της ΕΚΤ στο 2,50% προσθέτει κίνδυνο νέας πίεσης στο κόστος δανεισμού στην Κύπρο.
Έγραψα πρόσφατα ότι η παγκόσμια κρίση του ντίζελ ενδέχεται να μην έχει γρήγορη διέξοδο. Η βασική ανησυχία ήταν ότι οι διαταραχές στις προμήθειες από τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή θα μπορούσαν να συμπέσουν με τη φθινοπωρινή συντήρηση των διυλιστηρίων και να οδηγήσουν ακόμη ψηλότερα τις ήδη εξαιρετικά υψηλές τιμές.
Αυτό τώρα συμβαίνει.
Στις ΗΠΑ, η μέση τιμή του ντίζελ πλησίασε για πρώτη φορά τα $6/γαλόνι, φθάνοντας στα $5,967, ενώ στην Κεντρική Ατλαντική ξεπέρασε τα $6,05, έναντι περίπου $3,70 πριν από ένα χρόνο. Τα περιθώρια διύλισης ντίζελ στις ΗΠΑ έφθασαν σε επίπεδο-ρεκόρ, στα $112/βαρέλι, ενώ τα αποθέματα παραμένουν 13% χαμηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας, παρά το γεγονός ότι τα διυλιστήρια λειτουργούν σε πολύ υψηλά επίπεδα.
Η Ευρώπη βιώνει το ίδιο σοκ, με τις τιμές του ντίζελ να έχουν ήδη ξεπεράσει τα €2/λίτρο σε πολλές χώρες.
Δεν πρόκειται πλέον απλώς για πρόβλημα υψηλών τιμών πετρελαίου. Το Brent έχει ξεπεράσει τα $100/βαρέλι και έφθασε κοντά στα $110/βαρέλι την Πέμπτη, αλλά το ντίζελ έχει αυξηθεί πολύ περισσότερο, επειδή δεν υπάρχει αρκετή διαθέσιμη δυναμικότητα διύλισης για να αντικαταστήσει τις χαμένες προμήθειες από τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή.
Τα ρωσικά διυλιστήρια συνεχίζουν να πλήττονται από ουκρανικές επιθέσεις και οι εξαγωγές παραμένουν περιορισμένες. Την ίδια ώρα, οι εξαγωγές πετρελαϊκών προϊόντων από τη Μέση Ανατολή εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα και η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένει χαμηλή και αναξιόπιστη. Παράγοντες της αγοράς προειδοποιούν πλέον ότι η στενότητα στην προσφορά ντίζελ μπορεί να συνεχιστεί καθ’ όλη τη διάρκεια του χειμώνα.
Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται και στο Oil Market Report Σεπτεμβρίου της IEA, το οποίο καταγράφει ιστορικά υψηλά περιθώρια διύλισης στον Ατλαντικό, με αιχμή την απότομη άνοδο των περιθωρίων του ντίζελ.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το ενδεχόμενο η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή να μην τερματιστεί πριν από το τέλος του 2026. Εάν αυτό επιβεβαιωθεί, η κρίση του ντίζελ δεν θα τελειώσει μαζί με τη φθινοπωρινή περίοδο συντήρησης των διυλιστηρίων.
Οι υψηλές τιμές μπορεί επομένως να μας συνοδεύσουν και μέσα στο 2027.
Η Κύπρος είναι ολοένα περισσότερο εκτεθειμένη
Η Κύπρος δύσκολα θα αντιμετωπίσει έλλειψη ντίζελ. Το κύριο πρόβλημα θα είναι η τιμή.
Η μέση τιμή έχει ήδη φθάσει περίπου στα €1,89/λίτρο. Με τις διεθνείς τιμές να συνεχίζουν να αυξάνονται, τα €2/λίτρο μέσα στον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο φαίνονται πλέον όλο και πιθανότερα.
Εάν τα περιθώρια διύλισης παραμείνουν πάνω από $100/βαρέλι και το Brent πάνω από $100, τιμές €2,10-€2,20/λίτρο τον Οκτώβριο-Νοέμβριο είναι απολύτως ρεαλιστικές. Μια νέα επιδείνωση στο Ορμούζ ή στη διαθεσιμότητα των ρωσικών διυλιστηρίων θα μπορούσε να τις οδηγήσει ακόμη ψηλότερα.
Η απόφαση του Υπουργού Οικονομικών να παρατείνει τη μείωση του φόρου κατανάλωσης μέχρι τις 30 Νοεμβρίου είναι επομένως έγκαιρη. Συγκρατεί τις τιμές στην αντλία κατά περίπου 8,33 σεντ/λίτρο.
Όμως, ο Νοέμβριος ίσως να μην είναι πλέον η κατάλληλη ημερομηνία λήξης του μέτρου.
Εάν το ντίζελ βρίσκεται κοντά ή πάνω από €2/λίτρο καθώς μπαίνουμε στον χειμώνα, η κατάργηση της φορολογικής ελάφρυνσης θα προσθέσει αμέσως άλλα 8,33 σεντ/λίτρο. Η κυβέρνηση ενδέχεται επομένως να χρειαστεί να επανεξετάσει το μέτρο πριν από το τέλος Νοεμβρίου.
Το πρόβλημα εξαπλώνεται πέρα από τα καύσιμα
Το ντίζελ βρίσκεται στην καρδιά της οικονομικής δραστηριότητας. Κινεί φορτηγά, γεωργικά μηχανήματα, κατασκευαστικό εξοπλισμό και μεγάλο μέρος του συστήματος διανομής. Ακριβότερο ντίζελ σημαίνει τελικά ακριβότερα τρόφιμα, μεταφορές και καταναλωτικά αγαθά.
Αυτό ακριβώς ανησυχεί πλέον και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη έχει ξεπεράσει το 3%, με σημαντικό παράγοντα την ενέργεια. Στις 10 Σεπτεμβρίου, η ΕΚΤ αύξησε το επιτόκιο καταθέσεων από 2,25% σε 2,50%, τη δεύτερη αύξηση φέτος, προειδοποιώντας ότι ο πληθωρισμός μπορεί να παραμείνει πάνω από τον στόχο του 2% για περισσότερο από ό,τι αναμενόταν.
Η Κύπρος δεν μπορεί να μείνει ανεπηρέαστη. Οι αποφάσεις της ΕΚΤ για τα επιτόκια ισχύουν σε ολόκληρη την Ευρωζώνη. Εάν το ενεργειακό σοκ συνεχιστεί και η ΕΚΤ προχωρήσει σε νέες αυξήσεις, το κόστος δανεισμού στην Κύπρο θα δεχθεί επίσης νέα ανοδική πίεση.
Τα κυπριακά νοικοκυριά κινδυνεύουν έτσι να βρεθούν αντιμέτωπα με τριπλή πίεση: ακριβότερα καύσιμα, τρόφιμα και μεταφορές, αυξανόμενος πληθωρισμός αλλά και υψηλότερο κόστος δανεισμού.
Η κρίση του ντίζελ δεν είναι πλέον απλώς ένα πρόβλημα της ενεργειακής αγοράς. Εξελίσσεται σε πρόβλημα πληθωρισμού, κόστους ζωής και οικονομικής πολιτικής – και υπάρχουν πλέον σοβαρές ενδείξεις ότι θα μας απασχολεί και μέσα στο 2027.
The post Η κρίση του ντίζελ επιδεινώνεται – και η Κύπρος δεν θα μείνει ανεπηρέαστη. Του Charles Έλληνα appeared first on moneymatters.cy.
