Χρειάστηκαν δύο διαδοχικές συνεδρίες της κοινοβουλευτικής επιτροπής Ενέργειας, Βιομηχανίας, Εμπορίου και Τουρισμού προκειμένου οι αρμόδιες υπηρεσίες να απαντήσουν με χρονοδιαγράμματα για τις αποφάσεις που πρέπει να λάβουν για το θέμα της προώθησης της τουριστικής ανάπτυξης στο παραλιακό μέτωπο Σωτήρας – Λιοπετρίου και τα προβλήματα που προκύπτουν τόσο για την τοπική οικονομία, όσο και για τους κατοίκους της περιοχής.
Αν και καλεσμένοι, οι δύο αρμόδιοι υπουργοί Γεωργίας και Εσωτερικών δεν παρέστησαν στις συνεδρίες, με τους βουλευτές να απαιτούν καθαρές πολιτικές αποφάσεις για το θέμα το οποίο λιμνάζει εδώ και μια πενταετία, καθώς οι κρατικές υπηρεσίες παραπέμπουν η μία στην άλλη για την οριστική κατάληξη που θα κρίνει το μέλλον της περιοχής. Ποιο ακριβώς όμως είναι το πρόβλημα, για το οποίο διαμαρτύρονται εδώ και χρόνια οι τοπικές Αρχές και οι κάτοικοι της Σωτήρας;
Ένα «σινικό τείχος» για τα πουλιά
Η στιγμή που καθόρισε τα γεγονότα ήταν η έκθεση ειδικής οικολογικής αξιολόγησης που εξέδωσε το Τμήμα Περιβάλλοντος, τον Ιούνιο του 2021, για την περιοχή Αγίας Θέκλας-Σωτήρας, απαγορεύοντας τη δυνατότητα ανέγερσης κτηρίων πέραν των τριών ορόφων, αλλά και τυχόν πολεοδομικής παρέκκλισης, ακυρώνοντας έτσι στην πράξη το πολεοδομικό σχέδιο της περιοχής που είχε εγκριθεί ελάχιστους μήνες πριν, έπειτα από πολύχρονη διαβούλευση και με την έγκριση τότε του Τμήματος Περιβάλλοντος, δίχως οποιαδήποτε παρατήρηση ή επιφύλαξη. Με τον περιορισμό του αριθμού των ορόφων των αναπτύξεων, η έκθεση στόχευε στον περιορισμό της οχληρίας και της καταστροφής του παραλιακού μετώπου ως βιότοπου για το αποδημητικό πτηνό βραχοπλουμίδι, όπως προκύπτει και από πρακτικά της ad hoc επιτροπής που έχει δημοσιεύσει το Τμήμα Περιβάλλοντος.
Ωστόσο, η απαγόρευση της καθ’ ύψος ανάπτυξης όχι μόνο δεν επιτυγχάνει αυτό το στόχο, αλλά έχει τα αντίθετα αποτελέσματα αφού οι κλίνες ενός ξενοδοχείου, και άρα ο αριθμός των επισκεπτών, παραμένει αναλλοίωτος ανεξαρτήτως ορόφων, ενώ οι χαμηλότερες, αλλά πολύ περισσότερο ογκώδεις αναπτύξεις θα καταλαμβάνουν μεγαλύτερο μέρος του προς ανάπτυξη οικοπέδου, προκαλώντας έτσι οχληρία σε μεγαλύτερο μέρος του παραλιακού μετώπου και υποβαθμίζοντάς το ως βιότοπο. Είναι χαρακτηριστικό πως, μιλώντας στην επιτροπή, ο βουλευτής του ΔΗΣΥ, Αβέρωφ Νεοφύτου, παρομοίασε το υφιστάμενο καθεστώς με «σινικό τείχος» που εμποδίζει τα πουλιά.
Εμπειρογνώμονες τονίζουν αντιθέτως πως η αδειοδότηση ψηλών κτηρίων με απόσταση από την ακτογραμμή αντί χαμηλότερων ογκωδών σε μεγάλη έκταση θα άφηνε σαφώς περισσότερο χώρο κυκλοφορίας στο βραχοπλουμίδι, ενώ θα μπορούσαν να εφαρμοστούν και δικλείδες όπως οι αναπτύξεις 5*, που θα μείωναν αποφασιστικά τον αριθμό των κλινών και άρα των επισκεπτών στο χώρο.
Παρότι η σοβαρή αστοχία που έχει δημιουργηθεί από την απόφαση και πρωτίστως οι συνέπειές της έχουν πλέον γίνει αντιληπτές από όλους, εντούτοις το αρμόδιο Τμήμα Περιβάλλοντος και η Υπηρεσία Θήρας διστάζουν να την ανακαλέσουν, παραπέμποντας διαρκώς σε νέα χρονοδιαγράμματα: μιλώντας σε εκδήλωση του ΕΒΕ Αμμοχώστου, το 2023, ο πρόεδρος Χριστοδουλίδης είχε δώσει οδηγίες στον τότε υπουργό Γεωργίας, Π. Ξενοφώντος, να επιληφθεί του θέματος, με αποτέλεσμα να ανατεθεί στους επηρεαζόμενους δήμους Σωτήρας και Αγίας Νάπας η ετοιμασία μιας καινούργιας μελέτης.Οι δήμοιζήτησαν τις υπηρεσίες του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ), στην Αθήνα, ως αδιαμφισβήτητου κύρους, το οποίο στη μελέτη του αποφάνθηκε πως η καθ’ ύψος ανάπτυξη είναι προτιμητέα για τους πιο πάνω λόγους.
Η Αμμόχωστος στο περιθώριο
Ωστόσο, στη συνέχεια το Τμήμα Περιβάλλοντος, σε μια πρωτοφανή κίνηση, επιστράτευσε έτερο ακαδημαϊκό, προκειμένου να παρουσιάσει μια αντιμελέτη στην ad hoc επιτροπή που θα εξέταζε τη μελέτη του ΕΜΠ, προκαλώντας έτσι νέα καθυστέρηση στην όποια απόφαση και διατήρηση ουσιαστικά του υφιστάμενου καθεστώτος το οποίο δεν προστατεύει την Ζώνη Ειδικής Προστασίας. Η δε αντιμελέτη επικαλείται το θέμα των προσκρούσεων πτηνοπανίδας στα κτήρια, στο οποίο δεν γινόταν αναφορά στην αρχική μελέτη του 2021, εφόσον οι προσκρούσεις επιλύονται τεχνικά με τη χρήση ειδικών υαλοπινάκων και φωτισμού.
Ως αποτέλεσμα, οι κρατικές υπηρεσίες βρίσκονται εδώ και περισσότερο από ένα χρόνο εγκλωβισμένες σε δύο μελέτες και τις αυτονόητες πιέσεις των τοπικών αρχών, αλλά και των κατοίκων της περιοχής, για αποδέσμευση της Σωτήρας από τους περιορισμούς που πλήττουν κατ’ αποκλειστικότητα την ανάπτυξη μόνο της περιοχής τους, αφού πουθενά στην υπόλοιπη Κύπρο δεν αποτράπηκε η καθ’ ύψος δόμηση από την ύπαρξη πτηνοπανίδας.
Οι εκπρόσωποι της περιοχής εκφράζουν με κάθε ευκαιρία την απογοήτευση και την οργή τους, κάνοντας λόγο για άνιση μεταχείριση της επαρχίας Αμμοχώστου, καθώς ενώ το 85% της έκτασής της είναι κατεχόμενο, το υπόλοιπο εγκλωβίζεται σε περιβαλλοντικούς περιορισμούς, «την ώρα που άλλες επαρχίες γεμίζουν πύργους χωρίς σεβασμό», όπως χαρακτηριστικά ανέφερε στη Βουλή ο δήμαρχος Αγίας Νάπας Χρίστος Ζανέττου. Το δε ΕΒΕ Αμμοχώστου επισημαίνει πως η Αμμόχωστος είναι η μόνη επαρχία που παραμένει συστηματικά στο περιθώριο, με τραγικά αποτελέσματα, τη στιγμή που τα μεταναστευτικά πουλιά δεν πετούν αποκλειστικά στην εν λόγω περιοχή, αλλά σε όλη την Κύπρο. Χαρακτηριστικά, στη Γερμασόγεια, για την προστασία του εκεί σημαντικού διαδρόμου μετανάστευσης πτηνοπανίδας, δεν απαγορεύτηκε η ανάπτυξη σε ύψος, αλλά επιβλήθηκε η χρήση ειδικών γυαλιών και φωτισμού για την αποτροπή της πρόσκρουσης πουλιών σε ψηλά κτήρια.
Εξαπάτηση επενδυτών
Στην έντονη δυσφορία των τοπικών αρχών και των κατοίκων Σωτήρας – Λιοπετρίου, που δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο κλιμάκωσης των αντιδράσεων ενόψει και των βουλευτικών εκλογών, προστέθηκαν οι καταγγελίες στη Βουλή από επιχειρηματίες για εξαπάτηση ξένων επενδυτών, που προειδοποιούν για νομικές περιπέτειες πολλών εκατομμυρίων ευρώ. Κάνοντας λόγο για εμπαιγμό, ο Σταύρος Καραμοντάνης, διευθύνων σύμβουλος της Μαρίνας Αγίας Νάπας – επένδυση που φτάνει τα 340 εκατ. ευρώ – κατήγγειλε πως οι περιορισμοί που έχει επιβάλει η περιβαλλοντική αρχή δεν περιλαμβάνονταν στους αρχικούς όρους της προσφοράς, γεγονός που, όπως τόνισε, άλλαξε πλήρως τα δεδομένα.
Υψηλόβαθμα στελέχη των δύο υπουργείων παρουσίασαν στη δεύτερη συνεδρία της Βουλής συγκεκριμένα πλέον χρονοδιαγράμματα για τη λήψη τελικών αποφάσεων, με τη γνωμοδότηση της περιβαλλοντικής αρχής να αναμένεται έως το τέλος Φεβρουαρίου αναμένεται, ενώ για να ακολουθήσει στις αρχές Μαρτίου η εξέταση των ενστάσεων επί του τοπικού σχεδίου από το Τμήμα Πολεοδομίας. Ο χρόνος θα δείξει αν αυτή τη φορά τα χρονοδιαγράμματα θα τηρηθούν και θα υπάρξουν διορθώσεις στις αποφάσεις του παρελθόντος που όχι μόνο καθήλωσαν την ανάπτυξη της περιοχής, αλλά επιπλέον ζημιώνουν στην πράξη τους περιβαλλοντικούς στόχους που έχουν τεθεί.
