Καθοριστικός για την επίτευξη της δίμηνης — και τελικά εύθραυστης — εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν αποδείχθηκε ο ρόλος του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, σύμφωνα με αποκαλύψεις διεθνών πηγών.
Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν φέρεται να έδωσε για πρώτη φορά, από την έναρξη της σύγκρουσης, σαφή εντολή στους διαπραγματευτές να κινηθούν προς συμφωνία, ανοίγοντας τον δρόμο για αποκλιμάκωση.
Στο χείλος της σύγκρουσης
Μέχρι την τελευταία στιγμή, η κατάσταση παρέμενε εξαιρετικά ρευστή. Ο Ντόναλντ Τραμπ απειλούσε δημόσια με εκτεταμένα πλήγματα κατά ιρανικών υποδομών, ενώ οι αμερικανικές δυνάμεις και το Πεντάγωνο προετοιμάζονταν για μια μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση.
«Δεν γνωρίζαμε τι θα συμβεί μέχρι την τελευταία στιγμή», ανέφερε χαρακτηριστικά αξιωματούχος άμυνας, αποτυπώνοντας το κλίμα αβεβαιότητας που επικρατούσε.
Την ίδια ώρα, σύμμαχοι των ΗΠΑ στην περιοχή προετοιμάζονταν για πιθανές ιρανικές επιθέσεις, ενώ εντός Ιράν καταγράφονταν κινήσεις πολιτών που εγκατέλειπαν μεγάλες πόλεις, φοβούμενοι μαζικούς βομβαρδισμούς.
Διπλωματικός πυρετός στο παρασκήνιο
Σύμφωνα με το Axios, κρίσιμο ρόλο στις διαπραγματεύσεις διαδραμάτισε ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ, ο οποίος συμμετείχε σε συνεχείς επαφές με μεσολαβητές.
Οι συνομιλίες περιλάμβαναν έντονες διαπραγματεύσεις, με την αρχική ιρανική πρόταση να απορρίπτεται ως ανεπαρκής, οδηγώντας σε νέο γύρο διαβουλεύσεων.
Καθοριστική ήταν η συμβολή:
- των Πακιστανών μεσολαβητών
- των υπουργών Εξωτερικών της Αιγύπτου και της Τουρκίας
- καθώς και της Κίνα, η οποία φέρεται να ενθάρρυνε την Τεχεράνη να προχωρήσει σε συμφωνία
Ο ρόλος του Χαμενεΐ και η τελική απόφαση
Η τελική απόφαση, ωστόσο, ανήκε στον ίδιο τον Χαμενεΐ. Πηγές αναφέρουν ότι συμμετείχε ενεργά στις διεργασίες των τελευταίων ημερών, υπό καθεστώς αυξημένης μυστικότητας και ασφάλειας.
Αντιμέτωπος με απειλές για τη ζωή του, φέρεται να επικοινωνούσε με περιορισμένο κύκλο αξιωματούχων, καθιστώντας τη διαδικασία λήψης αποφάσεων ιδιαίτερα σύνθετη.
Παράλληλα, ο Αμπάς Αραγτσί διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο τόσο στις διαπραγματεύσεις όσο και στην εσωτερική διαχείριση, πιέζοντας ακόμη και τους Φρουρούς της Επανάστασης να αποδεχθούν τη συμφωνία.
Μια εύθραυστη ισορροπία
Η επίτευξη της εκεχειρίας ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο της ηγεσίας του Ιράν στη διαχείριση της κρίσης.
«Χωρίς το πράσινο φως του, δεν θα υπήρχε συμφωνία», σημειώνει χαρακτηριστικά πηγή με γνώση των διαπραγματεύσεων.
Παρά την προσωρινή αποκλιμάκωση, η κατάσταση παραμένει εύθραυστη, με την πορεία των σχέσεων ΗΠΑ–Ιράν να εξαρτάται από την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων και τη διατήρηση της πολιτικής βούλησης και από τις δύο πλευρές.
