Αλί Χαμενεΐ: Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν στο στόχαστρο του Ισραήλ
Ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο ισχυρότερος θεσμικά και ιδεολογικά άνδρας του Ιράν, βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της στρατηγικής στόχευσης του Ισραήλ, με τον ίδιο τον Μπενιαμίν Νετανιάχου να δηλώνει ανοιχτά πως η εξόντωσή του θα μπορούσε να «αλλάξει τη μορφή της Μέσης Ανατολής».
Ο Χαμενεΐ είναι ανώτατος ηγέτης του Ιράν από το 1989, διάδοχος του Ρουχολάχ Χομεϊνί, και αρχιτέκτονας της σύγχρονης ιρανικής γεωπολιτικής στρατηγικής: ενίσχυση του Άξονα της Αντίστασης, χρήση στρατηγικής επιρροής μέσω παραστρατιωτικών ομάδων (Χεζμπολάχ, Χαμάς, Χούθι) και επιμονή στον αντιδυτικό λόγο.
Από τη θεολογική σχολή στη γεωπολιτική εξουσία
Γεννημένος στη Μασάντ, προερχόμενος από φτωχή θρησκευτική οικογένεια, ο Χαμενεΐ ανέβηκε σταδιακά στην ιεραρχία της ισλαμικής επανάστασης. Μαθήτευσε πλάι στον Χομεϊνί, συμμετείχε ενεργά στο αντιμοναρχικό κίνημα και το 1981 έγινε πρόεδρος. Το 1989, μετά τον θάνατο του Χομεϊνί, αναλαμβάνει ανώτατος ηγέτης, σε ρόλο που συνδυάζει θρησκευτική αυθεντία και απόλυτο πολιτικό έλεγχο.
Βασικός του πυλώνας είναι το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), μέσω του οποίου οικοδόμησε στρατιωτική, οικονομική και ιδεολογική επιρροή τόσο στο εσωτερικό όσο και εκτός Ιράν.
Η γεωπολιτική στρατηγική του Χαμενεΐ
Ο Χαμενεΐ στήριξε και εδραίωσε τον Άξονα της Αντίστασης, οικοδομώντας δίκτυα που επεκτείνουν την ιρανική επιρροή σε Λίβανο, Συρία, Υεμένη, Γάζα και Ιράκ. Παράλληλα, αντιτάχθηκε στην αμερικανική παρουσία στη Μέση Ανατολή μετά το 2003, υποστηρίζοντας κινήσεις φθοράς κατά των ΗΠΑ στο Ιράκ.
Στο εσωτερικό, διαχειρίστηκε με καταστολή κάθε κύμα αμφισβήτησης – από μεταρρυθμιστές όπως ο Χαταμί έως τις εξεγέρσεις της τελευταίας δεκαετίας.
Πυρηνικά, διαπραγματεύσεις και διλήμματα επιβίωσης
Αν και αρχικά σκεπτικός, ο Χαμενεΐ ενέκρινε τη συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα, επιλέγοντας ρεαλισμό. Σήμερα, ενώ αναβιώνουν οι παρασκηνιακές συνομιλίες με τις ΗΠΑ, ο ίδιος αποτελεί βασικό παράγοντα αστάθειας ή ειρήνης, ανάλογα με το πώς θα κινηθεί.
Ο Νετανιάχου βλέπει στον Χαμενεΐ το πρόσωπο πίσω από την «αρχιτεκτονική του πυρηνικού κινδύνου». Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές (ABC News), ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ασκήσει βέτο σε ισραηλινό σχέδιο εξόντωσης του Χαμενεΐ, χωρίς ωστόσο να αποκλείεται μελλοντικά ένα τέτοιο σενάριο, ιδίως αν υπάρξει κλιμάκωση στην περιοχή.
Η επιβίωση του καθεστώτος ή η σύγκρουση;
Όπως δήλωσε ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Τζέφρι Φέλντμαν, ο πρώτος στόχος του Χαμενεΐ είναι η διατήρηση της εξουσίας. Αν αυτή απειληθεί σοβαρά, ίσως καθίσει στο τραπέζι με τις ΗΠΑ – ή, αντίθετα, επιλέξει την κλιμάκωση.
