Οικονομική ωρολογιακή βόμβα στις ΗΠΑ: Ποιος θα πληρώσει τα $200 δισ. των δασμών Τραμπ;
Σε τροχιά έντονης νομικής και οικονομικής αντιπαράθεσης μπαίνουν οι ΗΠΑ, μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου που έκρινε παράνομους τους «έκτακτους» δασμούς του Προέδρου Donald Trump, ανοίγοντας τον δρόμο για διεκδίκηση επιστροφών άνω των 130 δισ. δολαρίων.
Με απόφαση 6-3, το Supreme Court of the United States έκρινε ότι ο πρόεδρος υπερέβη την εξουσία του χρησιμοποιώντας τον νόμο International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) για να επιβάλει νέους δασμούς σε δεκάδες χώρες.
Ωστόσο, η απόφαση δεν καθορίζει πώς και αν θα επιστραφούν τα ποσά που ήδη καταβλήθηκαν, αφήνοντας το ζήτημα σε κατώτερα δικαστήρια.
Ποιοι ζητούν άμεσες επιστροφές
Μεγάλες επιχειρηματικές ενώσεις κινήθηκαν άμεσα:
- Το US Chamber of Commerce
- Η National Retail Federation
- Η American Apparel & Footwear Association
Η NRF, που εκπροσωπεί κολοσσούς όπως η Walmart αλλά και μικρούς εμπόρους, ζήτησε «απρόσκοπτη και ταχεία διαδικασία» επιστροφών, υποστηρίζοντας ότι τα κεφάλαια αυτά μπορούν να ενισχύσουν επενδύσεις, μισθούς και κατανάλωση.
Ο Νιλ Μπράντλεϊ από το Εμπορικό Επιμελητήριο έκανε λόγο για «ουσιαστική ανάσα» για περισσότερους από 200.000 μικρούς εισαγωγείς στις ΗΠΑ.
Παράλληλα, η συμμαχία μικρών επιχειρήσεων “We Pay the Tariffs” απαίτησε «πλήρεις, γρήγορες και αυτόματες επιστροφές», χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια.
Η θέση Τραμπ και Υπουργείου Οικονομικών
Ο Τραμπ χαρακτήρισε «παράλογο» το γεγονός ότι το Δικαστήριο δεν ξεκαθάρισε αν η κυβέρνηση οφείλει να επιστρέψει τα χρήματα, προειδοποιώντας ότι «θα βρισκόμαστε στα δικαστήρια για πέντε χρόνια».
Ο Υπουργός Οικονομικών Scott Bessent εμφανίστηκε ακόμη πιο επιφυλακτικός, εκτιμώντας ότι οι διαδικασίες μπορεί να τραβήξουν «εβδομάδες, μήνες ή και χρόνια», αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι Αμερικανοί δεν θα δουν σύντομα τα χρήματα.
Πόσα χρήματα διακυβεύονται;
Σύμφωνα με στοιχεία της US Customs and Border Protection, έως τα μέσα Δεκεμβρίου είχαν εισπραχθεί 133,5 δισ. δολάρια από δασμούς που βασίζονταν στο IEEPA.
Ωστόσο, οι εκτιμήσεις διαφέρουν:
- Το Budget Lab at Yale υπολογίζει ότι τα σχετικά έσοδα για το 2025 φθάνουν τα 142 δισ. δολάρια.
- Η JPMorgan Chase ανεβάζει τον συνολικό λογαριασμό έως και στα 200 δισ. δολάρια.
Έρευνες της Federal Reserve Bank of New York και του Kiel Institute for the World Economy δείχνουν ότι τουλάχιστον το 90% του κόστους των δασμών επιβαρύνει τελικά αμερικανικές επιχειρήσεις και καταναλωτές.
Ποιοι κινήθηκαν νομικά
Οι περισσότερες μεγάλες εταιρείες δεν συμμετείχαν αρχικά στις αγωγές κατά των δασμών. Ωστόσο, η Costco Wholesale είχε καταθέσει προσφυγή τον Νοέμβριο, διεκδικώντας επιστροφή χρημάτων σε περίπτωση ακύρωσης των μέτρων.
Μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, αναμένονται νέες προσφυγές και αιτήματα αποζημιώσεων.
Ανάλυση Strategist: Οικονομικό σοκ ή δημοσιονομική «βόμβα»;
Η υπόθεση ανοίγει τρία κρίσιμα μέτωπα:
- Δημοσιονομικό: Επιστροφή ακόμη και 150–200 δισ. δολαρίων θα δημιουργούσε τεράστια πίεση στα δημόσια οικονομικά.
- Νομικό: Η διαδικασία «case by case» σημαίνει χρόνια δικαστικών μαχών.
- Αγορές & Εμπόριο: Μια μαζική επιστροφή κεφαλαίων θα μπορούσε να λειτουργήσει ως βραχυπρόθεσμο stimulus, ενισχύοντας επενδύσεις και κατανάλωση.
Το βέβαιο είναι ότι η απόφαση συνιστά θεσμικό πλήγμα στη διευρυμένη χρήση εκτελεστικής εξουσίας για εμπορική πολιτική — και επαναφέρει στο προσκήνιο τη σύγκρουση μεταξύ Λευκού Οίκου και Ανώτατου Δικαστηρίου.
Η υπόθεση βρίσκεται σε εξέλιξη.
