Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, μετά τη στοχευμένη στρατιωτική επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών εναντίον τριών ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων, κίνηση που ο ΟΗΕ χαρακτηρίζει «επικίνδυνη στροφή» και το Ιράν απειλεί να απαντήσει με κλιμάκωση.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, σε έκτακτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας στη Νέα Υόρκη, εξέφρασε την έντονη ανησυχία του για τη χρήση στρατιωτικής βίας και κάλεσε τα μέρη να δώσουν «μια ευκαιρία στην ειρήνη». Επανέλαβε την ανάγκη για αποκλιμάκωση και προειδοποίησε ότι ο κύκλος αντιποίνων ενδέχεται να οδηγήσει σε «μια καταστροφική σύγκρουση» στην ήδη ασταθή περιοχή.
«Οι λαοί της περιοχής δεν αντέχουν έναν ακόμη γύρο καταστροφής», τόνισε, υπογραμμίζοντας πως η μόνη λύση είναι η διπλωματία. Ζήτησε πλήρη συμμόρφωση με τη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων και άμεση πρόσβαση στους επιθεωρητές του ΙΑΕΑ.
Οργισμένη αντίδραση από το Ιράν
Στο ήδη τεταμένο κλίμα, έρχεται να προστεθεί η κλιμάκωση της ρητορικής και των κινήσεων του Ιράν, με πιο χαρακτηριστική την απειλή για κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ — του στρατηγικής σημασίας θαλάσσιου περάσματος απ’ όπου διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας εξετάζει το ενδεχόμενο κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ, ένα κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα για την παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία, κάτι για το οποίο δόθηκε ήδη το πράσινο φως από το κοινοβούλιο του Ιράν.
Η απόφαση αυτή, εάν υλοποιηθεί, ενδέχεται να πυροδοτήσει μια νέα ενεργειακή κρίση, να αυξήσει τις διεθνείς τιμές και να εμπλέξει περισσότερους παίκτες στη διαμάχη, ενισχύοντας τους φόβους για μια σύγκρουση με παγκόσμιες διαστάσεις.
Το Ιράν κατήγγειλε την επίθεση ως παραβίαση του διεθνούς δικαίου και προειδοποίησε για «συνέπειες χωρίς τέλος». Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, τόνισε ότι η χώρα διατηρεί το δικαίωμα άμυνας βάσει του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ και προειδοποίησε πως οι ΗΠΑ έχουν πλέον γίνει νόμιμος στόχος.
Ταυτόχρονα, η κρατική τηλεόραση IRIB παρουσίασε χάρτη με τις αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή, απειλώντας με αντίποινα. Η Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας του Ιράν διαβεβαίωσε ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα θα συνεχιστεί, χαρακτηρίζοντας τους βομβαρδισμούς «βάρβαρη ενέργεια».
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, εντείνεται και η πολιτική αβεβαιότητα σε χώρες της περιοχής, ενώ η διεθνής κοινότητα φαίνεται να δυσκολεύεται να αρθρώσει ενιαία στάση ή να προτείνει ρεαλιστικές λύσεις αποκλιμάκωσης. Οι επόμενες εβδομάδες αναμένονται κρίσιμες, καθώς οι αποφάσεις που θα ληφθούν ενδέχεται να καθορίσουν τις γεωπολιτικές ισορροπίες για τα επόμενα χρόνια.
ΗΠΑ: Στόχος η καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, χαρακτήρισε την επιχείρηση «θεαματική στρατιωτική επιτυχία», επιβεβαιώνοντας την πλήρη καταστροφή των εγκαταστάσεων στο Φορντόου, τη Νατάνζ και το Ισφαχάν. Εξήρε τις Ένοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ και τόνισε πως «δεν υπάρχει άλλος στρατός στον κόσμο που θα μπορούσε να το πετύχει αυτό».
Παρότι δήλωσε ότι «τώρα είναι η ώρα για ειρήνη», προειδοποίησε την Τεχεράνη πως οποιαδήποτε επίθεση κατά των ΗΠΑ θα απαντηθεί με ακόμη πιο ισχυρή δύναμη. Σε ανάρτησή του ανέφερε: «Υπάρχουν πολλοί στόχοι ακόμα. Αν δεν έρθει η ειρήνη σύντομα, θα στοχεύσουμε τους υπόλοιπους».
Ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, δήλωσε ότι η επιχείρηση εμπόδισε επιτυχώς το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, προσθέτοντας ότι τώρα οι ΗΠΑ είναι ανοιχτές σε διπλωματικό διάλογο.
Νετανιάχου: Η υπόσχεση τηρήθηκε
Ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, χαιρέτισε την αμερικανική ενέργεια, επισημαίνοντας ότι έγινε σε πλήρη συντονισμό με τις ισραηλινές δυνάμεις. «Σας υποσχέθηκα ότι οι πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν θα καταστρέφονταν. Αυτή η υπόσχεση εκπληρώθηκε», δήλωσε χαρακτηριστικά, ευχαριστώντας τον Πρόεδρο Τραμπ για τη συνεργασία.
Υψηλός κίνδυνος για τρομοκρατικά χτυπήματα
Η αμερικανική κυβέρνηση εξέδωσε προειδοποίηση μέσω του Εθνικού Συστήματος Προειδοποίησης για την Τρομοκρατία (NTAS), κάνοντας λόγο για «περιβάλλον υψηλού κινδύνου» εντός ΗΠΑ, μετά τις στρατιωτικές ενέργειες κατά του Ιράν.
Κλιμακώνεται η διπλωματική πίεση
Η διεθνής κοινότητα, αν και αρχικά αιφνιδιασμένη, ζητά αποκλιμάκωση. Ο Πρωθυπουργός της Νέας Ζηλανδίας προέτρεψε τα εμπλεκόμενα μέρη να επιστρέψουν στον διάλογο, ενώ και άλλες χώρες εκφράζουν ανησυχία για τον κίνδυνο γενικευμένης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή.
Ο ΟΗΕ υπογραμμίζει ότι βρίσκεται μπροστά σε μια «καθοριστική επιλογή»: είτε την πορεία προς έναν ευρύτερο πόλεμο είτε τη δύσκολη, αλλά αναγκαία διαδρομή της διπλωματίας.
