Του Κυριάκου Γιαννουκά*
Ο Μάρτιος έχει καθιερωθεί διεθνώς ως ο μήνας ενημέρωσης για τον καρκίνο του παχέος εντέρου, με βασικό στόχο την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης του κοινού γύρω από μια νόσο που αποτελεί τον τρίτο συχνότερο καρκίνο τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες στην Κύπρο. Υπολογίζεται ότι στη χώρα μας καταγράφονται περίπου 395 νέα περιστατικά κάθε χρόνο. Σε παγκόσμιο επίπεδο, περισσότεροι από 1,3 εκατομμύρια άνθρωποι διαγιγνώσκονται ετησίως με καρκίνο του παχέος εντέρου.
Στις περισσότερες περιπτώσεις η νόσος δεν παρουσιάζει εμφανή συμπτώματα στα αρχικά της στάδια, με αποτέλεσμα συχνά η διάγνωση να γίνεται καθυστερημένα, όταν η ασθένεια έχει ήδη προχωρήσει. Για τον λόγο αυτό, οι διεθνείς και ευρωπαϊκοί επιστημονικοί οργανισμοί δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση μέσω οργανωμένων προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου, ειδικά για άτομα αυξημένου κινδύνου.
Σε επίπεδο εξετάσεων, παρατηρούμε ότι οι περισσότεροι γνωρίζουν κυρίως την κολονοσκόπηση, ενώ λιγότερο γνωστές παραμένουν πιο απλές και μη επεμβατικές μέθοδοι, όπως η εξέταση ανίχνευσης αίματος στα κόπρανα (FOBT/FIT). Πρόκειται για μια απλή, ανώδυνη και αξιόπιστη εξέταση που μπορεί να εντοπίσει ίχνη αίματος στα κόπρανα τα οποία δεν είναι ορατά με γυμνό μάτι. Σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος, ο γιατρός θα προχωρήσει σε περαιτέρω διερεύνηση, ενώ όταν το αποτέλεσμα είναι αρνητικό, συνιστάται η επανάληψη της εξέτασης σε ετήσια βάση.
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι το FOB test δεν αντικαθιστά την κολονοσκόπηση η οποία παραμένει η βασική μέθοδος διάγνωσης, ή και την αξονική κολονογραφία, όπου κρίνεται αναγκαία. Ωστόσο, λειτουργεί ως ένα πρώτο, εύκολο βήμα, που μπορεί να οδηγήσει στην έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου του παχέος εντέρου, πριν την εμφάνιση συμπτωμάτων. Η διαδικασία είναι απλή, καθώς ο εξεταζόμενος προσκομίζει ένα μικρό δείγμα κοπράνων, το οποίο αναλύεται εργαστηριακά.
Σε κάθε περίπτωση η επιλογή της κατάλληλης εξέτασης γίνεται από τον θεράποντα ιατρό, ο οποίος εξετάζει διάφορους παράγοντες όπως η ηλικία, το ιατρικό ιστορικό, τα συμπτώματα κ.α.
Το πρόγραμμα πληθυσμιακού ελέγχου για τον καρκίνο του παχέος εντέρου που εφαρμόζει το Υπουργείο Υγείας αποτελεί ουσιαστικό βήμα για την πρόληψη, έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπεία της νόσου. Αξίζει όμως να αναφέρουμε και το παράδειγμα της Ελλάδας όπου έχει εφαρμοστεί πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου με τη χρηματοδότηση ευρωπαϊκών κονδυλίων και με τη συνεργασία του ιδιωτικού τομέα. Μέσω του προγράμματος αυτού, παρέχονται δωρεάν εξετάσεις στον πληθυσμό-στόχο, με στόχο την έγκαιρη διάγνωση και τη μείωση της θνησιμότητας. Η αξιοποίηση ευρωπαϊκών κονδυλίων σε συνδυασμό με τη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα σε ζητήματα πρόληψης μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα καλής πρακτικής και για άλλες χώρες.
Εν κατακλείδι, ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι μια νόσος που μπορεί να προληφθεί και να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, εφόσον διαγνωστεί έγκαιρα. Το μήνυμα αυτό είναι κρίσιμο να φτάσει σε όλους. Με σωστή ενημέρωση και έγκαιρη κινητοποίηση, μπορούμε να περιορίσουμε σημαντικά τα περιστατικά που διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο, αξιοποιώντας τα «εργαλεία» που ήδη διαθέτουμε για την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση, αλλά και αξιοποιώντας ως Πολιτεία τις ευκαιρίες που μας παρέχονται για ακόμη πιο ενισχυμένα πληθυσμιακά προγράμματα.
*Πρόεδρος του Χημείου Γιαννουκά του Ομίλου ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ στην Κύπρο
