Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχωρά σε άμεση και αναλογική απάντηση στην απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να επιβάλουν νέους, αδικαιολόγητους δασμούς στις εισαγωγές ευρωπαϊκού χάλυβα και αλουμινίου.
Η Επιτροπή εκφράζει τη βαθιά της λύπη για την απόφαση της Ουάσιγκτον, χαρακτηρίζοντάς τη διαταρακτική για το διατλαντικό εμπόριο και επιζήμια για επιχειρήσεις και καταναλωτές, καθώς οδηγεί σε αύξηση των τιμών και δημιουργεί αβεβαιότητα στις αγορές.
Η ευρωπαϊκή απάντηση βασίζεται σε μια προσεκτικά διαμορφωμένη, διφασική προσέγγιση:
- Επαναφορά υφιστάμενων αντίμετρων: Η Επιτροπή θα επιτρέψει την εκπνοή της αναστολής των αντίμετρων που είχαν υιοθετηθεί το 2018 και το 2020 κατά των ΗΠΑ, με ισχύ από την 1η Απριλίου. Τα μέτρα αυτά στοχεύουν σε αμερικανικά προϊόντα και συνδέονται με τις επιπτώσεις των δασμών σε ευρωπαϊκές εξαγωγές χάλυβα και αλουμινίου ύψους 8 δισ. ευρώ.
- Νέα αντίμετρα για επιπρόσθετους δασμούς των ΗΠΑ: Σε απάντηση των νέων αμερικανικών δασμών, που επηρεάζουν ευρωπαϊκές εξαγωγές αξίας άνω των 18 δισ. ευρώ, η Επιτροπή προτείνει ένα νέο πακέτο αντίμετρων επί αμερικανικών εξαγωγών προς την ΕΕ. Τα νέα μέτρα αναμένεται να τεθούν σε ισχύ έως τα μέσα Απριλίου, μετά από διαβούλευση με τα κράτη-μέλη και τους ενδιαφερόμενους φορείς.
Συνολικά, τα ευρωπαϊκά αντίμετρα θα μπορούσαν να επηρεάσουν αμερικανικές εξαγωγές ύψους έως και 26 δισ. ευρώ, ποσό αντίστοιχο της οικονομικής έκτασης των νέων αμερικανικών δασμών.
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σχολίασε:
«Οι εμπορικές σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών είναι οι μεγαλύτερες στον κόσμο. Έχουν συμβάλει στην ευημερία και την ασφάλεια εκατομμυρίων ανθρώπων, δημιουργώντας θέσεις εργασίας και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Από σήμερα, οι ΗΠΑ εφαρμόζουν δασμούς 25% στις εισαγωγές χάλυβα και αλουμινίου. Λυπούμαστε βαθύτατα για αυτό το μέτρο. Οι δασμοί είναι φόροι. Είναι επιζήμιοι για τις επιχειρήσεις και ακόμη χειρότεροι για τους καταναλωτές. Διαταράσσουν τις εφοδιαστικές αλυσίδες και δημιουργούν αβεβαιότητα στην οικονομία. Θέσεις εργασίας βρίσκονται σε κίνδυνο, ενώ οι τιμές θα αυξηθούν – τόσο στην Ευρώπη όσο και στις ΗΠΑ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να δράσει για να προστατεύσει τους πολίτες και τις επιχειρήσεις της. Τα αντίμετρα που λαμβάνουμε είναι ισχυρά αλλά αναλογικά. Καθώς οι ΗΠΑ εφαρμόζουν δασμούς ύψους 28 δισ. δολαρίων, απαντάμε με αντίμετρα ύψους 26 δισ. ευρώ, ώστε η απάντησή μας να είναι αντίστοιχης κλίμακας. Τα αντίμετρα θα εφαρμοστούν σταδιακά, με έναρξη την 1η Απριλίου και πλήρη εφαρμογή έως τις 13 Απριλίου. Παράλληλα, παραμένουμε ανοιχτοί στον διάλογο. Πιστεύουμε ακράδαντα ότι, σε έναν κόσμο γεμάτο γεωπολιτικές και οικονομικές αβεβαιότητες, δεν είναι προς το συμφέρον μας να επιβαρύνουμε τις οικονομίες μας με δασμούς. Είμαστε έτοιμοι να εμπλακούμε σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις και έχω αναθέσει στον Επίτροπο Εμπορίου, Μαρός Σέφτσοβιτς, να συνεχίσει τις επαφές με την αμερικανική πλευρά για την εξεύρεση καλύτερων λύσεων.»
Η απόφαση της Επιτροπής να επαναφέρει τα αντίμετρα του 2018 και 2020 θα τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Απριλίου. Παράλληλα, η διαδικασία αντίδρασης στους νέους αμερικανικούς δασμούς θα προχωρήσει βάσει του Κανονισμού Επιβολής της ΕΕ, καθώς οι δασμοί των ΗΠΑ αντιμετωπίζονται ως μέτρο προστατευτισμού (safeguard measure). Στο πλαίσιο αυτό, θα διεξαχθεί διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη έως τις 26 Μαρτίου.
Με βάση τις εισηγήσεις που θα ληφθούν, η Επιτροπή θα οριστικοποιήσει την πρότασή της για την επιβολή των αντίμετρων και θα συμβουλευτεί τα κράτη-μέλη μέσω της διαδικασίας επιτροπολογίας. Η υιοθέτηση του σχετικού νομικού πλαισίου αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τα μέσα Απριλίου.
Η πρώτη επιβολή αμερικανικών δασμών στον ευρωπαϊκό χάλυβα και αλουμίνιο έγινε τον Ιούνιο του 2018, επί προεδρίας Ντόναλντ Τραμπ, επηρεάζοντας τότε εξαγωγές ύψους 6,4 δισ. ευρώ (ή 8 δισ. ευρώ με βάση τα σημερινά δεδομένα του 2024). Τον Ιανουάριο του 2020, επιβλήθηκαν επιπλέον δασμοί που επηρέασαν επιπρόσθετες εξαγωγές 40 εκατ. ευρώ.
Η ΕΕ είχε απαντήσει με αντίμετρα ύψους 2,8 δισ. ευρώ το 2018 και νέα αντίμετρα το 2020, ενώ είχε προγραμματίσει επιπλέον μέτρα ύψους 3,6 δισ. ευρώ για την 1η Ιουνίου 2021. Ωστόσο, οι Βρυξέλλες ανέστειλαν προσωρινά τα αντίμετρα έως τις 31 Μαρτίου 2025, στο πλαίσιο διαπραγματεύσεων για ένα σύστημα δασμολογικών ποσοστώσεων.
Στις 10 Φεβρουαρίου 2025, η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε νέα επιβολή δασμών 25% σε μια ευρεία γκάμα προϊόντων χάλυβα και αλουμινίου, επηρεάζοντας εξαγωγές της ΕΕ ύψους έως και 26 δισ. ευρώ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντέδρασε άμεσα, προαναγγέλλοντας αποφασιστικά και αναλογικά αντίμετρα.
Η ΕΕ παραμένει προσηλωμένη σε μια διατλαντική εμπορική σχέση βασισμένη στον διάλογο και τη συνεργασία, αλλά δεν θα διστάσει να προστατεύσει τα συμφέροντά της.
