Η μάχη για τον έλεγχο του Κογκρέσου εντείνει την πίεση στον Ντόναλντ Τραμπ να εξασφαλίσει μια πολιτική επιτυχία πριν από τις κάλπες της 3ης Νοεμβρίου. Μετά τη συμφωνία για την αγορά φθηνού ντίζελ από τη Ρωσία, μια πρωτοβουλία για ειρήνευση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να του προσφέρει το προεκλογικό αφήγημα που αναζητεί. Για τη δική μας περιοχή όμως, η αξία μιας τέτοιας πρωτοβουλίας θα κριθεί από το κατά πόσο θα οδηγήσει σε μια στέρεη, διαρκή ειρήνη, με ουσιαστικές εγγυήσεις ασφάλειας.
Δεν αποκλείεται ο Αμερικανός πρόεδρος να επιδιώξει μια πρόσκαιρη συμφωνία ή μια θεαματική κίνηση αποκλιμάκωσης, την οποία θα παρουσιάσει ως προσωπικό θρίαμβο. Το ενδεχόμενο αυτό χρειάζεται να αξιολογηθεί πολιτικά, χωρίς να προεξοφλούνται οι προθέσεις του. Το κρίσιμο ερώτημα είναι συγκεκριμένο: θα υπάρξουν δεσμεύσεις με διάρκεια ή μια ανακοίνωση που θα εξυπηρετήσει κυρίως τις ανάγκες της κάλπης;
Στις ενδιάμεσες εκλογές ανανεώνονται και οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων και κρίνονται 35 από τις 100 έδρες της Γερουσίας. Ο Τραμπ δεν είναι υποψήφιος, αλλά η διακυβέρνησή του αξιολογείται. Εάν οι Ρεπουμπλικάνοι χάσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου, η επόμενη διετία θα γίνει πολιτικά δυσκολότερη για τον Λευκό Οίκο.
Μια Δημοκρατική πλειοψηφία στη Βουλή θα μπορούσε να εμποδίσει νομοθετικές πρωτοβουλίες και να εντείνει τις έρευνες για κυβερνητικές αποφάσεις. Η απώλεια και της Γερουσίας θα περιόριζε επιπλέον την ευχέρεια του προέδρου να εξασφαλίζει την έγκριση σημαντικών διορισμών. Θα διατηρούσε το βέτο και τις εκτελεστικές του αρμοδιότητες, αλλά θα αντιμετώπιζε ισχυρότερα θεσμικά εμπόδια.
Το αποτέλεσμα παραμένει ανοικτό. Ο Guardian εντοπίζει περιθώρια ανατροπών σε λιγότερο προβεβλημένες αναμετρήσεις, με ευκαιρίες και για τα δύο κόμματα. Η μάχη θα κριθεί στις επιμέρους έδρες, όπου η προσέλευση, η αξιοπιστία των υποψηφίων και τα τοπικά ζητήματα μπορούν να ανατρέψουν τις γενικές προβλέψεις.
Η ακρίβεια, η στέγαση και η υγεία απασχολούν τους ψηφοφόρους. Σε αυτό το πεδίο, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αποκτά άμεσο εκλογικό βάρος. Η σύγκρουση με το Ιράν και οι επιπτώσεις στην ενέργεια μεταφέρουν το κόστος της εξωτερικής πολιτικής στην καθημερινότητα των Αμερικανών. Οι τιμές των καυσίμων συνδέουν τις αποφάσεις της Ουάσιγκτον με τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Ενδεικτική της σημασίας της αναμέτρησης είναι και η χρηματοδότησή της. Σύμφωνα με το Reuters, ο Έλον Μασκ έχει διαθέσει περίπου 366 εκατομμύρια δολάρια για τις ενδιάμεσες εκλογές, στηρίζοντας την προσπάθεια των Ρεπουμπλικάνων να διατηρήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου.
Τα ποσά αυτά προσφέρουν διαφημιστική ισχύ και δυνατότητα μαζικής κινητοποίησης. Αναδεικνύουν παράλληλα, μια πολιτική αντίφαση: η επίκληση του «απλού πολίτη» συνυπάρχει με την καθοριστική παρουσία δισεκατομμυριούχων στην προεκλογική προσπάθεια. Η λαϊκιστική ρητορική οφείλει να κρίνεται και με βάση τις εξαρτήσεις και τα συμφέροντα που τη συνοδεύουν.
Η σύνδεση της κάλπης με τη Μέση Ανατολή έγινε ακόμη πιο σαφής στις 8 Οκτωβρίου, όταν ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ δεν θα επιτεθούν στο Ιράν πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές. Η επιλογή να προσδιορίσει τη στάση του με βάση την ημερομηνία της ψηφοφορίας θέτει εύλογα το ερώτημα πόσο επηρεάζουν οι προεκλογικοί υπολογισμοί τις αποφάσεις του.
Μια πρωτοβουλία ειρήνευσης ασφαλώς μπορεί να έχει και εκλογικό όφελος. Αυτό δεν μειώνει την αξία της, εφόσον σταματά τη βία και δημιουργεί προϋποθέσεις σταθερότητας. Χρειάζεται όμως, συγκεκριμένο περιεχόμενο: δεσμεύσεις, χρονοδιάγραμμα, μηχανισμούς ελέγχου και εγγυήσεις εφαρμογής.
Η ανησυχία αρχίζει όταν μια προσωρινή αποκλιμάκωση εμφανίζεται ως οριστική λύση. Όταν ο τίτλος της «ιστορικής συμφωνίας» προηγείται της συμφωνίας επί των δύσκολων ζητημάτων. Όταν η προσωπική προβολή του ηγέτη καταλαμβάνει περισσότερο χώρο από την ασφάλεια των ανθρώπων που υφίστανται τον πόλεμο. Εκεί ο λαϊκισμός μετατρέπει τη διπλωματία σε θέαμα και καλλιεργεί προσδοκίες που μπορεί σύντομα να διαψευστούν.
Η Μέση Ανατολή χρειάζεται μια διαδικασία που θα αντιμετωπίζει τις αιτίες των συγκρούσεων. Προστασία των αμάχων, απρόσκοπτη ανθρωπιστική βοήθεια και αξιόπιστες εγγυήσεις αποτελούν τις άμεσες προτεραιότητες. Η διάρκειά τους εξαρτάται από πολιτικές διευθετήσεις που θα δίνουν στους λαούς της περιοχής ασφάλεια, δικαιώματα και προοπτική.
Στο παλαιστινιακό, η ανοικοδόμηση πρέπει να συνοδεύεται από βιώσιμη πολιτική λύση, με σεβασμό των δικαιωμάτων των Παλαιστινίων και ουσιαστική ασφάλεια για τους Ισραηλινούς πολίτες. Στην ευρύτερη περιοχή, η διπλωματία πρέπει να περιορίσει τον κίνδυνο νέων συγκρούσεων και να διασφαλίσει ότι οι συμφωνίες θα αντέξουν στην πρώτη σοβαρή δοκιμασία.
Για την Κύπρο, η προτεραιότητα είναι ξεκάθαρη. Η αστάθεια στη γειτονιά μας μπορεί να επηρεάσει την οικονομία, την ενέργεια, τον τουρισμό και την ασφάλεια των πολιτών. Η Λευκωσία και η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλουν να επιμείνουν στην αποκλιμάκωση, στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου και στην προώθηση εφαρμόσιμων λύσεων.
Οι ενδιάμεσες εκλογές θα κρίνουν τους πολιτικούς συσχετισμούς στην Ουάσιγκτον. Για τη Μέση Ανατολή όμως, το ζητούμενο είναι τι θα μείνει όταν κλείσουν οι κάλπες. Κάθε πρωτοβουλία του Τραμπ θα κριθεί από το αν θα σταματήσει την αιματοχυσία και θα εξασφαλίσει ειρήνη με διάρκεια και ασφάλεια για τους λαούς της περιοχής.
Ω.
