Strategist Ai · AI Takeaways
- Η αναφορά για NAVTEX στο πρώτο δεκαήμερο του Νοεμβρίου αφορά προγραμματισμό, όχι ήδη επιβεβαιωμένη επανέναρξη ερευνών.
- Το άρθρο 79 της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας διακρίνει τα υποβρύχια καλώδια από τους αγωγούς ως προς τη συγκατάθεση για την όδευση.
- Η ευρωπαϊκή στήριξη των €658 εκατ. προσδίδει στρατηγικό βάρος στο GSI, αλλά δεν λύνει αυτομάτως τη διαφωνία για τη θαλάσσια διαδρομή.
Νέο γύρο διπλωματικής πίεσης γύρω από το καλώδιο Κρήτης–Κύπρου προδιαγράφει η αναφορά για ναυτιλιακή αναγγελία στο πρώτο δεκαήμερο του Νοεμβρίου. Το Πρώτο Θέμα μεταδίδει ότι η διαδικασία προετοιμάζεται για την επανέναρξη των ερευνών. Η δημοσιογραφική πληροφορία δεν ισοδυναμεί με ήδη εκδοθείσα NAVTEX ή με παρουσία του ερευνητικού πλοίου στη διαδρομή.
Η νέα χρονική αναφορά έρχεται μετά την αντιπαράθεση για την αναγγελία της άσκησης EUNOMIA. Οι δύο υποθέσεις συνδέονται πολιτικά με την ίδια ευρύτερη θαλάσσια περιοχή, όμως έχουν διαφορετικό αντικείμενο: άλλο η ενημέρωση για στρατιωτική άσκηση και άλλο η προετοιμασία εργασιών μιας ενεργειακής υποδομής.
Το διακύβευμα προηγείται της πόντισης
Για το Great Sea Interconnector, η δυνατότητα εκτέλεσης των αναγκαίων ερευνών αποτελεί κρίσιμο βήμα πριν από την εγκατάσταση του καλωδίου. Στο διπλωματικό επίπεδο, το ερώτημα είναι με ποιους όρους μπορεί να εκτελεστεί ένα έργο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος όταν η θαλάσσια διαδρομή εμπλέκεται σε διαφορετικές θέσεις για τη δικαιοδοσία.
Η ολοκλήρωση μιας διοικητικής διαδικασίας δεν καταργεί αυτή τη διαφωνία. Ούτε μια αναγγελία ναυτικής ασφάλειας αποκτά από μόνη της τη δύναμη διεθνούς συμφωνίας για τα όρια θαλάσσιων ζωνών. Η NAVTEX ενημερώνει τη ναυσιπλοΐα για συγκεκριμένες δραστηριότητες· η αντιπαράθεση για το ποιος την εκδίδει δεν αποτελεί απόφαση οριοθέτησης.
Η διάκριση που κάνει το άρθρο 79
Το άρθρο 79 της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας αναγνωρίζει το δικαίωμα τοποθέτησης υποβρύχιων καλωδίων και αγωγών στην υφαλοκρηπίδα, με τις επιφυλάξεις που περιλαμβάνει το ίδιο άρθρο. Προβλέπει ότι το παράκτιο κράτος δεν μπορεί να παρεμποδίζει την τοποθέτηση ή συντήρησή τους, υπό τους όρους για την αξιοποίηση της υφαλοκρηπίδας και των πόρων της.
Υπάρχει όμως μια κρίσιμη λεπτομέρεια: η παράγραφος 3 συνδέει ρητά τη συγκατάθεση του παράκτιου κράτους για την όδευση με τους αγωγούς. Δεν διατυπώνει τον ίδιο γενικό κανόνα για τα καλώδια. Η μεταφορά μιας πρόβλεψης για αγωγούς σε κάθε ηλεκτρικό καλώδιο αλλοιώνει το περιεχόμενο της διάταξης.
Η παράγραφος 4 διατηρεί, παράλληλα, δικαιώματα του παράκτιου κράτους για καλώδια ή αγωγούς που εισέρχονται στην επικράτεια ή στα χωρικά του ύδατα, καθώς και συγκεκριμένες αρμοδιότητες για εγκαταστάσεις εκμετάλλευσης πόρων. Επομένως η ακριβής περιοχή, το είδος της εργασίας και η διαδρομή παραμένουν ουσιώδη στοιχεία. Το άρθρο δεν υποκαθιστά μια εξέταση των συγκεκριμένων συντεταγμένων.
Γιατί η Ευρώπη έχει άμεσο συμφέρον
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει €658 εκατ. στήριξης μέσω CEF Energy για το GSI. Το εντάσσει σε μια ευρύτερη πολιτική ασφάλειας υποβρύχιων υποδομών, η οποία περιλαμβάνει πρόληψη, εντοπισμό απειλών, αποκατάσταση και διπλωματικά εργαλεία.
Αυτό προσδίδει ευρωπαϊκή διάσταση στην υπόθεση. Η κατασκευή μιας διασύνδεσης δεν αφορά μόνο τον εργολάβο και δύο εθνικά συστήματα ηλεκτρισμού. Αφορά την αξιοπιστία επενδύσεων σε κρίσιμη υποδομή και τη δυνατότητα υλοποίησης εγκεκριμένων σχεδιασμών. Η χρηματοδοτική συμμετοχή, ωστόσο, δεν αποτελεί αυτόματη επιχειρησιακή εγγύηση ή επίλυση των θαλάσσιων διαφορών.
Τι θα δείξει το επόμενο βήμα
Η πραγματική πρόοδος θα φανεί όταν ολοκληρωθούν οι διαδικασίες και εκτελεστούν οι εργασίες. Το νέο χρονικό σημείο του Νοεμβρίου έχει αξία ακριβώς επειδή προσφέρει ένα επόμενο ορόσημο προς αξιολόγηση, χωρίς να επιτρέπει να προεξοφληθεί ούτε συμφωνία ούτε σύγκρουση στη θάλασσα.
Η εκκρεμής οριοθέτηση και οι προσωρινές διευθετήσεις
Το άρθρο 83 της ίδιας Σύμβασης αντιμετωπίζει την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας μεταξύ κρατών με αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές μέσω συμφωνίας για δίκαιη λύση. Μέχρι την επίτευξή της, αναφέρεται σε πρακτικές προσωρινές διευθετήσεις και σε προσπάθεια να μην τίθεται σε κίνδυνο η τελική συμφωνία.
Οι προβλέψεις αυτές εξηγούν γιατί η τεχνική συνεργασία και η νομική θέση δεν είναι υποχρεωτικά το ίδιο πράγμα. Μια πρακτική διευθέτηση μπορεί να διευκολύνει δραστηριότητες χωρίς να προδικάζει οριοθέτηση, εφόσον αυτό διασφαλίζεται από τους όρους της. Δεν προκύπτει, όμως, μόνο από τη γενική δυνατότητα μιας τέτοιας διευθέτησης ότι έχει επιτευχθεί συγκεκριμένη συμφωνία για το GSI. Αυτή παραμένει απόφαση που πρέπει να κριθεί από το πραγματικό περιεχόμενο και την εφαρμογή της. Μια ανεπίσημη περιγραφή δεν υποκαθιστά τους συμφωνημένους όρους.
Για την Κύπρο, η υπόθεση συνδυάζει ενεργειακή συνδεσιμότητα και την πρακτική εφαρμογή κανόνων σε μια περιοχή ανταγωνιστικών διεκδικήσεων. Η εξέλιξη δεν θα μετρηθεί μόνο από τη σκληρότητα των δηλώσεων. Θα μετρηθεί από το αν η τεχνική διαδικασία μπορεί να προχωρήσει με ασφάλεια, χωρίς να μετατρέπεται κάθε νέο στάδιο σε επανάληψη της ίδιας αβεβαιότητας.
Η ακτή της Κάσου, 21 Ιουλίου 2017. Φωτογραφία αρχείου. Φωτογραφία: Ioannis Fakis / CC BY-SA 4.0. Περικοπή κάδρου.
