Σε ορισμένες παλιές ροές λάβας, το πέτρωμα μοιάζει κομμένο σε κατακόρυφες κολόνες. Οι πολυγωνικές στήλες δεν χρειάζονται ανθρώπινο εργαλείο για να σχηματιστούν. Προκύπτουν από ρωγμές που αναπτύσσονται καθώς το υλικό ψύχεται και συστέλλεται.
Οταν η θερμοκρασία μειώνεται, ο όγκος του πετρώματος αλλάζει. Αν η συστολή περιορίζεται από το γειτονικό υλικό, δημιουργούνται τάσεις. Οι ρωγμές επιτρέπουν στο σύστημα να ανακουφίσει μέρος αυτών των τάσεων και μπορούν να οργανωθούν σε ένα επαναλαμβανόμενο δίκτυο.
Γιατί εμφανίζονται πολύγωνα
Σε μια επιφάνεια, οι ρωγμές χωρίζουν το πέτρωμα σε τμήματα. Καθώς η ψύξη προχωρά προς το εσωτερικό, οι ρωγμές μπορούν να επεκτείνονται μαζί με το μέτωπο ψύξης. Ετσι τα πολύγωνα αποκτούν μήκος και σχηματίζονται στήλες.
Τα εξάγωνα είναι συνηθισμένα σε εντυπωσιακά παραδείγματα, αλλά δεν είναι ο μοναδικός αριθμός πλευρών. Στην ίδια περιοχή μπορούν να συνυπάρχουν στήλες με διαφορετική γεωμετρία. Η φυσική διαδικασία παράγει μια οργάνωση που έχει κανονικότητα χωρίς να είναι απόλυτα ομοιόμορφη.
Η κατεύθυνση των στηλών συνδέεται με την κατεύθυνση απομάκρυνσης της θερμότητας. Για αυτό δεν είναι παντού κατακόρυφες. Σε διαφορετικά σημεία μιας ροής μπορεί να γέρνουν ή να σχηματίζουν πιο σύνθετα σύνολα.
Τι δείχνουν για την ιστορία του πετρώματος
Η διάμετρος, η διάταξη και η συνέχεια των στηλών προσφέρουν στοιχεία για τις συνθήκες ψύξης. Οι γεωλόγοι εξετάζουν αυτές τις μορφές μαζί με τη σύσταση και τις επαφές της ροής με τα γύρω υλικά. Το νερό και η γεωμετρία της αποθέσεως μπορούν να επηρεάζουν το πώς απομακρύνεται η θερμότητα.
Οι στήλες βασάλτη στο Devils Postpile της Καλιφόρνιας αποτελούν ένα γνωστό παράδειγμα. Η μετέπειτα διάβρωση και η δράση παγετώνων βοήθησαν να αποκαλυφθούν τμήματα του σχηματισμού. Η σημερινή όψη περιλαμβάνει επομένως και τη γεωλογική ιστορία που ακολούθησε την αρχική στερεοποίηση.
Παρόμοιες δομές εμφανίζονται και σε άλλα πετρώματα που ψύχθηκαν υπό κατάλληλες συνθήκες. Το ιδιαίτερο σχήμα τους είναι χρήσιμο τεκμήριο της διαδικασίας, αλλά η πλήρης εξήγηση ενός συγκεκριμένου τόπου χρειάζεται παρατήρηση της συνολικής γεωλογίας του.
Της Ολοίβιας
The post Πώς η λάβα γίνεται πέτρινη κολόνα appeared first on SciNews.eu.
