Από την Ενοποίηση στην Επιχειρηματική Συνέχεια
Του Πανίκου Τέκλου, Founding Partner της XPADIA
Η παγκόσμια δραστηριότητα στις Συγχωνεύσεις και Εξαγορές (Mergers & Acquisitions-M&A) το 2025 αντικατοπτρίζει μια ιδιαιτερότητα: λιγότερες συναλλαγές συνολικά, αλλά μεγαλύτερης αξίας. Στο πρώτο μισό του έτους, ο όγκος συναλλαγών παγκοσμίως μειώθηκε κατά περίπου 9% σε σύγκριση με το 2024, ωστόσο η συνολική αξία των συμφωνιών αυξήθηκε κατά περίπου 15%. Δεν πρόκειται για μία περίοδο μείωσης των συναλλαγών, αλλά συγκέντρωσης. Τα Διοικητικά Συμβούλια και οι επενδυτές επιδιώκουν λιγότερες αλλά πιο φιλόδοξες ευκαιρίες, ιδίως στους τομείς των χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, της διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων και της τεχνολογίας.
Η διαχείριση περιουσιακών στοιχείων και πλούτου έχει αναδειχθεί σε έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους τομείς, με την αξία των συμφωνιών να αυξάνεται πάνω από 70% σε ετήσια βάση μέχρι τα μέσα του 2025. Αυτό αντικατοπτρίζει μία προσπάθεια για συνέργειες κλίμακος και διαφοροποίηση, αλλά και μια εξέλιξη της στρατηγικής που ακολουθείται διαχρονικά: η σαφήνεια μετράει πλέον περισσότερο από τον πειραματισμό. Το Ιδιωτικό Κεφάλαιο αν και πιο επιλεκτικό, είναι όλο και πιο ενεργό σε carve-outs και exits, καθώς τα κενά αποτίμησης περιορίζονται. Η προτεραιότητα δεν είναι πλέον ο όγκος αλλά η ανθεκτικότητα, δηλαδή συναλλαγές που δημιουργούν ορατές συνέργειες, ισχυρότερες πλατφόρμες και μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα.
Η Κύπρος προσφέρει ένα ζωντανό παράδειγμα αυτού του διπλού ρόλου. Η μεγάλης κλίμακας χρηματοοικονομική ενοποίηση έχει αναδιαμορφώσει τον τραπεζικό τομέα, με τη συγχώνευση της Eurobank με την Ελληνική Τράπεζα, την εξαγορά των δραστηριοτήτων της AstroBank από την Alpha Bank και την απορρόφηση της CNP Ασφαλιστικής από την Ελληνική (νυν Eurobank Cyprus).
Ταυτόχρονα, οι οικογενειακές επιχειρήσεις στρέφονται στις M&A ως εργαλείο διαχείρισης διαδοχής. Η Salamis Tours επέστρεψε πλήρως στην οικογένεια του ιδρυτή, ενώ η πώληση της Superhome DIY επέτρεψε στους μετόχους να ρευστοποιήσουν αξία και να δώσουν ώθηση για μελλοντική ανάπτυξη υπό νέα ιδιοκτησία. Μια από τις πιο εντυπωσιακές μεταβολές είναι ο
τρόπος με τον οποίο οι οικογενειακές επιχειρήσεις προσεγγίζουν τις M&A. Σχεδόν το 40% όσων συμμετέχουν σε συμφωνίες αναφέρουν ισχυρές διαγενεακές επιχειρηματικές ικανότητες. Με άλλα λόγια, οι M&A αναδεικνύονται σε πρακτικό εργαλείο βιωσιμότητας και διαδοχής και όχι απλώς σε μοχλό ανάπτυξης.
Άλλες συναλλαγές υπογραμμίζουν το εύρος της δραστηριότητας: η αλυσίδα υπεραγορών Παπαντωνίου εντάχθηκε στον ελληνικό όμιλο Σκλαβενίτη, έγιναν εξαγορές στον τομέα της ηλιακής ενέργειας, ακόμη και εξαγορές εκδοτικών ομίλων όπως οι εφημερίδες Φιλελεύθερος και Πολίτης. Ο τουρισμός και τα ακίνητα παραμένουν εξίσου κεντρικά. Η εξαγορά πλειοψηφικού πακέτου στο ξενοδοχείο Ρόδον Mount Hotel & Resort δείχνει πώς συνδέονται και αλληλεπιδρούν η διαδοχή, η κληρονομιά και ο τουρισμός, ενώ η πώληση και επαναμίσθωση του Labs Tower στην ελληνική επενδυτική εταιρεία ακινήτων Trastor καταδεικνύει πώς τα χαρτοφυλάκια εμπορικών ακινήτων με κορυφαίας φερεγγυότητας ενοικιαστές, μετατρέπονται σε ελκυστικά καταφύγια για επενδυτές που αναζητούν σταθερότητα.
Στην Ελλάδα, η εμπιστοσύνη έχει επιστρέψει αποφασιστικά. Μετά το ρεκόρ των €20,7 δισ. συναλλαγών το 2024, η δραστηριότητα παρέμεινε ισχυρή και το 2025. Πρόσφατα παραδείγματα περιλαμβάνουν την πρόθεση της Crediabank να εξαγοράσει την HSBC Malta, την αύξηση του ποσοστού της UniCredit στην Alpha Bank και μια σειρά εξαγορών στον τομέα της φιλοξενίας από funds όπως τα Blackstone’s HIP, Apollo, Azora Capital, Cerberus και Invel-Prodea.
Οι οικογενειακές επιχειρήσεις αποτελούν ξανά σημαντικό υπο-αφήγημα. Η Olympia Group, σε συνεργασία με την οικογένεια Λαζαρίδη, απέκτησε το 100% των μετοχών του Κτήματος Κώστα Λαζαρίδη μέσω διαδικασίας squeeze-out, ενώ η οικογένεια Λάτση αναδιάρθρωσε την ιδιοκτησία της EuroHoldings. Αυτές οι κινήσεις δείχνουν πώς οι M&A χρησιμοποιούνται όχι μόνο για επέκταση αλλά και για διαφύλαξη της συνέχειας και της κληρονομιάς.
Κοιτώντας προς το μέλλον, η ροή των M&A στην περιοχή θα καθοριστεί από την αλληλεπίδραση των στρατηγικών ενοποίησης και των αποφάσεων διαδοχής σε οικογενειακές επιχειρήσεις. Για τους αγοραστές, η επόμενη περίοδος θα ανταμείψει τη σαφήνεια: εγχώρια ή πιο ευρεία γεωγραφική προσέγγιση;, συνέργειες σε συναφείς τομείς και πειθαρχία στον ισολογισμό. Η Κύπρος και η Ελλάδα αναμένεται να παραμείνουν ενεργές αγορές, υποστηριζόμενες από υγιέστερες τράπεζες, επενδύσεις σε υποδομές και σταθερή δυναμική σε τουρισμό και ακίνητα.
Η ενοποίηση χρηματοοικονομικών υπηρεσιών και οι επιλεκτικές εξαγορές καταναλωτικών επιχειρήσεων είναι πιθανό να κυριαρχήσουν βραχυπρόθεσμα, ενώ οι διεθνείς στρατηγικοί παίκτες θα συνεχίσουν να αναζητούν ευκαιρίες σε επιχειρήσεις που βασίζονται σε εφοδιαστικές αλυσίδες και σε πλατφόρμες που αξιοποιούν την τεχνολογία. Το βαθύτερο μήνυμα, όμως, είναι το εξής: οι M&A σε Ελλάδα και Κύπρο δεν ορίζονται πλέον αποκλειστικά από τη φιλοδοξία. Είναι ολοένα και περισσότερο μια ιστορία επιμέλειας, όπου η ανάπτυξη συναντά τη συνέχεια και όπου η ίδια η κληρονομιά μετατρέπεται σε στρατηγικό πλεονέκτημα.
