Aνοικτή ενημέρωση σχετικά με το έργο της Επιτροπής Κυρώσεων 1737 για το Ιράν πραγματοποίησε την Πέμπτη το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Κατά την έναρξη της συνεδρίας η Ρωσία έθεσε θέμα ως προς τη νομιμότητα συζήτησης της Επιτροπής Κυρώσεων 1737, η οποία απορρίφθηκε με 11 ψήφους, επιτρέποντας τη συνέχιση της συνεδρίασης.
Υπενθυμίζεται ότι η Επιτροπή Κυρώσεων 1737 συστάθηκε με το ψήφισμα 1737 της 23ης Δεκεμβρίου 2006, το οποίο προέβλεπε ότι η Επιτροπή όφειλε να υποβάλλει έκθεση στο Συμβούλιο Ασφαλείας κάθε 90 ημέρες σχετικά με τις δραστηριότητές της.
Πριν το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA) του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν (ψηφίσμα 2231 της 20ης Ιουλίου 2015), οι ενημερώσεις της Επιτροπής πραγματοποιούνταν ανά τρίμηνο υπό το θέμα «Μη Διάδοση-Non Proliferation».
Το ψήφισμα 2231 που ενέκρινε το JCPOA ανέστειλε όλα τα προηγούμενα ψηφίσματα κυρώσεων κατά του Ιράν, συμπεριλαμβανομένου του ψηφίσματος 1737, καθιστώντας ανενεργή την Επιτροπή 1737.
Τον Σεπτέμβριο 2025, οι τρεις ευρωπαϊκές χώρες Γαλλία, Γερμανία και Ην. Βασίλειο ενεργοποίησαν τον μηχανισμό snapback του JCPOA, με στόχο την επαναφορά των κυρώσεων του ΟΗΕ κατά του Ιράν, που είχαν ανασταλεί με το JCPOA και το ψήφισμα 2231.
Η Κίνα και η Ρωσία αμφισβήτησαν τη νομική και διαδικαστική βάση αυτής της ενέργειας, υποστηρίζοντας ότι όλες οι κυρώσεις έπαψαν οριστικά να ισχύουν στις 18 Οκτωβρίου 2025, ημερομηνία λήξης του πλαισίου του JCPOA και του ψηφίσματος 2231.
Κατά το ψήφισμα 2231, εφόσον δεν είχε ενεργοποιηθεί το snapback, το Συμβούλιο θα τερμάτιζε την εξέταση του ιρανικού πυρηνικού φακέλου και το θέμα «Μη Διάδοση» θα αφαιρούνταν από τον κατάλογο θεμάτων υπό εξέταση. Η Κίνα, η Ρωσία και το Ιράν θεωρούν ότι αυτό έχει ήδη συμβεί.
Αντιθέτως, οι τρεις ευρωπαϊκές χώρες και άλλα μέλη του Συμβουλίου υποστηρίζουν ότι η ενεργοποίηση του μηχανισμού snapback ήταν έγκυρη και συνεπώς μόνο οι συγκεκριμένες παράγραφοι του ψηφίσματος 2231 που αφορούσαν την αναστολή κυρώσεων έχουν λήξει.
Υποστηρίζουν επίσης ότι όλα τα προηγούμενα μέτρα κυρώσεων του ΟΗΕ κατά του Ιράν έχουν επανενεργοποιηθεί και μαζί τους έχουν αποκατασταθεί τόσο η Επιτροπή Κυρώσεων 1737 όσο και η Ομάδα Εμπειρογνωμόνων που την αποτελεί.
Η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας, Πρέσβης Αγλαϊα Μπαλτά, κατά την τοποθέτησή της τόνισε ότι η Ελλάδα θεωρεί την επαναφορά της Επιτροπής 1737 ως έγκυρη και νόμιμη.
Επανέλαβε την έντονη ανησυχία της Ελλάδας σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και ότι το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Επίσης επανέλαβε την αταλάντευτη δέσμευση της Ελλάδας στο καθεστώς Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων, με τον ΔΟΑΕ και τη Συνθήκη για τη Μη Διάδοση των Πυρηνικών Όπλων (NPT) ως βασικούς θεσμικούς του πυλώνες.
Οι ΗΠΑ τόνισαν, μεταξύ άλλων, ότι η Ρωσία και η Κίνα συνεχίζουν να εμποδίζουν το σημαντικό έργο αυτής της Επιτροπής, στο πλαίσιο της συνεργασίας τους με το ιρανικό καθεστώς.
Οι ευρωπαϊκές χώρες του Συμβουλίου επανέλαβαν τις ανησυχίες τους για το απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν και να ζήτησαν διαβεβαιώσεις για τον αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα του προγράμματος, ενώ παράλληλα στήριξαν την ανάγκη αποκλιμάκωσης και επιστροφής στη διπλωματία.
Από την άλλη πλευρά, Κίνα και Ρωσία απέρριψαν τη νομική βάση του μηχανισμού snapback, υποστηρίζοντας ότι δεν δεσμεύονται από το καθεστώς κυρώσεων και ότι η επαναφορά τους υπονομεύει τις προοπτικές πολιτικής διευθέτησης.
