Ανεξαρτήτως του τι θα αποφασίσει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης σε σχέση με την ανανέωση ή όχι της θητείας του Κωνσταντίνου Ηροδότου στη Διοίκηση της Κεντρικής Τράπεζας, είναι ωφέλιμο να δούμε το τι κατάσταση παρέλαβε το 2019 και τι παραδίδει λίγες εβδομάδες πριν να εκπνεύσει η θητεία του.
Αναλυτικά:
Μείωση «κόκκινων» δανείων και αναδιαρθρώσεις
- Όταν ανέλαβε το 2019 τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια ήταν στο 27,7% ενώ σήμερα είναι κοντά στο 7%
- Οι αναδιαρθρώσεις στις οποίες προέβησαν τα πιστωτικά ιδρύματα ανήλθαν σε €480 εκατ. το 2020, €1,7 δισ. το 2021, €447 εκατ. το 2022 και €395 εκατ. για τους εννιά μήνες του 2023.
Ολοκλήρωση της εξυγίανσης της Cyprus Popular Bank Public Co Ltd
- Η εξυγίανση είχε ξεκινήσει το 2013.
- Ολοκληρώθηκε η εξυγίανση και ξεκίνησε η εκκαθάριση με απόφαση Δικαστηρίου που εκδόθηκε κατόπιν αίτησης της ΚΤΚ.
- Αποτέλεσμα είναι να μην ξοδεύεται άλλο το απόθεμα σε συμβούλους (πέραν των €30 εκατ. είχαν ήδη ξοδευτεί) επιτρέποντας τη διανομή του αποθέματος στους κουρεμένους καταθέτες.
Ανάκτηση του ποσού που είχε καταβληθεί από το Σύστημα Εγγύησης Καταθέσεων στους ασφαλισμένους καταθέτες της FBME (€83 εκ.).
Το ποσό αυτό αποπληρώθηκε από την FBME προς το Σύστημα Εγγύησης Καταθέσεων, κάτι που αν δεν συνέβαινε θα είχε ως αποτέλεσμα να κληθεί ο υπόλοιπος τραπεζικός τομέας να επωμιστεί το ποσό αυτό μέσω επιπρόσθετων εισφορών προς το Σύστημα Εγγύησης Καταθέσεων.
Έναρξη της εκκαθάρισης της FBME
Επετεύχθη συμφωνία μεταξύ ΚΤΚ και εθνικών αρχών στην έδρα της τράπεζας (Τανζανία) για τον τρόπο της εκκαθάρισης και πλέον δεν ξοδεύεται άλλο το απόθεμα σε συμβούλους, επιτρέποντας τη διανομή του αποθέματος στους καταθέτες.
Εκσυγχρονισμός τραπεζικού συστήματος
Σημαντική ενίσχυση σε ανθρώπινους πόρους του Τμήματος Εποπτικών Εγκρίσεων
- Ο αριθμός μελών του προσωπικού του εν λόγω Τμήματος έχει διπλασιαστεί σε σχέση με το 2019 και έγινε οργανική αλλαγή ώστε οι εποπτικές εγκρίσεις να τυγχάνουν επεξεργασίας από εξειδικευμένο τμήμα.
- Διεκπεραιώθηκε η εξέταση 246 αιτήσεων για διορισμό μελών Διοικητικών Συμβουλίων και άλλων σημαντικών θέσεων σε εποπτευόμενα από την ΚΤΚ Πιστωτικά Ιδρύματα, Ιδρύματα Ηλεκτρονικού Χρήματος και Ιδρύματα Πληρωμών κατά το 2022, 201 κατά το 2023 και 29 αιτήσεις μέχρι στιγμής για το 2024.
- Διεκπεραιώθηκε η εξέταση 20 αιτήσεων που αφορούσαν αδειοδοτήσεις ή επέκταση αδειών Ιδρυμάτων Ηλεκτρονικού Χρήματος, Ιδρυμάτων Πληρωμών και Εταιρειών Εξαγοράς Πιστώσεων κατά το 2022, 24 κατά το 2023 και 8 αιτήσεις μέχρι στιγμής για το 2024.
Συστηματική άσκηση των καθηκόντων της ΚΤΚ δυνάμει του νόμου για την παρεμπόδιση του ξεπλύματος βρώμικου χρήματος (προληπτική εποπτεία)
- Εντός της τελευταίας πενταετίας, τα τραπεζικά ιδρύματα της χώρας τερμάτισαν τις επιχειρηματικές σχέσεις με 42.728 εταιρείες-κελύφη και έκλεισαν 125.872 τραπεζικούς λογαριασμούς.
Ενδιαφέρον έχει να εξετάσουμε και το πως διαχειρίστηκε τις κρίσεις ο κ. Ηροδότου
- ‘Έγινε αποτροπή μετάδοσης της οικονομικής κρίσης του Λιβάνου μέσω των εννέα λιβανέζικων τραπεζών που διατηρούσαν υποκαταστήματα στην Κύπρο μέσω κυρίως του έγκαιρου εντοπισμού του κινδύνου από λογιστική μεταφορά υποχρεώσεων (καταθέσεων) που διενεργούσαν οι λιβανέζικες τράπεζες από τα κεντρικά γραφεία τους προς τα υποκαταστήματα στην Κύπρο. Τότε έγινε επέμβαση της Κεντρικής Τράπεζας και επιβολή μέτρων στα υποκαταστήματα και χάρη στα μέτρα που λήφθηκαν υπήρξε πλήρης διασφάλιση των καταθετών χωρίς να επιβαρυνθεί το κυπριακό σύστημα εγγύησης καταθέσεων, το υπόλοιπο τραπεζικό σύστημα ή τα δημόσια οικονομικά.
- Οι τραπεζικές εργασίες της RCB τερματίστηκαν με τρόπο που δεν προκάλεσε απώλειες στους καταθέτες της και δεν είχε οποιαδήποτε επίπτωση στις υπόλοιπες τράπεζες, την οικονομία και το κράτος.
- Εισαγωγή προγράμματος αναστολής δόσεων λόγω πανδημίας COVID-19 Αξιοποιήθηκε ευρέως από νοικοκυριά και επιχειρήσεις, με τη συνολική συμμετοχή να ανέρχεται σχεδόν στο 50% των εξυπηρετούμενων χορηγήσεων.
- Προσωρινές χαλαρώσεις κριτηρίων στο πλαίσιο της πανδημίας COVID-19 για παροχή βραχυπρόθεσμων δανείων προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά για κάλυψη τρεχουσών αναγκών.
Σχετικά με την προστασία των καταναλωτών και των δανειοληπτών επί θητείας του κ. Ηροδότου έγιναν:
- Αξιοποίηση νομοθετικής δυνατότητας για καθορισμό πλαφόν στις χρεώσεις των τραπεζών. Η δυνατότητα αυτή αφορά ένα συγκεκριμένο είδος τραπεζικού λογαριασμού, τον Λογαριασμό Πληρωμών με Βασικά Χαρακτηριστικά (ΛΠΒΧ).Ο ΛΠΒΧ καλύπτει τις συνήθεις πληρωμές που διενεργεί ένας καταναλωτής στην καθημερινότητά του. Όπως προβλέπει ο σχετικός Νόμος, η ΚΤΚ εκπόνησε εμπεριστατωμένη μελέτη και βάσει αυτής εισηγήθηκε στο Υπουργείο Οικονομικών τον καθορισμό μέγιστης χρέωσης 36 ευρώ ετησίως – 3 ευρώ ανά μήνα δηλαδή – για τη χρήση του ΛΠΒΧ. Με τον καθορισμό αυτού του πλαφόν ο καταναλωτής θωρακίστηκε από οποιεσδήποτε αυξήσεις στις χρεώσεις των τραπεζών για υπηρεσίες πληρωμών.
Πέραν αυτών τον Νοέμβριο του 2020 συστάθηκε στην ΚΤΚ η Υπηρεσία Χρηματοπιστωτικής Δεοντολογίας ως απτό μέτρο παρακολούθησης της χρηματοπιστωτικής συμπεριφοράς των πιστωτών. Η εν λόγω Υπηρεσία παραλαμβάνει και διερευνά καταγγελίες από το κοινό κατά πιστωτικών και άλλων εποπτευόμενων ιδρυμάτων για παράβαση της νομοθεσίας για την οποία η ΚΤΚ είναι αρμόδια. Κατά τη διερεύνηση η ΚΤΚ ζητεί από το ίδρυμα πληροφορίες, προβαίνει σε επιτόπιες επιθεωρήσεις και δύναται να επιβάλει κυρώσεις. Η εν λόγω Υπηρεσία έχει κατά τα τελευταία χρόνια ενδυναμωθεί σημαντικά μέσω της πρόσληψης πρόσθετου ανθρωπίνου δυναμικού. Για το 2024, προγραμματίζονται σχετικοί επιτόπιοι έλεγχοι από το ΤΧΔ με ιδιαίτερη έμφαση στη συμμόρφωση των τραπεζών και των Εταιρειών Εξαγοράς Δανείων με τις υποχρεώσεις τους περί αναδιαρθρώσεων όπως αποτυπώνονται στη σχετική Οδηγία της ΚΤΚ.
Αναδιοργάνωση Κεντρικής Τράπεζας
Ο κ. Ηροδότου προχώρησε επίσης σε αλλαγές στο οργανόγραμμα της ΚΤΚ με κριτήριο την αποτελεσματικότερη λειτουργία της και την κάλυψη αναγκών που προκύπτουν σε σχέση με το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο. Επί θητείας του έγιναν:
- Σύμπτυξη των 27 σχεδίων υπηρεσίας και των πέντε διαφορετικών πυραμίδων ανέλιξης που προβλέπονταν στους όρους υπηρεσίας των υπαλλήλων της ΚΤΚ, σε μία ενιαία πυραμίδα ανέλιξης δέκα βαθμίδων. Η ιδέα για αυτή την αλλαγή είχε τεθεί το 2016, κατέστη όμως δυνατό να υλοποιηθεί κατόπιν επίτευξης συμφωνίας του Διοικητή με τη συντεχνία (ΕΤΥΚ).
- Επίλυση ζητήματος εκκρεμών αξιολογήσεων προσωπικού (ορισμένες εκκρεμούσαν από το 2013 και αυξημένος αριθμός παρέμενε σε εκκρεμότητα έκτοτε για κάθε χρόνο) το οποίο αποτελούσε τροχοπέδη για προαγωγές. Έτσι κατέστη εφικτή η πλήρωση κενών θέσεων μέσω προαγωγών μετά από μια δεκαετία στασιμότητας και έλυσε θέματα κινήτρου εργασίας για το προσωπικό αφού δεν είχαν γίνει προαγωγές από το 2011.
- Ένταξη μονίμων που προσλήφθηκαν μετά τον Οκτώβριο 2011 και εργοδοτουμένων με σύμβαση στο νέο σχέδιο επαγγελματικών συνταξιοδοτικών ωφελημάτων του δημόσιου και ευρύτερου δημόσιου τομέα.
- Προσλήψεις νέου μόνιμου προσωπικού το 2019 και εκ νέου το 2022 μετά από περίπου μια δεκαετία κατά την οποία η ΚΤΚ δεν είχε κάνει τέτοιες προσλήψεις μόνιμου προσωπικού λύνοντας το θέμα ανεπαρκούς στελέχωσης που προκαλούσαν μεγάλες καθυστερήσεις στη διεκπεραίωση έργων της ΚΤΚ.
Σε σχέση με την εξωστρέφεια της εποπτικής αρχής και της ενίσχυση του διεθνούς κύρους της πραγματοποιήθηκαν επί θητείας του σημαντικές επισκέψεις στην Κύπρο από υψηλόβαθμους αξιωματούχους όπως από την Christine Lagarde (πρόεδρος ΕΚΤ), Luis de Guindos (αντιπρόεδρος ΕΚΤ), José Manuel Campa (Πρόεδρος ΕΑΤ), Joachim Nagel (πρόεδρος Bundesbank) και Philip Lane (επικεφαλής οικονομολόγος ΕΚΤ).
Τέλος, από το 2019 καθιερώθηκε τεχνική συνεργασία με αριθμό Κεντρικών Τραπεζών όπως Γερμανία, Ιρλανδία, Ελλάδα, Ολλανδία, Βέλγιο, Πορτογαλία, Αγγλία σε διάφορους τομείς των εργασιών της ΚΤΚ όπως Επιτόπιος έλεγχος / Εποπτεία, Χρηματοοικονομική σταθερότητα, Μακροπροληπτική επίβλεψη, Εποπτεία των Ιδρυμάτων Πληρωμών και Ηλεκτρονικού Χρήματος, Εποπτεία Πληροφοριακών Συστημάτων, Πρόληψη νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, Στρατηγικός προγραμματισμός, Διαχείριση κινδύνων, κτλ.
Εμείς δεν θα υποδείξουμε στον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη τι πρέπει να πράξει σε σχέση με την ανανέωση ή μη του κ. Ηροδότου, εάν όμως αποφασίσει να διορίσει άλλο άτομο θα πρέπει κατά την άποψη μας να έχει την ικανότητα διασφάλισης της συνέχισης της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας στη χώρα. Οψόμεθα!
