Σε πλήρη συντονισμό εισέρχονται Αθήνα και Λευκωσία ενόψει της επίσκεψης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο από τις 27 έως τις 29 Ιουλίου. Η συνάντηση του Έλληνα Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη στο Μέγαρο Μαξίμου πραγματοποιήθηκε σε μια συγκυρία κατά την οποία η κινητικότητα στο Κυπριακό συμπίπτει με νέα ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο και την Ερυθρά Θάλασσα.
Οι δύο ηγέτες επαναβεβαίωσαν ότι η κοινή στρατηγική παραμένει προσανατολισμένη σε ουσιαστική επανέναρξη των συνομιλιών υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών και αυστηρά εντός του πλαισίου που καθορίζουν οι αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας. Το μήνυμα της συνάντησης ήταν ότι η παρούσα διπλωματική κινητικότητα πρέπει να μετατραπεί σε συγκεκριμένη πρόοδο και όχι να εξαντληθεί σε έναν ακόμη κύκλο επαφών.
Η επίσκεψη Γκουτέρες δημιουργεί αίσθηση επείγοντος
Ο Αντόνιο Γκουτέρες θα βρίσκεται στην Κύπρο για τρεις ημέρες, από τις 27 έως τις 29 Ιουλίου, στο πλαίσιο της αποστολής καλών υπηρεσιών του. Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση των Ηνωμένων Εθνών, θα συναντηθεί με τους ηγέτες των δύο κοινοτήτων και άλλους εμπλεκόμενους, με αντικείμενο την προώθηση της ειρηνευτικής διαδικασίας και τη σταθερότητα στο νησί.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η επίσκεψη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς πραγματοποιείται έπειτα από σχεδόν 20 χρόνια από αντίστοιχη παρουσία Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στην Κύπρο. Παράλληλα, επισήμανε ότι η ολοκλήρωση της θητείας του σημερινού Γενικού Γραμματέα ενισχύει την αίσθηση επείγοντος.
«Τώρα είναι η ώρα» να διερευνηθεί αν μπορεί να υπάρξει πραγματική πρόοδος, ήταν το πολιτικό στίγμα της ελληνικής πλευράς. Η Αθήνα δήλωσε ότι στηρίζει τις πρωτοβουλίες του Νίκου Χριστοδουλίδη και ότι θα παραμείνει έμπρακτα στο πλευρό της Κυπριακής Δημοκρατίας κατά τις απαιτητικές συζητήσεις που ακολουθούν.
Χριστοδουλίδης: Το Κυπριακό είναι ευρωπαϊκό πρόβλημα
Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας παρουσίασε τη νέα διεθνή κινητικότητα ως αποτέλεσμα της στρατηγικής που ακολούθησε η Λευκωσία και της πολιτικής βούλησης για επανεκκίνηση της διαδικασίας. Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο αυξημένο ενδιαφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστηρίζοντας ότι πλέον έχει καταστεί σαφές πως το Κυπριακό δεν αποτελεί μόνο ελληνοτουρκική ή διακοινοτική διαφορά, αλλά ευρωπαϊκό ζήτημα.
Η κυπριακή πλευρά επιδιώκει η επίσκεψη Γκουτέρες να παράξει θετικά και μετρήσιμα αποτελέσματα. Η επιδίωξη δεν περιορίζεται στη διατήρηση των επαφών, αλλά αφορά τη δημιουργία συνθηκών που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε επανέναρξη διαπραγματεύσεων με σαφή βάση και πολιτικό ορίζοντα.
Το υφιστάμενο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών προβλέπει διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία με πολιτική ισότητα. Αθήνα και Λευκωσία κατέστησαν σαφές ότι δεν προτίθενται να αποκλίνουν από τις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας, σε μια περίοδο κατά την οποία η τουρκική πλευρά έχει κατά καιρούς επαναφέρει θέσεις για λύση δύο κρατών.
Η περιφερειακή κρίση αλλάζει τις ισορροπίες
Η συνάντηση δεν περιορίστηκε στο Κυπριακό. Οι νέες αναταράξεις στην ευρύτερη περιοχή, η ένταση στην Ερυθρά Θάλασσα και οι κίνδυνοι περαιτέρω στρατιωτικής κλιμάκωσης αυξάνουν τη στρατηγική σημασία της Κύπρου και της Ελλάδας για την ασφάλεια, την ενέργεια και τη ναυσιπλοΐα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Έλληνας Πρωθυπουργός προειδοποίησε ότι τα «τύμπανα του πολέμου» ακούγονται ξανά δυνατά και ότι μια νέα κλιμάκωση ενδέχεται να επηρεάσει και την Ερυθρά Θάλασσα. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, χαρακτήρισε τον συντονισμό των δύο κυβερνήσεων «πιο επίκαιρο παρά ποτέ».
Η σύνδεση του Κυπριακού με τις ευρύτερες περιφερειακές εξελίξεις δεν είναι τυπική. Η Κύπρος βρίσκεται δίπλα σε ενεργές εστίες κρίσης, φιλοξενεί κρίσιμες υποδομές και αποτελεί κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην ανατολικότερη άκρη της. Η σταθερότητα στο νησί αποκτά, συνεπώς, ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση για την Ευρώπη.
Το πραγματικό τεστ της νέας κινητικότητας
Η υψηλού επιπέδου διπλωματική δραστηριότητα δημιουργεί προσδοκίες, αλλά δεν αναιρεί τις βαθιές διαφορές που εξακολουθούν να χωρίζουν τις πλευρές. Το καθοριστικό ερώτημα είναι κατά πόσο η επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα μπορεί να οδηγήσει σε συμφωνία για την αφετηρία και τη μεθοδολογία μιας νέας διαπραγματευτικής διαδικασίας.
Για Αθήνα και Λευκωσία, προτεραιότητα είναι να διατηρηθεί η διαδικασία εντός του συμφωνημένου πλαισίου του ΟΗΕ, να ενισχυθεί η εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να αποφευχθεί η μονιμοποίηση της διχοτόμησης. Για τον ΟΗΕ, το ζητούμενο είναι να διαπιστωθεί αν υπάρχει αρκετή πολιτική βούληση ώστε οι επαφές να περάσουν από τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης σε συνομιλίες ουσίας.
Strategist View: Η συνάντηση Μητσοτάκη–Χριστοδουλίδη δεν ήταν μια εθιμοτυπική επαναβεβαίωση των στενών σχέσεων Ελλάδας και Κύπρου. Αποτύπωσε την προσπάθεια να διαμορφωθεί κοινή γραμμή πριν από μια σπάνια επίσκεψη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ και σε μια περίοδο αυξημένης περιφερειακής αστάθειας. Η διπλωματική ευκαιρία υπάρχει, αλλά το αποτέλεσμά της θα κριθεί από το αν η κινητικότητα των επόμενων ημερών αποκτήσει συγκεκριμένο πολιτικό περιεχόμενο.
Πηγές: Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, Γραφείο Πρωθυπουργού της Ελληνικής Δημοκρατίας.
