Η στρατηγική κίνηση που διασφαλίζει το μέλλον των οικογενειακών επιχειρήσεων

*Της Νικολέττας Πιέρα

Σε ένα διαρκώς εξελισσόμενο επιχειρηματικό τοπίο, οι οικογενειακές επιχειρήσεις εξακολουθούν να αποτελούν την κινητήρια δύναμη της κυπριακής οικονομίας. Παρ’ όλα αυτά, η διαδοχή της σκυτάλης από τη μια γενιά στην άλλη δεν αντιμετωπίζεται συνήθως ως μια στρατηγική κίνηση που απαιτεί έγκαιρο σχεδιασμό και συστηματική προετοιμασία, με αποτέλεσμα να διακυβεύεται η παρακαταθήκη και πολλές φορές η ίδια η βιωσιμότητα των εταιριών.

Διασφαλίζοντας τη βιωσιμότητα

Η κυπριακή επιχειρηματική πραγματικότητα χαρακτηρίζεται από μια αξιοσημείωτη αντίφαση. Τη στιγμή που οι οικογενειακές επιχειρήσεις κυριαρχούν στην κυπριακή οικονομία σε καίριους τομείς όπως οι κατασκευές, το λιανικό και χονδρικό εμπόριο, ο τουρισμός, η αγορά ακινήτων, οι μεταφορές και η αγροτική παραγωγή και συνεισφέρουν περίπου το 50% του εγχώριου ΑΕΠ, εκτιμάται, σύμφωνα με διεθνή δεδομένα, ότι γύρω στο 90% των επιχειρήσεων αυτών δεν θα καταφέρει να επιβιώσει την τρίτη γενιά ιδιοκτησίας τους. Αυτό καταδεικνύει πως η επιβίωσή τους αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες και διαχρονικές προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν, καθώς η στοχευμένη παράδοση της σκυτάλης από τη μια γενιά στην άλλη εξασφαλίζει τη σταθερότητα, τη βιωσιμότητα και την περαιτέρω πρόοδο μιας εταιρείας.

Ζωτικής σημασίας ο έγκαιρος σχεδιασμός

Πολλές οικογενειακές επιχειρήσεις καθυστερούν τη διαδικασία μετάβασης. Αυτή η καθυστέρηση οφείλεται κυρίως στην απροθυμία της σημερινής γενιάς να μεταβιβάσει τον έλεγχο στους NextGen. Η προσέγγιση αυτή έχει ως αποτέλεσμα, στις πλείστες περιπτώσεις, η διαδοχή να υλοποιείται ως κάτι το αναπόφευκτο και το επιτακτικό, χωρίς να έχει αναπτυχθεί από πριν ένας έγκαιρος μηχανισμός που θα διασφαλίσει μια μεθοδική και ως εκ τούτου ομαλή μετάβαση.

Είναι επομένως σημαντικό η διαδικασία να σχεδιαστεί και να εφαρμοστεί σωστά, ιδανικά πέντε με δέκα χρόνια προηγουμένως. Έτσι, όχι μόνο τη σκυτάλη θα αναλάβουν τα κατάλληλα άτομα από τη νεότερη γενιά, αλλά συνάμα θα δοθεί ο απαιτούμενος χρόνος για την κατάλληλη προετοιμασία, καθώς και τη σταδιακή μεταφορά της γνώσης, των ευθυνών και των αρμοδιοτήτων από την προηγούμενη διοίκηση.

Μια εξατομικευμένη διαδικασία

Κάθε εταιρεία έχει τη δική της ιστορία και πορεία, ενώ καθοδηγείται από ξεχωριστές αρχές και αξίες. Ακριβώς γι’ αυτό, κάθε περίπτωση είναι διαφορετική και απαιτεί ειδικό και λεπτό χειρισμό. Μοναδικός γνώμονας, η επιβίωσή της σε αυτό το συνεχώς αυξανόμενο ανταγωνιστικό επιχειρηματικό περιβάλλον, η περαιτέρω εξέλιξή της και η διασφάλιση της προστιθέμενής της αξίας σε βάθος χρόνου.

Ο σχεδιασμός της διαδοχής αποτελεί μια σύνθετη διαδικασία. Κι αυτό γιατί η μεταβίβαση της ηγεσίας δεν περιορίζεται μόνο στην αλλαγή προσώπων, αλλά επεκτείνεται σε ζητήματα στρατηγικής, εταιρικής κουλτούρας, οικογενειακών σχέσεων, εταιρικής διακυβέρνησης, ιδιοκτησίας και διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων.

Το σίγουρο είναι πως δεν υπάρχει μια έτοιμη συνταγή επιτυχίας. Σε κάθε περίπτωση, χρειάζεται μια εξατομικευμένη προσέγγιση, η οποία θα διαφυλάξει ότι η επόμενη γενιά θα είναι κατάλληλα προετοιμασμένη για να αναλάβει τα ηνία και θα διατηρήσει συνάμα τις αξίες και το όραμα που οδήγησαν την επιχείρηση στην επιτυχία της εξ αρχής.

Η αξία της εξειδικευμένης καθοδήγησης

Για όλους τους πιο πάνω λόγους, είναι σαφές πως ο σχεδιασμός διαδοχής δεν μπορεί να αφεθεί στην τύχη. Απαιτεί στρατηγική σκέψη, εμπειρία, αντικειμενικότητα και βαθιά κατανόηση, τόσο των επιχειρηματικών, όσο και των οικογενειακών παραμέτρων. Στοιχεία που μπορούν να επιστρατεύσουν επαγγελματίες σύμβουλοι διαδοχής, οι οποίοι παρέχουν υπηρεσίες σχεδιασμού διαδοχής και εταιρικής διακυβέρνησης. Η επιλογή των συμβούλων διαδοχής πρέπει να γίνεται με προσοχή, καθώς πρωταρχικός τους στόχος θα πρέπει να είναι η διασφάλιση της διαφάνειας και της συνεργασίας με μεθοδικό και συναινετικό πνεύμα, με μοναδικό ζητούμενο να διατηρηθεί η παρακαταθήκη της επιχείρησης και να συνεχιστεί η επιτυχημένη πορεία της στο μέλλον.

* Γενική Διευθύντρια της C Business Advisors ([email protected])