Κύπρος: €140,5 εκατ. επιπλέον έσοδα ΦΠΑ, αλλά έλλειμμα στο β΄ τρίμηνο

Ο ΦΠΑ έφερε αισθητά περισσότερα χρήματα, όμως το δημοσιονομικό αποτέλεσμα του τριμήνου επιδεινώθηκε. Τα νέα στοιχεία που δημοσίευσε η Στατιστική Υπηρεσία στις 26 Οκτωβρίου δείχνουν καθαρά έσοδα ΦΠΑ αυξημένα κατά €140,5 εκατ., την ώρα που η Γενική Κυβέρνηση έκλεισε την περίοδο Απριλίου–Ιουνίου 2026 με έλλειμμα €142,7 εκατ.

Η αντίφαση είναι μόνο φαινομενική. Μια ισχυρή πηγή εσόδων δεν αρκεί για να περιγράψει ολόκληρο τον προϋπολογισμό: άλλες εισπράξεις μειώθηκαν, ενώ οι συνολικές δαπάνες αυξήθηκαν περισσότερο από τα συνολικά έσοδα. Για τον φορολογούμενο, αυτό είναι και το ουσιαστικό ερώτημα πίσω από τους αριθμούς: πόση από την πρόσθετη δημοσιονομική δυνατότητα διατηρείται, όταν συνυπολογιστεί ολόκληρος ο λογαριασμός;

Ο αριθμός που ξεχωρίζει και η συνολική εικόνα

Τα καθαρά έσοδα ΦΠΑ, μετά τις επιστροφές, έφθασαν τα €879,4 εκατ., από €738,9 εκατ. στο αντίστοιχο τρίμηνο του 2025. Η αύξηση ήταν 19%. Πρόκειται για μεταβολή των εισπράξεων, όχι για ανακοίνωση αύξησης του φορολογικού συντελεστή.

Τα συνολικά έσοδα αυξήθηκαν κατά €69,1 εκατ., δηλαδή λιγότερο από την πρόσθετη είσπραξη του ΦΠΑ και μόνο. Αυτό δείχνει γιατί η απομόνωση ενός ευνοϊκού μεγέθους μπορεί να δώσει ελλιπή εικόνα. Η ενίσχυση ενός φόρου μπορεί να αντισταθμίζεται εν μέρει από μειώσεις σε άλλους λογαριασμούς.

Πού υπήρξαν αυξήσεις και πού απώλειες

Στην πλευρά των εσόδων αυξήθηκαν και οι κοινωνικές εισφορές, κατά €81,1 εκατ. Αντίθετα, μειώθηκαν τα έσοδα από τη φορολογία εισοδήματος και πλούτου, οι κεφαλαιουχικές και οι τρέχουσες μεταβιβάσεις, καθώς και οι εισπράξεις από αγαθά και υπηρεσίες.

Στις δαπάνες, η άνοδος περιλάμβανε κοινωνικές παροχές, απολαβές προσωπικού και ενδιάμεση ανάλωση. Η τελευταία αφορά αγαθά και υπηρεσίες που χρησιμοποιούνται στη λειτουργία της κυβέρνησης. Δεν είναι το ίδιο μέγεθος με τις απολαβές ή τις επενδύσεις, γι’ αυτό χρειάζεται ξεχωριστή ανάγνωση.

Ούτε η αύξηση των εισφορών αποδεικνύει από μόνη της μια συγκεκριμένη μεταβολή στην απασχόληση ούτε η αύξηση του ΦΠΑ μετρά απευθείας πόσο περισσότερο κατανάλωσαν τα νοικοκυριά. Οι λογαριασμοί καταγράφουν ποσά εσόδων. Για εξήγηση των αιτιών χρειάζονται επιπλέον στοιχεία, αντί για αυτόματη ταύτιση της φορολογικής είσπραξης με τον όγκο των αγορών.

Η κρίσιμη διάκριση στις επενδύσεις

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται η μείωση κατά 24,2% στον λογαριασμό κεφαλαίου. Αν διαβαστεί ως ισόποση περικοπή δημόσιων επενδύσεων, οδηγεί σε παραπλανητικό συμπέρασμα.

Οι κεφαλαιουχικές επενδύσεις ήταν €261,3 εκατ., έναντι €263,4 εκατ.: πτώση μόλις 0,8%. Το μεγαλύτερο μέρος της συνολικής μείωσης προήλθε από τις κεφαλαιουχικές μεταβιβάσεις. Η διάκριση επιτρέπει να φανεί χωριστά η πορεία των πάγιων επενδύσεων από εκείνη των μεταβιβάσεων.

Τι σημαίνει το έλλειμμα — και ποια περίοδο αφορά

Το έλλειμμα των €142,7 εκατ. αφορά μόνο το δεύτερο τρίμηνο. Δεν είναι αποτέλεσμα ολόκληρου του 2026, ούτε αναθεώρηση κάποιας ετήσιας πρόβλεψης. Η σύγκριση γίνεται με το ίδιο τρίμηνο του προηγούμενου έτους, ώστε να αντιπαραβάλλονται αντίστοιχες περίοδοι.

Επίσης, η Γενική Κυβέρνηση είναι ευρύτερη από το κεντρικό κράτος: περιλαμβάνει και την τοπική αυτοδιοίκηση και τους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης. Οι τριμηνιαίοι λογαριασμοί καταρτίζονται βάσει του ευρωπαϊκού συστήματος ESA 2010 και τα συγκεκριμένα αποτελέσματα είναι προκαταρκτικά.

Για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, η χρήσιμη ανάγνωση είναι να παρακολουθούν μαζί έσοδα, επαναλαμβανόμενες δαπάνες και επενδύσεις. Τα στοιχεία αυτά δεν ανακοινώνουν νέο φόρο ή νέα παροχή. Δείχνουν πώς διαμορφώθηκε το δημοσιονομικό αποτέλεσμα μιας συγκεκριμένης περιόδου και γιατί το «εισπράχθηκαν περισσότερα» δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι δημιουργήθηκε ισόποσο περιθώριο για νέες αποφάσεις.

BrayLockBoy / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0 · Περικοπή κάδρου.