Σοβαρές καταγγελίες για τη χρήση διαφορετικών δοτών από εκείνους που είχαν επιλέξει οι γονείς φέρνει στο φως νέα έρευνα του BBC για θεραπείες εξωσωματικής γονιμοποίησης στα κατεχόμενα. Τουλάχιστον 30 παιδιά, τα περισσότερα βρετανικής καταγωγής, βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο της υπόθεσης.
- Οι καταγγελίες αφορούν τουλάχιστον 30 παιδιά, ενώ η αρχική έρευνα είχε εντοπίσει επτά περιπτώσεις.
- Τα μισά παιδιά συνδέονται με θεραπείες στο Dogus IVF Centre.
- Εμπορικά τεστ DNA σε 11 παιδιά ενίσχυσαν τις υποψίες ότι δεν χρησιμοποιήθηκαν οι δότες που είχαν επιλέξει οι οικογένειες.
- Οι περισσότερες από τις ελεγμένες περιπτώσεις αφορούν θεραπείες της περιόδου 2012–2024.
- Η Cryos International αναφέρει ότι είχε θέσει την Dogus σε μαύρη λίστα από το 2016.
Σύμφωνα με το BBC News Investigations, όλοι οι γονείς που μίλησαν στην ερευνητική ομάδα δηλώνουν ότι είχαν επιλέξει ανώνυμους δότες με βάση στοιχεία όπως το ιατρικό ιστορικό, η εμφάνιση και άλλα χαρακτηριστικά. Οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι οι μεταγενέστερες ενδείξεις τούς οδήγησαν στην υποψία πως το γενετικό υλικό που χρησιμοποιήθηκε δεν προερχόταν από τους δότες που είχαν ζητήσει.
Από τις επτά περιπτώσεις στις 30
Η νέα έρευνα διευρύνει σημαντικά την εικόνα που είχε παρουσιαστεί τον Μάρτιο του 2026, όταν είχαν δημοσιοποιηθεί οι πρώτες επτά περιπτώσεις. Μετά το αρχικό ρεπορτάζ, περισσότερες οικογένειες επικοινώνησαν με το BBC περιγράφοντας παρόμοιες εμπειρίες.
Από τα 30 παιδιά που περιλαμβάνονται στις καταγγελίες, τα 15 συνδέονται με θεραπείες στο Dogus IVF Centre. Το BBC αναφέρει ότι τρία πρόσωπα εμφανίζονται επανειλημμένα στη φροντίδα πολλών από τους συγκεκριμένους ασθενείς: η γιατρός Φιρντέβς Ουγκούζ Τιπ, ο γιατρός Σεβκέτ Αλπτούρκ και η συντονίστρια ασθενών Τζούλι Χόντσον.
Οι οικογένειες υποστηρίζουν ότι ενδέχεται να παραπλανήθηκαν. Η Φιρντέβς αρνείται ότι παραπλάνησε ασθενείς ή ότι παραβίασε τη νομοθεσία. Ο Αλπτούρκ και η Χόντσον, σύμφωνα με το BBC, δεν απάντησαν στα ερωτήματα που τους τέθηκαν.
Τι έδειξαν τα τεστ DNA
Μέχρι στιγμής, 11 από τα 30 παιδιά έχουν υποβληθεί σε εμπορικά τεστ DNA. Τα αποτελέσματα έδειξαν γενετική καταγωγή από την Τουρκία ή γειτονικές περιοχές, ενώ οι περισσότερες οικογένειες είχαν ενημερωθεί ότι είχαν επιλέξει ελεγμένους δότες από τη Δυτική Ευρώπη. Κατά το BBC, τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την εκτίμηση ότι οι ζητηθέντες δότες δεν χρησιμοποιήθηκαν.
Οι περισσότερες από τις περιπτώσεις για τις οποίες πραγματοποιήθηκαν τεστ αφορούν θεραπείες στο Dogus μεταξύ 2012 και 2024. Το ζήτημα δεν περιορίζεται στην εξωτερική εμφάνιση. Αφορά την ταυτότητα, το οικογενειακό ιατρικό ιστορικό και τη δυνατότητα των παιδιών να γνωρίσουν στο μέλλον τη βιολογική τους προέλευση.
Η περίπτωση της Ρέιτσελ και του 13χρονου γιου της
Μία από τις νέες μαρτυρίες αφορά τη Ρέιτσελ, η οποία υποβλήθηκε σε θεραπεία το 2012. Είχε επιλέξει μέσω της δανέζικης Cryos International έναν ανώνυμο δότη με το ψευδώνυμο «Ditto», ο οποίος είχε δηλώσει ότι θα δεχόταν να γίνει γνωστή η ταυτότητά του όταν το παιδί συμπλήρωνε τα 18 έτη.
Το πακέτο θεραπείας κόστισε περίπου €4.000. Χρόνια αργότερα, η Ρέιτσελ και ο σήμερα 13χρονος γιος της, Τζόνα, προχώρησαν σε τεστ DNA. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο Τζόνα είναι βιολογικό παιδί της, αλλά ο «Ditto» δεν ήταν ο δότης σπέρματος. Η γενετική ανάλυση έδειξε καταγωγή από την Τουρκία και τη Νότια Ευρώπη.
Η θέση της Cryos και η μαύρη λίστα από το 2016
Μετά την εξέταση των αποτελεσμάτων DNA, η Cryos International δήλωσε στο BBC ότι δεν διαθέτει αρχείο που να αποδεικνύει αποστολή σπέρματος στην Dogus. Η τράπεζα σπέρματος ανέφερε επίσης ότι είχε θέσει την κλινική σε μαύρη λίστα από το 2016, εξαιτίας ανησυχίας ότι σε προηγούμενη περίπτωση δεν είχε παραγγελθεί υλικό της Cryos, παρότι αυτό είχε δηλωθεί σε ασθενή.
Η Cryos έχει πλέον αναστείλει και τη συνεργασία της με τη Φιρντέβς και τη Miracle IVF, εν αναμονή της ολοκλήρωσης της έρευνας των αρχών στα κατεχόμενα. Η Φιρντέβς υποστηρίζει ότι έχει απαλλαγεί από οποιαδήποτε παραβίαση, ωστόσο το BBC σημειώνει ότι δεν κατάφερε να επιβεβαιώσει τον ισχυρισμό αυτό από το λεγόμενο «υπουργείο Υγείας» του καθεστώτος.
Το ρυθμιστικό κενό πίσω από τον ιατρικό τουρισμό
Οι κλινικές γονιμότητας στα κατεχόμενα προσελκύουν μεγάλο αριθμό ξένων ασθενών με χαμηλότερες τιμές, ευρεία επιλογή δοτών και θεραπείες που υπόκεινται σε αυστηρότερους περιορισμούς σε άλλες χώρες. Στην περιοχή δεν εφαρμόζεται το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ η εποπτεία ασκείται από τις δομές του καθεστώτος που αναγνωρίζεται μόνο από την Τουρκία.
Μετά τις πρώτες αποκαλύψεις, το λεγόμενο «υπουργείο Υγείας» ανακοίνωσε επίσημη έρευνα. Ωστόσο, σύμφωνα με το BBC, δεν παρείχε νεότερα στοιχεία παρά τα επανειλημμένα αιτήματα ενημέρωσης.
Ειδικοί γονιμότητας που εξέτασαν τα ευρήματα ανέφεραν ότι η τυχαία χρήση λανθασμένου δότη είναι εξαιρετικά σπάνια. Η επανάληψη παρόμοιων περιστατικών, εφόσον επιβεβαιωθεί, παραπέμπει σε πολύ σοβαρό πρόβλημα διαδικασιών ή παραπλάνησης. Η Βρετανική Εταιρεία Γονιμότητας προειδοποίησε ότι οι καταγγελίες δείχνουν ένα συστημικό πρόβλημα που δεν περιορίζεται σε ένα πρόσωπο ή μία κλινική.
Η υπόθεση αναδεικνύει το υψηλό ρίσκο που δημιουργείται όταν ο ιατρικός τουρισμός αναπτύσσεται ταχύτερα από τους μηχανισμούς εποπτείας. Για τις οικογένειες, το διακύβευμα δεν είναι μόνο οικονομικό ή νομικό, αλλά αφορά την υγεία, την ταυτότητα και το δικαίωμα των παιδιών να γνωρίζουν την πραγματική τους προέλευση.
