Νέος παράγοντας κόστους μπαίνει από το 2028 στη βενζίνη, το diesel και τα καύσιμα θέρμανσης στην Κύπρο, καθώς τίθεται σε πλήρη λειτουργία το νέο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών ETS2. Το επίσημο ενεργειακό σχέδιο της Κυπριακής Δημοκρατίας έχει υπολογίσει διαφορά στις τιμές που φτάνει μέχρι το 11,5% για τη βενζίνη και το 14,2% για το πετρέλαιο κίνησης έως το 2030. Τα ποσοστά, ωστόσο, δεν αποτελούν ανακοινωμένες αυξήσεις στην αντλία και ούτε οφείλονται αποκλειστικά στο ETS2.
- Τι είναι το ETS2 και ποιος θα πληρώνει
- Οριστικά το 2028 – Άλλαξαν τα δεδομένα
- Τι έχει υπολογίσει επίσημα η Κύπρος
- Το 14,2% δεν είναι «κλειδωμένη αύξηση» του diesel
- Τι προβλέπεται για τα καύσιμα θέρμανσης
- Τι ισχύει για το ηλεκτρικό ρεύμα
- Πού βρίσκονται οι τιμές των καυσίμων
- Αλλάζουν και τα χρήματα που αναλογούν στην Κύπρο
- Ποιοι μπορεί να πάρουν στήριξη
- Μέχρι 1.900 ενεργειακές αναβαθμίσεις κατοικιών τον χρόνο
- Στο τραπέζι και ενεργειακές κοινότητες
- Μπορεί να δοθεί και άμεση οικονομική βοήθεια
- Νέος ευρωπαϊκός μηχανισμός για να συγκρατούνται ακραίες τιμές
- Πόσο θα πάει τελικά η βενζίνη;
- Τι πρέπει να κρατήσουν οι καταναλωτές
- Πηγές
Η αλλαγή αφορά ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση και έχει ιδιαίτερη σημασία για την Κύπρο, όπου οι μετακινήσεις με ιδιωτικά οχήματα και η κατανάλωση υγρών καυσίμων εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό μέρος των ενεργειακών δαπανών των νοικοκυριών.
Το σημαντικό είναι ότι το ETS2 δεν επιβαρύνει σήμερα τις τιμές των καυσίμων. Η πλήρης λειτουργία του έχει πλέον μετατεθεί επίσημα για το 2028.
Τι είναι το ETS2 και ποιος θα πληρώνει
Το ETS2 είναι ένα νέο, ξεχωριστό από το υφιστάμενο ETS, ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών.
Θα καλύπτει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα που προέρχονται κυρίως από:
- τα καύσιμα των οδικών μεταφορών,
- τα καύσιμα που χρησιμοποιούνται στα κτίρια,
- καθώς και ορισμένους πρόσθετους τομείς και μικρότερες βιομηχανικές δραστηριότητες.
Ο ίδιος ο οδηγός δεν θα χρειάζεται να αγοράζει δικαιώματα εκπομπής CO2.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το σύστημα λειτουργεί σε επίπεδο προμηθευτών καυσίμων. Οι επιχειρήσεις που διαθέτουν τα συγκεκριμένα καύσιμα στην αγορά θα πρέπει να παραδίδουν δικαιώματα που αντιστοιχούν στις εκπομπές τους.
Αυτό δημιουργεί ένα νέο οικονομικό κόστος στην αλυσίδα διάθεσης των ορυκτών καυσίμων, το οποίο μπορεί να μετακυλιστεί, εν μέρει ή συνολικά, στην τελική τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής.
Οριστικά το 2028 – Άλλαξαν τα δεδομένα
Πρόκειται για μια σημαντική αλλαγή σε σχέση με παλαιότερα κυπριακά και ευρωπαϊκά έγγραφα, στα οποία το ETS2 εμφανιζόταν να τίθεται σε λειτουργία το 2027.
Πλέον αυτό δεν ισχύει.
Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2026/667, που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης τον Μάρτιο του 2026, μεταθέτει την έναρξη λειτουργίας του ETS2 για τα κτίρια, τις οδικές μεταφορές και τους πρόσθετους τομείς στο 2028.
Άρα δεν πρόκειται πλέον για πολιτική πρόθεση ή συζήτηση, αλλά για το ισχύον ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο.
Παράλληλα, οι πλειστηριασμοί δικαιωμάτων του ETS2 προβλέπεται να αρχίσουν νωρίτερα, ώστε να υπάρξει σταδιακή προετοιμασία της αγοράς.
Τι έχει υπολογίσει επίσημα η Κύπρος
Η σημαντικότερη επίσημη κυπριακή πηγή είναι η Τελική Επικαιροποίηση του Ενοποιημένου Εθνικού Σχεδίου της Κύπρου για την Ενέργεια και το Κλίμα 2021-2030.
Το Εθνικό Σχέδιο εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο στις 18 Δεκεμβρίου 2024 και υποβλήθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 19 Δεκεμβρίου 2024.
Στην επίσημη ανάλυση συγκρίνονται δύο διαφορετικά σενάρια ενεργειακής πολιτικής: το Σενάριο Υφιστάμενων Μέτρων και το Σενάριο Πρόσθετων Μέτρων.
Για το 2030, η διαφορά στις λιανικές τιμές υπολογίζεται ως εξής:
| Καύσιμο | Εκτιμώμενη διαφορά το 2030 |
|---|---|
| Βενζίνη | +11,5% |
| Πετρέλαιο κίνησης | +14,2% |
| Σταθμισμένη μέση διαφορά στη δαπάνη καυσίμων κίνησης | +12,8% |
Τα συγκεκριμένα ποσοστά περιλαμβάνονται στον Πίνακα 5.29 του επίσημου Εθνικού Σχεδίου.
Το 14,2% δεν είναι «κλειδωμένη αύξηση» του diesel
Εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.
Το 14,2% δεν σημαίνει ότι η σημερινή τιμή του diesel θα αυξηθεί υποχρεωτικά κατά 14,2%.
Ούτε το 11,5% για τη βενζίνη και το 14,2% για το πετρέλαιο κίνησης αποτελούν αποκλειστικά εκτίμηση της επίδρασης του ETS2.
Το ίδιο το Εθνικό Σχέδιο εξηγεί ότι η διαφορά μεταξύ των δύο σεναρίων συνδέεται με περισσότερες παραμέτρους, μεταξύ των οποίων η τιμολόγηση άνθρακα, η εφαρμογή του ETS2 και η αυξημένη χρήση βιοκαυσίμων που προκύπτει από τις νέες ευρωπαϊκές υποχρεώσεις.
Για τη μοντελοποίηση του ETS2 χρησιμοποιήθηκε υπόθεση τιμής δικαιώματος της τάξης των €50 ανά τόνο CO2 σε τιμές 2020, που αντιστοιχούσε περίπου σε €60 σε τιμές 2023 μέχρι το 2030.
Υπάρχει όμως ακόμη μία σημαντική παράμετρος.
Η συγκεκριμένη κυπριακή μελέτη είχε καταρτιστεί θεωρώντας ότι το ETS2 θα εφαρμοζόταν από το 2027. Από το 2026 γνωρίζουμε πλέον ότι η πλήρης εφαρμογή του μετατέθηκε στο 2028.
Συνεπώς, το 11,5% και το 14,2% παραμένουν η επίσημη ποσοτική εκτίμηση του εγκεκριμένου κυπριακού ΕΣΕΚ, αλλά δεν αποτελούν επικαιροποιημένη πρόβλεψη του 2026 για το ακριβές ύψος της αύξησης στην αντλία.
Τι προβλέπεται για τα καύσιμα θέρμανσης
Στην ίδια επίσημη μελέτη υπάρχει εκτίμηση και για τα καύσιμα που χρησιμοποιούνται για θέρμανση.
Για το πετρέλαιο θέρμανσης η ανάλυση υπολόγιζε πρόσθετο κόστος περίπου 16 σεντ ανά λίτρο σε σταθερές τιμές 2023.
Για το υγραέριο η αντίστοιχη επίδραση υπολογιζόταν σε περίπου 9,4 σεντ ανά λίτρο.
Λαμβάνοντας υπόψη τη σύνθεση της κατανάλωσης των κυπριακών νοικοκυριών, το ΕΣΕΚ υπολόγιζε σταθμισμένη μέση διαφορά της τάξης του 13% στα καύσιμα θέρμανσης.
Και εδώ, ωστόσο, πρόκειται για μοντελοποίηση που έγινε με βάση το προηγούμενο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής του ETS2.
Τι ισχύει για το ηλεκτρικό ρεύμα
Για το ηλεκτρικό ρεύμα η επίσημη κυπριακή ανάλυση δείχνει σαφώς μικρότερη επίδραση.
Στο σενάριο πρόσθετων μέτρων, το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας υπολογίστηκε περίπου 1% υψηλότερο το 2030 σε σύγκριση με το σενάριο υφιστάμενων μέτρων.
Το ίδιο το ΕΣΕΚ αναφέρει ότι πρόκειται για συντηρητική υπόθεση και ότι η λειτουργία του ανταγωνισμού στην αγορά ηλεκτρισμού θα μπορούσε να επηρεάσει διαφορετικά τις τελικές τιμές.
Επομένως, η μεγαλύτερη επίπτωση που εμφανίζεται στην επίσημη κυπριακή ανάλυση αφορά κυρίως τη βενζίνη, το diesel και τα καύσιμα θέρμανσης.
Πού βρίσκονται οι τιμές των καυσίμων
Το τελευταίο επίσημο εβδομαδιαίο δελτίο της Υπηρεσίας Προστασίας Καταναλωτή που ήταν διαθέσιμο μέχρι τις 7 Σεπτεμβρίου εκδόθηκε στις 4 Σεπτεμβρίου 2026 και αφορά τις τιμές που ίσχυαν στις 31 Αυγούστου 2026.
Η μέση λιανική τιμή με φόρους ήταν:
- €1,602 ανά λίτρο για την αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων,
- €1,857 ανά λίτρο για το πετρέλαιο κίνησης.
Τα συγκεκριμένα ποσά είναι τα τελευταία δημοσιευμένα επίσημα εβδομαδιαία στοιχεία και δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως τιμές της 7ης Σεπτεμβρίου.
Σε επίπεδο Αυγούστου, η μέση τιμή της βενζίνης ήταν €1,589 ανά λίτρο, αυξημένη κατά 10,4 σεντ ή 7,02% σε σχέση με τον Ιούλιο.
Για το diesel η μέση τιμή του Αυγούστου ήταν €1,795 ανά λίτρο, αυξημένη κατά 20,1 σεντ ή 12,57%.
Οι συγκεκριμένες αυξήσεις του 2026 δεν προκλήθηκαν από το ETS2, καθώς το νέο σύστημα δεν έχει ακόμη τεθεί σε λειτουργία.
Αλλάζουν και τα χρήματα που αναλογούν στην Κύπρο
Μια ακόμη σημαντική εξέλιξη αφορά το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, που δημιουργήθηκε για να περιοριστούν οι κοινωνικές επιπτώσεις της πράσινης μετάβασης και του νέου συστήματος εμπορίας εκπομπών.
Σε παλαιότερα επίσημα κυπριακά έγγραφα αναφερόταν ευρωπαϊκή χρηματοδότηση περίπου €131 εκατ., η οποία μαζί με την εθνική συμμετοχή θα μπορούσε να οδηγήσει σε συνολικό σχέδιο περίπου €174,7 εκατ.
Το ποσό αυτό, όμως, βασιζόταν στο αρχικό χρονοδιάγραμμα εφαρμογής του ETS2 από το 2027.
Ο ευρωπαϊκός Κανονισμός για το Κοινωνικό Ταμείο προβλέπει διαφορετική κατανομή σε περίπτωση μετάθεσης του ETS2 στο 2028.
Στον επίσημο πίνακα του Κανονισμού, για την Κύπρο προβλέπονται:
- €131.205.466 στο αρχικό σενάριο,
- €110.212.591 σε περίπτωση μετάθεσης του ETS2 στο 2028.
Αφού η μετάθεση στο 2028 έχει πλέον νομοθετηθεί, το ποσό των περίπου €110,2 εκατ. αποτελεί τη σχετική μέγιστη ευρωπαϊκή κατανομή που αντιστοιχεί στην Κύπρο με βάση το ισχύον πλαίσιο.
Παράλληλα, τα κράτη μέλη καλούνται να καλύπτουν τουλάχιστον το 25% του συνολικού εκτιμώμενου κόστους των Κοινωνικών Σχεδίων τους.
Εφόσον αξιοποιηθεί ολόκληρη η ευρωπαϊκή κατανομή, το συνολικό κυπριακό σχέδιο θα μπορούσε να κινηθεί στην περιοχή των €147 εκατ. μαζί με την απαιτούμενη εθνική συμμετοχή.
Ποιοι μπορεί να πάρουν στήριξη
Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει ήδη παρουσιάσει στο πλαίσιο δημόσιας διαβούλευσης σειρά πιθανών έργων και κατηγοριών ωφελούμενων.
Χρειάζεται, ωστόσο, να τονιστεί ότι πρόκειται για προτάσεις και όχι για τελικά εγκεκριμένα σχέδια ή οριστικά κριτήρια δικαιούχων.
Μεταξύ των μέτρων που έχουν εξεταστεί βρίσκεται κοινωνική χρηματοδοτική μίσθωση ή αγορά καινούργιων ή μεταχειρισμένων οχημάτων μηδενικών ή χαμηλών ρύπων.
Στις πιθανές ομάδες ωφελούμενων έχουν περιληφθεί:
- άτομα με σοβαρά κινητικά προβλήματα,
- κάτοικοι περιοχών με περιορισμένες δημόσιες συγκοινωνίες,
- λήπτες Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος,
- νέοι εργαζόμενοι με χαμηλά εισοδήματα,
- μονογονεϊκές οικογένειες,
- τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες,
- χαμηλοσυνταξιούχοι,
- μικροεπιχειρήσεις.
Τα παραπάνω δεν αποτελούν ακόμη κατοχυρωμένο δικαίωμα επιδότησης.
Μέχρι 1.900 ενεργειακές αναβαθμίσεις κατοικιών τον χρόνο
Στις επίσημες προτάσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας περιλαμβάνονται επίσης μέτρα για ενεργειακά φτωχά και ευάλωτα νοικοκυριά.
Μεταξύ άλλων εξετάζονται ενεργειακές αναβαθμίσεις, θερμομόνωση, φωτοβολταϊκά και νέα χρηματοδοτικά εργαλεία.
Σε σχετικό προσχέδιο αναφέρεται στόχος για αναβάθμιση μέχρι και 1.900 κατοικιών ετησίως.
Για κατοικίες σε κυβερνητικούς οικισμούς υπάρχει επίσης πρόταση επιδότησης έως και 90% του κόστους για παρεμβάσεις όπως θερμομόνωση, αντικατάσταση κουφωμάτων, αντλίες θερμότητας, ηλιακούς θερμοσίφωνες και, όπου ενδείκνυται, φωτοβολταϊκά.
Και εδώ πρόκειται για προτεινόμενα έργα και όχι για ήδη ανοικτά σχέδια αιτήσεων.
Στο τραπέζι και ενεργειακές κοινότητες
Άλλη πρόταση προβλέπει πιλοτική δημιουργία 5 έως 7 ενεργειακών κοινοτήτων σε αστικές και αγροτικές περιοχές.
Φωτοβολταϊκά θα μπορούσαν να εγκαθίστανται σε χώρους όπως σχολεία, δημοτικά κτίρια ή κρατική γη και η παραγόμενη ενέργεια να μοιράζεται μεταξύ των συμμετεχόντων.
Με αυτό τον τρόπο θα μπορούσαν να επωφεληθούν ακόμη και νοικοκυριά που δεν έχουν τη δυνατότητα να εγκαταστήσουν δικό τους φωτοβολταϊκό σύστημα.
Μπορεί να δοθεί και άμεση οικονομική βοήθεια
Ο ευρωπαϊκός Κανονισμός επιτρέπει επίσης τη χορήγηση προσωρινής άμεσης εισοδηματικής στήριξης σε ευάλωτα νοικοκυριά και ευάλωτους χρήστες μεταφορών για την αντιμετώπιση της αύξησης των τιμών καυσίμων που σχετίζεται με το ETS2.
Η βοήθεια πρέπει να είναι προσωρινή και να μειώνεται σταδιακά.
Το κόστος της άμεσης εισοδηματικής στήριξης δεν μπορεί να ξεπερνά το 37,5% του συνολικού εκτιμώμενου κόστους του Κοινωνικού Σχεδίου.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι έχει ήδη εγκριθεί συγκεκριμένο «επίδομα βενζίνης» στην Κύπρο.
Νέος ευρωπαϊκός μηχανισμός για να συγκρατούνται ακραίες τιμές
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επεξεργάζεται μηχανισμούς ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος απότομης εκτόξευσης της τιμής των δικαιωμάτων του ETS2.
Τον Ιούνιο του 2026, Συμβούλιο της ΕΕ και Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για ενίσχυση του αποθεματικού σταθερότητας της αγοράς.
Η συμφωνία προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι όταν η τιμή του άνθρακα ξεπερνά τα €45 ανά τόνο CO2 σε τιμές 2020, ο αριθμός των πρόσθετων δικαιωμάτων που μπορούν να διατεθούν στην αγορά θα αυξάνεται από 20 εκατομμύρια σε 40 εκατομμύρια.
Στόχος είναι να αυξάνεται η προσφορά δικαιωμάτων όταν οι τιμές ανεβαίνουν υπερβολικά και να περιορίζονται οι πιέσεις.
Η συμφωνία, ωστόσο, έχει ανακοινωθεί ως προσωρινή και δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως ήδη οριστικά θεσπισμένος κανόνας μέχρι να ολοκληρωθεί η απαιτούμενη νομοθετική διαδικασία.
Πόσο θα πάει τελικά η βενζίνη;
Σήμερα δεν υπάρχει επίσημη και αξιόπιστη απάντηση σε ευρώ ανά λίτρο.
Η τιμή της βενζίνης και του diesel το 2028 ή το 2030 θα εξαρτηθεί από πολλούς παράγοντες:
- τη διεθνή τιμή του πετρελαίου,
- την ισοτιμία ευρώ-δολαρίου,
- το κόστος εισαγωγής και διάθεσης,
- τη φορολογία,
- την τιμή των βιοκαυσίμων,
- και την πραγματική τιμή που θα διαμορφωθεί στην αγορά δικαιωμάτων ETS2.
Για αυτό δεν είναι σωστό να πάρουμε, για παράδειγμα, μια σημερινή τιμή βενζίνης και να προσθέσουμε απλώς 11,5% για να προβλέψουμε την τιμή του 2030.
Αυτό που μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα είναι ότι από το 2028 δημιουργείται ένας νέος παράγοντας κόστους για τα ορυκτά καύσιμα.
Τι πρέπει να κρατήσουν οι καταναλωτές
Το ETS2 δεν επιβαρύνει σήμερα τη βενζίνη και το diesel.
Η πλήρης λειτουργία του έχει πλέον καθοριστεί για το 2028.
Η Κύπρος έχει επίσημη μοντελοποίηση που δείχνει μέχρι το 2030 διαφορά 11,5% στη βενζίνη και 14,2% στο diesel μεταξύ των δύο ενεργειακών σεναρίων που εξετάζει το Εθνικό Σχέδιο.
Τα συγκεκριμένα ποσοστά, όμως, δεν αποτελούν βέβαιες αυξήσεις στην αντλία και δεν οφείλονται αποκλειστικά στο ETS2.
Παράλληλα, η μετάθεση του συστήματος στο 2028 μειώνει τη μέγιστη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση του Κοινωνικού Ταμείου που αναλογεί στην Κύπρο στα περίπου €110,2 εκατ., με την Κυπριακή Δημοκρατία να καλείται να συνεισφέρει και εθνικούς πόρους.
Το μεγάλο ερώτημα για τα επόμενα χρόνια είναι ποια από τα προτεινόμενα μέτρα θα οριστικοποιηθούν, ποιοι θα είναι τελικά οι δικαιούχοι και πόσο από το νέο κόστος θα μπορέσει να απορροφήσει η κρατική και ευρωπαϊκή στήριξη.
Πηγές
- Υπουργείο Ενέργειας – Τελικό Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα 2021-2030
- EUR-Lex – Κανονισμός (ΕΕ) 2026/667 για τη μετάθεση του ETS2 στο 2028
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Επίσημη ενημέρωση για το ETS2
- EUR-Lex – Κανονισμός (ΕΕ) 2023/955 για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα
- Κυπριακή Δημοκρατία – Δημόσια διαβούλευση για το Κοινωνικό Σχέδιο για το Κλίμα
- Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή – Εβδομαδιαίο Δελτίο Τιμών Καυσίμων, 4 Σεπτεμβρίου 2026
- Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Προσωρινή συμφωνία για τον μηχανισμό σταθερότητας του ETS2
