- Η συμφωνία για αφοπλισμό στη Γάζα εξαρτάται από το ποιος θα κινηθεί πρώτος, Χαμάς ή Ισραήλ.
- Η Χαμάς ζητά πρώτα την αποχώρηση του Ισραήλ πριν παραδώσει πλήρως τα όπλα.
- Το Ισραήλ απαιτεί πλήρη αφοπλισμό και καταστροφή στρατιωτικών υποδομών πριν αποχωρήσει.
- Η διαχείριση βαρέων όπλων μπορεί να γίνει μέσω παλαιστινιακού θεσμού, αλλά παραμένουν ανοιχτά θέματα με ελαφρά όπλα και δομές.
- Η επιτυχία της συμφωνίας εξαρτάται από επαληθεύσιμα βήματα, πολιτικές εγγυήσεις και την ικανότητα της νέας παλαιστινιακής αρχής.
Η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ για «πλήρη αφοπλισμό» της Χαμάς δημιουργεί εικόνα διπλωματικής τομής. Η συμφωνία, όμως, θα κριθεί σε μια απλή και ταυτόχρονα εκρηκτική ερώτηση: παραδίδει πρώτη η Χαμάς τα όπλα ή αποσύρει πρώτο το Ισραήλ τις δυνάμεις του;
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι το Board of Peace κατέληξε σε «ιστορική συμφωνία» για τον αφοπλισμό όλων των ένοπλων οργανώσεων στη Γάζα. Σύμφωνα με το Axios, Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η Χαμάς μπορεί να υπογράψει σύντομα. Ωστόσο, η Associated Press επισημαίνει ότι δεν έχουν διευκρινιστεί κρίσιμα χρονοδιαγράμματα και εγγυήσεις.
Η Χαμάς παρουσιάζει την πρότασή της ως θετική βάση, χωρίς να έχει επιβεβαιώσει δημόσια και χωρίς όρους τον πλήρη αφοπλισμό. Η θέση που μεταφέρεται από τους διαπραγματευτές της είναι ότι το Ισραήλ πρέπει πρώτα να δεσμευτεί για τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων και αποχώρηση.
Το χάσμα ανάμεσα σε βαρέα και ελαφρά όπλα
Ένα πιθανό πεδίο συμβιβασμού είναι η παράδοση των βαρέων όπλων σε παλαιστινιακό θεσμό και όχι απευθείας στο Ισραήλ. Παραμένει, όμως, ασαφές τι θα συμβεί με τα ελαφρά και προσωπικά όπλα, τις σήραγγες, τα εργαστήρια παραγωγής και την επιχειρησιακή δομή της οργάνωσης.
Για το Ισραήλ, «αφοπλισμός» σημαίνει πλήρη αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας. Για τη Χαμάς, η συζήτηση φαίνεται να αφήνει περιθώριο διάκρισης μεταξύ επιθετικού οπλισμού και όπλων που χαρακτηρίζει μέσα άμυνας ή εσωτερικής ασφάλειας.
Η διαφορά δεν είναι λεκτική. Καθορίζει αν η Χαμάς θα πάψει να λειτουργεί ως αυτόνομη ένοπλη δύναμη ή αν θα διατηρήσει ικανότητα επιβολής στο εσωτερικό της Γάζας, ακόμη και μετά τη μεταφορά της πολιτικής διοίκησης σε τεχνοκρατική επιτροπή.
Η ισραηλινή γραμμή
Η ισραηλινή πλευρά ζητεί ο πλήρης αφοπλισμός και η καταστροφή των στρατιωτικών υποδομών να προηγηθούν οποιασδήποτε ουσιαστικής αποχώρησης από τη λεγόμενη Κίτρινη Γραμμή. Η θέση αυτή συγκρούεται ευθέως με την απαίτηση της Χαμάς για αποχώρηση ως προϋπόθεση.
Το αποτέλεσμα είναι ένα κλασικό δίλημμα ασφαλείας:
- η Χαμάς φοβάται ότι θα παραδώσει τα όπλα χωρίς να λάβει την αποχώρηση που της υποσχέθηκαν,
- το Ισραήλ φοβάται ότι θα αποχωρήσει και θα δει τη Χαμάς να ανασυγκροτείται,
- οι μεσολαβητές προσπαθούν να αντικαταστήσουν την εμπιστοσύνη με επαληθεύσιμα, αμοιβαία βήματα.
Οι οκτώ μήνες και η νέα παλαιστινιακή αρχή
Η διαδικασία παράδοσης των όπλων εξετάζεται σε ορίζοντα περίπου οκτώ μηνών, με παραλήπτη την Εθνική Επιτροπή Διοίκησης της Γάζας. Προβλέπεται επίσης καταστροφή σηράγγων και εγκαταστάσεων, κίνητρα για παράδοση όπλων από πολίτες και εφαρμογή της αρχής «μία αρχή, ένας νόμος, ένα όπλο».
Η νέα παλαιστινιακή διοίκηση θα πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να προσφέρει υπηρεσίες, ασφάλεια και νομιμοποίηση χωρίς να ελέγχεται από τη Χαμάς και χωρίς να θεωρείται όργανο του Ισραήλ ή της Ουάσιγκτον. Αυτό είναι ίσως δυσκολότερο από την τεχνική συλλογή των όπλων.
Η Αίγυπτος, το Κατάρ, η Τουρκία και οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμένεται να πιέσουν για συμφωνία στην επόμενη φάση των συνομιλιών. Η επιτυχία τους θα εξαρτηθεί από το αν μπορούν να προσφέρουν ταυτόχρονη επαλήθευση, πολιτικές εγγυήσεις και πραγματικό κόστος σε όποια πλευρά παραβιάσει τη σειρά των βημάτων.
Η ανακοίνωση Τραμπ είναι πολιτικά σημαντική, αλλά η πραγματική συμφωνία δεν θα μετρηθεί από τις δηλώσεις. Θα μετρηθεί από την πρώτη καταγεγραμμένη παράδοση όπλων και την πρώτη αντίστοιχη, επαληθευμένη ισραηλινή αποχώρηση.
