- Ανακοινώθηκε τετρασέλιδος οδικός χάρτης για τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς, χωρίς όμως κοινά υπογεγραμμένο κείμενο.
- Η διαδικασία προβλέπει σταδιακή παράδοση όπλων και διεθνή υποστήριξη, με μηχανισμό ελέγχου σε κάθε βήμα.
- Η «μηδενική εμπιστοσύνη» καθιστά κρίσιμο το αλληλοεξαρτώμενο χρονοδιάγραμμα αποχώρησης και αφοπλισμού.
- Η μετάβαση σε νέα παλαιστινιακή αρχή απαιτεί εγκατάλειψη παράλληλων μηχανισμών ασφαλείας και πολιτικής επιρροής από τη Χαμάς.
- Κεντρικό ζήτημα παραμένει ποιος θα κάνει το πρώτο μη αναστρέψιμο βήμα για την πρόοδο της συμφωνίας.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι επιτεύχθηκε «ιστορική συμφωνία» για τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς και όλων των ένοπλων οργανώσεων στη Γάζα. Πίσω από τη διακήρυξη βρίσκεται ένας τετρασέλιδος οδικός χάρτης που επιχειρεί να λύσει το βασικό πρόβλημα της διαδικασίας: καμία πλευρά δεν εμπιστεύεται ότι η άλλη θα τηρήσει το επόμενο βήμα.
Η ανακοίνωση αποτελεί τη σοβαρότερη ένδειξη προόδου εδώ και μήνες, αλλά δεν ισοδυναμεί ακόμη με ολοκληρωμένη, κοινά επιβεβαιωμένη συμφωνία. Η Associated Press καταγράφει σημαντικά κενά και αβεβαιότητες, ενώ το Axios αναφέρει ότι η Ουάσιγκτον θεωρεί πως η Χαμάς θα μπορούσε να υπογράψει τις επόμενες ημέρες. Μέχρι στιγμής δεν έχει παρουσιαστεί δημόσια κοινό υπογεγραμμένο κείμενο από Χαμάς και Ισραήλ.
Πώς προβλέπεται να παραδοθούν τα όπλα
Η βασική αρχιτεκτονική είναι σταδιακή. Η εφαρμογή θα ξεκινούσε από μικρότερες ένοπλες οργανώσεις και θα περνούσε στη Χαμάς, ώστε να δημιουργηθεί μηχανισμός ελέγχου πριν φθάσει στο δυσκολότερο στάδιο. Το σχέδιο περιλαμβάνει:
- παράδοση και καταγραφή των όπλων υπό παλαιστινιακή μεταβατική διοίκηση,
- καταστροφή σηράγγων, αποθηκών και εγκαταστάσεων παραγωγής όπλων,
- ανάληψη της ασφάλειας από νέα παλαιστινιακή αστυνομία, με υποστήριξη διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης,
- σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων σε συνάρτηση με την επαληθευμένη πρόοδο του αφοπλισμού.
Ο όρος «μηδενική εμπιστοσύνη» περιγράφει τη λογική του μηχανισμού: κάθε βήμα πρέπει να ελέγχεται πριν ενεργοποιηθεί το επόμενο. Η αλληλουχία είναι ουσιαστικά η συμφωνία. Εάν ο αφοπλισμός προχωρήσει χωρίς αντίστοιχη ισραηλινή αποχώρηση, η Χαμάς θεωρεί ότι χάνει το μοναδικό της διαπραγματευτικό μέσο. Εάν το Ισραήλ αποχωρήσει πρώτο, φοβάται ότι η οργάνωση θα διατηρήσει όπλα, υποδομές και πολιτική επιρροή.
Ποιος θα ελέγχει τη Γάζα
Το σχέδιο δεν αφορά μόνο τα όπλα. Προβλέπει μεταφορά της πολιτικής και διοικητικής ευθύνης σε νέα παλαιστινιακή τεχνοκρατική αρχή, η οποία θα συνεργάζεται με το Board of Peace. Η Χαμάς ανακοίνωσε νωρίτερα τον Ιούλιο ότι διέλυσε την κυβέρνησή της στη Γάζα για να διευκολύνει τη μετάβαση, αλλά η πραγματική δοκιμασία είναι αν θα εγκαταλείψει και τους μηχανισμούς ασφαλείας, φορολόγησης και επιρροής.
Η μετάβαση από μια ένοπλη οργάνωση σε ενιαία πολιτική αρχή απαιτεί κάτι περισσότερο από τη συλλογή οπλισμού: απαιτεί να πάψει να υπάρχει παράλληλη διοίκηση και ανεξάρτητη αλυσίδα εντολών.
Η Αίγυπτος, το Κατάρ και η Τουρκία συμμετέχουν ως μεσολαβητές, ενώ η διεθνής δύναμη σταθεροποίησης θα κληθεί να στηρίξει την ασφάλεια χωρίς να εμφανιστεί ως νέα δύναμη κατοχής. Αυτή η ισορροπία είναι πολιτικά και επιχειρησιακά εξαιρετικά δύσκολη.
Τι μένει να αποδειχθεί
Τρεις παράγοντες θα δείξουν αν η ανακοίνωση μετατρέπεται σε πραγματική συμφωνία:
- αν η Χαμάς αποδεχθεί ρητά την παράδοση και των βαρέων και των ελαφρών όπλων,
- αν το Ισραήλ αποδεχθεί δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα αποχώρησης,
- αν συγκροτηθεί ανεξάρτητος μηχανισμός επαλήθευσης με πρόσβαση στις σήραγγες, στις αποθήκες και στις περιοχές ανάπτυξης των δυνάμεων.
Ο τετρασέλιδος οδικός χάρτης είναι σημαντικός επειδή μετατρέπει έναν πολιτικό στόχο σε αλληλουχία ενεργειών. Δεν έχει όμως ακόμη λύσει το κεντρικό δίλημμα ασφαλείας: ποιος κάνει το πρώτο μη αναστρέψιμο βήμα.
