- MoneyMatters Ai · AI Takeaways
- Η αποχώρηση, ο απολογισμός και η ανεξαρτησία της ΕΚΚ
- Οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις και η ενοποίηση των αγορών
- Εποπτεία, ανθρώπινο δυναμικό και το αποτύπωμα στην οικονομία
- AMLA και crypto — οι κανόνες και τα κενά προστασίας
- Κυβερνοασφάλεια, τεχνητή νοημοσύνη και ψηφιακή εποπτεία
- Επενδυτικές απάτες και χρηματοοικονομική παιδεία
- Το ΧΑΚ και η επόμενη μέρα της κεφαλαιαγοράς
- Διαβάστε ακόμη στο MoneyMatters
MoneyMatters Ai · AI Takeaways
- Ο Γιώργος Θεοχαρίδης δηλώνει ότι είχε εκφράσει τη διαθεσιμότητά του να συνεχίσει, αλλά σέβεται την απόφαση μη ανανέωσης της θητείας του.
- Εισηγείται μεγαλύτερη οικονομική και διοικητική αυτονομία της ΕΚΚ και εξέταση της συμμετοχής της Βουλής στη διαδικασία διορισμού της ηγεσίας της.
- Θέτει ως κρίσιμα ζητήματα τη διατήρηση εξειδικευμένων στελεχών, την προστασία στα crypto και την ευθύνη των πλατφορμών για επενδυτικές απάτες.
- Θεωρεί αναγκαία την αποκρατικοποίηση του ΧΑΚ και συνδέει την ανάπτυξη της κεφαλαιαγοράς με την αποτελεσματική εποπτεία και την προστασία των επενδυτών.
Είχε εκφράσει τη διαθεσιμότητά του να συνεχίσει στην προεδρία της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς Κύπρου, αλλά δηλώνει ότι σέβεται πλήρως την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου να μην ανανεώσει τη θητεία του. «Αποχώρησα με ήσυχη τη συνείδησή μου», λέει στο MoneyMatters ο Δρ Γιώργος Θεοχαρίδης, αποτιμώντας την πενταετία του στην ηγεσία της ΕΚΚ.
Ο τέως πρόεδρος εισηγείται μεγαλύτερη οικονομική και διοικητική αυτονομία για την Αρχή, καθώς και εξέταση ενός πλαισίου συμμετοχής της Βουλής στη διαδικασία διορισμού της ηγεσίας της. Παράλληλα, ξεκαθαρίζει ότι δεν αντιμετώπισε πιέσεις σε βαθμό που να δοκιμαστεί η ανεξαρτησία της ΕΚΚ ή να επηρεαστεί η άσκηση των εποπτικών της καθηκόντων.
Μιλά ακόμη για την προστασία των επενδυτών στα crypto, την ευθύνη των ψηφιακών πλατφορμών απέναντι στις απάτες, την ανάγκη διατήρησης εξειδικευμένου προσωπικού και την αποκρατικοποίηση του ΧΑΚ. Στον πυρήνα των θέσεών του βρίσκεται η σύνδεση της ανάπτυξης της αγοράς με την αξιοπιστία της εποπτείας.
Οι ενότητες της συνέντευξης
- Η αποχώρηση, ο απολογισμός και η ανεξαρτησία της ΕΚΚ
- Οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις και η ενοποίηση των αγορών
- Εποπτεία, ανθρώπινο δυναμικό και το αποτύπωμα στην οικονομία
- AMLA και crypto — οι κανόνες και τα κενά προστασίας
- Κυβερνοασφάλεια, τεχνητή νοημοσύνη και ψηφιακή εποπτεία
- Επενδυτικές απάτες και χρηματοοικονομική παιδεία
- Το ΧΑΚ και η επόμενη μέρα της κεφαλαιαγοράς
Η αποχώρηση, ο απολογισμός και η ανεξαρτησία της ΕΚΚ
Η πενταετής θητεία σας ολοκληρώθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 2026 και το Υπουργικό Συμβούλιο επέλεξε τον Γιώργο Καρατζιά για την προεδρία της ΕΚΚ, με ισχύ από τις 15 Σεπτεμβρίου. Πώς σχολιάζετε την επιλογή να μην ανανεωθεί η θητεία σας; Είχατε εκφράσει επιθυμία να συνεχίσετε και ποια αιτιολόγηση σας δόθηκε;
Σέβομαι πλήρως την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου και τη θεσμική διαδικασία που ακολουθήθηκε. Κατά τη διάρκεια της πενταετούς θητείας μου υπηρέτησα τον θεσμό της ΕΚΚ με συνέπεια, ανεξαρτησία και αίσθημα ευθύνης, έχοντας πάντοτε ως προτεραιότητα το δημόσιο συμφέρον.
Ασφαλώς, θα με ενδιέφερε να συνεχίσω το έργο που ξεκινήσαμε και είχα εκφράσει τη σχετική μου διαθεσιμότητα. Ωστόσο, η ανανέωση μιας θητείας είναι απόφαση της Πολιτείας και είναι απολύτως θεμιτό να αξιολογούνται διαφορετικές επιλογές και προσεγγίσεις.
Αποχώρησα με ήσυχη τη συνείδησή μου και με την πεποίθηση ότι κατά τη διάρκεια της θητείας μου έκανα ό,τι μπορούσα για να ανταποκριθώ στις ευθύνες του αξιώματος. Εύχομαι ειλικρινά κάθε επιτυχία στον νέο Πρόεδρο και είμαι βέβαιος ότι η ΕΚΚ θα συνεχίσει να επιτελεί με αποτελεσματικότητα τον σημαντικό θεσμικό της ρόλο.
«Ασφαλώς, θα με ενδιέφερε να συνεχίσω το έργο που ξεκινήσαμε και είχα εκφράσει τη σχετική μου διαθεσιμότητα.»
Κοιτάζοντας πίσω στην πενταετία σας ως προέδρου, ποια αλλαγή θεωρείτε τη σημαντικότερη παρακαταθήκη σας και με ποια στοιχεία τεκμηριώνεται το όφελος για τους επενδυτές; Ποιος στόχος έμεινε ανεκπλήρωτος και τι θα κάνατε διαφορετικά;
Θα έλεγα ότι η σημαντικότερη αλλαγή κατά τη διάρκεια της θητείας μου ήταν η μετάβαση σε μια πιο αποτελεσματική εποπτεία, η οποία δεν βασίζεται απλώς στη συμμόρφωση με τυπικές διαδικασίες, αλλά αξιολογεί πρωτίστως το αποτέλεσμα των εποπτικών μας ενεργειών.
Στις αρχές του 2022 δημοσιεύθηκε από την ESMA (European Securities and Markets Authority) αξιολόγηση (peer review report) σχετικά με τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών από επενδυτικές εταιρείες. Στην έκθεση εντοπίζονταν σημαντικές αδυναμίες ως προς την αποτελεσματικότητα της εποπτείας. Ως αποτέλεσμα, χρειάστηκε να ληφθούν συγκεκριμένα μέτρα προς αντιμετώπιση των προβλημάτων που είχαν εντοπιστεί. Προχωρήσαμε, μεταξύ άλλων, σε σημαντική ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού στην πρώτη γραμμή των αδειοδοτήσεων, της εποπτείας και των ερευνών — αλλά και σε ένα πιο στοχευμένο και αποτελεσματικό εποπτικό σχεδιασμό.
Τα επόμενα τρία με τέσσερα χρόνια εργαστήκαμε στενά με την ESMA και με άλλες ευρωπαϊκές εποπτικές Αρχές, ώστε οι αλλαγές αυτές να μην παραμείνουν μόνο σε επίπεδο σχεδιασμού, αλλά να αποτυπωθούν στην πράξη.
Και νομίζω ότι εδώ υπάρχει μια αντικειμενική ένδειξη της προόδου που έχει επιτευχθεί. Το follow-up report της ESMA, που δημοσιεύθηκε το φετινό καλοκαίρι, κατέγραψε σημαντική βελτίωση σε όλα τα επίπεδα σε σχέση με τις αδυναμίες που είχαν εντοπιστεί το 2022. Για εμένα, αυτό είναι ίσως το πιο ουσιαστικό τεκμήριο της αλλαγής που έγινε. Δεν είναι δική μας αξιολόγηση· είναι η αξιολόγηση του ευρωπαϊκού εποπτικού μηχανισμού.
Σε ό,τι αφορά τον στόχο που έμεινε ανεκπλήρωτος, θα έλεγα ότι είναι η βελτίωση της λειτουργίας και της απόδοσης της χρηματιστηριακής αγοράς. Αποτελεί ένα διαχρονικό ζήτημα, όχι μόνο για την Κύπρο αλλά και ευρύτερα για τις ευρωπαϊκές αγορές.
Θα ήθελα να είχαμε δει μεγαλύτερη πρόοδο σε αυτόν τον τομέα. Ωστόσο, πιστεύω ότι υπάρχουν πλέον προϋποθέσεις για σημαντικές αλλαγές και ελπίζω ότι η προοπτική ιδιωτικοποίησης του Χρηματιστηρίου θα συμβάλει στη δημιουργία μιας πιο δυναμικής και αποτελεσματικής αγοράς. Αυτό, βεβαίως, είναι ένα έργο που θα απαιτήσει συνέχεια, συνεργασία όλων των εμπλεκομένων και χρόνο.
Υπήρξαν στη θητεία σας πολιτικές ή επιχειρηματικές πιέσεις που δοκίμασαν την ανεξαρτησία της ΕΚΚ και, αν ναι, πώς τις αντιμετωπίσατε; Θεωρείτε επαρκείς τις εγγυήσεις ανεξαρτησίας και λογοδοσίας μιας εποπτικής αρχής ή θα αλλάζατε κάτι στο πλαίσιο λειτουργίας και διορισμού της ηγεσίας της;
Πιέσεις, με την ευρύτερη έννοια, πάντα υπάρχουν και είναι μέρος της λειτουργίας μιας εποπτικής αρχής. Στη δική μου θητεία υπήρξαν περιπτώσεις όπου χρειάστηκε να εξηγήσουμε ή να υπερασπιστούμε τις αποφάσεις μας, είτε απέναντι στην αγορά είτε απέναντι σε άλλους φορείς. Δεν θα έλεγα, όμως, ότι υπήρξαν πιέσεις σε τέτοιο βαθμό ώστε να δοκιμαστεί η ανεξαρτησία της ΕΚΚ ή να επηρεαστεί η άσκηση των εποπτικών μας καθηκόντων.
Ο τρόπος με τον οποίο τις αντιμετωπίσαμε ήταν ο διάλογος, η τεκμηρίωση των αποφάσεών μας και, κυρίως, η σταθερή προσήλωση στην αποστολή μας. Πρώτιστος στόχος της ΕΚΚ πρέπει να είναι η προστασία των επενδυτών, η εύρυθμη λειτουργία της αγοράς και η χρηματοοικονομική σταθερότητα. Όταν αυτά αποτελούν σταθερό σημείο αναφοράς, είναι πολύ πιο εύκολο να διατηρείς την αναγκαία απόσταση από οποιαδήποτε επιμέρους συμφέροντα.
Σε ό,τι αφορά το θεσμικό πλαίσιο, πιστεύω ότι υπάρχουν οι βασικές εγγυήσεις ανεξαρτησίας και λογοδοσίας, αλλά υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης. Ένα ζήτημα που θεωρώ σημαντικό είναι η οικονομική και διοικητική ευελιξία της ΕΚΚ. Ως μέρος του ευρύτερου δημόσιου τομέα, ο προϋπολογισμός της ΕΚΚ ακολουθεί τις διαδικασίες του Υπουργείου Οικονομικών και της Βουλής. Οι διαδικασίες αυτές είναι αναγκαίες από πλευράς λογοδοσίας, αλλά σε έναν οργανισμό που λειτουργεί σε ένα περιβάλλον το οποίο αλλάζει τόσο γρήγορα, θα ήταν χρήσιμο να υπάρχει μεγαλύτερη ευελιξία.
Θα έβλεπα, επομένως, θετικά ένα μοντέλο μεγαλύτερης οικονομικής και διοικητικής αυτονομίας, με αντίστοιχες ασφαλιστικές δικλείδες λογοδοσίας. Για παράδειγμα, ένα καθεστώς που θα επέτρεπε στην ΕΚΚ να έχει μεγαλύτερη ευελιξία στον δικό της προϋπολογισμό, στις κλίμακες και στις ανάγκες του ανθρώπινου δυναμικού της, όπως στην περίπτωση της Κεντρικής Τράπεζας. Η εποπτεία σήμερα απαιτεί εξειδικευμένο προσωπικό και πολύ γρήγορη προσαρμογή στις τεχνολογικές και γεωπολιτικές εξελίξεις.
Ένα δεύτερο ζήτημα είναι ο διορισμός της ηγεσίας. Θεωρώ σημαντικό οι διαδικασίες να ξεκινούν και να ολοκληρώνονται έγκαιρα, ώστε να υπάρχει ομαλή μετάβαση και συνέχεια στη λειτουργία της ΕΚΚ. Θα μπορούσε επίσης να εξεταστεί ένα πιο ενισχυμένο θεσμικό πλαίσιο για τον διορισμό, με συμμετοχή της Βουλής μέσω διαδικασίας εξέτασης και έγκρισης. Αυτό, κατά την άποψή μου, θα ενίσχυε τη διαφάνεια και τη λογοδοσία, χωρίς να περιορίζει την ανεξαρτησία της εποπτικής Αρχής.
«Θα μπορούσε επίσης να εξεταστεί ένα πιο ενισχυμένο θεσμικό πλαίσιο για τον διορισμό, με συμμετοχή της Βουλής μέσω διαδικασίας εξέτασης και έγκρισης.»
Οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις και η ενοποίηση των αγορών
Η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων επιδιώκει να κατευθύνει περισσότερες ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις σε παραγωγικές επενδύσεις. Ποιες μεταρρυθμίσεις θεωρείτε ουσιαστικές για να συμμετέχουν περισσότερα νοικοκυριά στις κεφαλαιαγορές, χωρίς να αναλαμβάνουν κινδύνους που δεν κατανοούν ή δεν μπορούν να αντέξουν;
Γίνεται μια πολύ σημαντική προσπάθεια στην Ευρώπη για τη δημιουργία της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (Savings & Investment Union). Η Ευρώπη διαθέτει ένα τεράστιο απόθεμα ιδιωτικών αποταμιεύσεων, το οποίο σε σημαντικό βαθμό παραμένει εκτός των κεφαλαιαγορών. Ο στόχος είναι μέρος αυτών των κεφαλαίων να διοχετευθεί στις ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές, ώστε να χρηματοδοτήσει ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, καινοτομία και παραγωγικές επενδύσεις. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το Market Integration & Supervision Package αποτελεί σημαντική προσπάθεια για τη μείωση του κατακερματισμού και τη δημιουργία βαθύτερων και πιο ρευστών ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών.
Παράλληλα, είναι σημαντική και η προσπάθεια απλοποίησης του κανονιστικού πλαισίου και μείωσης των διοικητικών βαρών για τις εποπτευόμενες οντότητες.
Αυτά, όμως, από μόνα τους δεν αρκούν. Χρειάζονται αλλαγές και σε επίπεδο κρατών μελών, ιδιαίτερα σε τομείς όπως η φορολογία, το συνταξιοδοτικό και το πλαίσιο αφερεγγυότητας. Χρειάζεται επίσης να εξεταστεί ο σχεδιασμός ενός απλού και κατανοητού επενδυτικού προϊόντος, με κατάλληλα φορολογικά κίνητρα, όπως ένας Savings & Investment Account, αλλά και να ενισχυθεί η αξιοποίηση του PEPP, του πανευρωπαϊκού ατομικού συνταξιοδοτικού προϊόντος.
Και βεβαίως, δεν μπορούμε να μιλάμε για μεγαλύτερη συμμετοχή των νοικοκυριών στις κεφαλαιαγορές χωρίς να μιλάμε για χρηματοοικονομικό αλφαβητισμό. Ο πολίτης πρέπει να κατανοεί τι αγοράζει, ποιο κίνδυνο αναλαμβάνει, ποιο είναι το κόστος και ποια μπορεί να είναι η απόδοση. Η αύξηση της συμμετοχής των ιδιωτών επενδυτών δεν πρέπει να σημαίνει χαλάρωση της προστασίας τους.
Επομένως, η πρόκληση είναι να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον στο οποίο η επένδυση θα είναι απλούστερη και πιο προσβάσιμη, αλλά ταυτόχρονα διαφανής και κατάλληλα εποπτευόμενη. Δεν θέλουμε ο πολίτης να μεταφέρει απλώς τις αποταμιεύσεις του από την τράπεζα σε ένα επενδυτικό προϊόν που δεν κατανοεί. Θέλουμε να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις ώστε να μπορεί να λαμβάνει ενημερωμένες επενδυτικές αποφάσεις, ανάλογες με τις ανάγκες και την αντοχή του στον κίνδυνο.
Η Ευρώπη έχει ένα τεράστιο απόθεμα ιδιωτικών αποταμιεύσεων — περίπου €33 τρισεκατομμύρια — και ένα σημαντικό μέρος αυτών παραμένει σε τραπεζικές καταθέσεις. Η διοχέτευση ακόμη και ενός μέρους αυτών των κεφαλαίων στις ευρωπαϊκές κεφαλαιαγορές θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά τη χρηματοδότηση ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και παραγωγικών επενδύσεων.
Κατά τη γνώμη μου, λοιπόν, το Savings & Investment Union δεν είναι απλώς ένα εγχείρημα για να αυξηθούν οι επενδύσεις των νοικοκυριών. Είναι μια προσπάθεια να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο οι ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις συνδέονται με την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας — και αυτό πρέπει να γίνει με παράλληλη ενίσχυση της προστασίας και της χρηματοοικονομικής παιδείας των πολιτών.
Στη συζήτηση για την ενοποίηση των ευρωπαϊκών αγορών και την ενίσχυση της κοινής εποπτείας, ποιες αρμοδιότητες θεωρείτε ότι πρέπει να ασκούνται κεντρικά από την ESMA και ποιες να παραμείνουν στις εθνικές αρχές; Με βάση την εμπειρία σας, τι θα κέρδιζε και τι θα κινδύνευε να χάσει μια μικρότερη αγορά όπως η κυπριακή;
Θεωρώ ότι η ευρωπαϊκή εποπτεία πρέπει να ενισχυθεί εκεί όπου υπάρχει σαφής διασυνοριακή και συστημική διάσταση. Η ESMA θα πρέπει, κατά την άποψή μου, να επικεντρώνεται κυρίως στις συστημικές οντότητες και στις υποδομές των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών που μπορούν να δημιουργήσουν κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Από την άλλη πλευρά, η εποπτεία των υπόλοιπων οντοτήτων θα πρέπει σε μεγάλο βαθμό να παραμείνει στις εθνικές αρμόδιες αρχές. Υπάρχει σημαντική τεχνογνωσία που έχει αναπτυχθεί σε εθνικό επίπεδο, αλλά και ένα πολύ σημαντικό πλεονέκτημα: η εγγύτητα στην τοπική αγορά. Οι εθνικές εποπτικές αρχές γνωρίζουν καλύτερα τις ιδιαιτερότητες της αγοράς τους, τη συμπεριφορά των συμμετεχόντων και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των επενδυτών.
Δεν πιστεύω ότι η ενοποίηση σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι όλα πρέπει να εποπτεύονται από μία κεντρική αρχή. Χρειάζεται η σωστή κατανομή αρμοδιοτήτων, ώστε να έχουμε κοινά ευρωπαϊκά πρότυπα εκεί όπου είναι απαραίτητα, αλλά και αποτελεσματική εποπτεία εκεί όπου η εθνική αρχή έχει το συγκριτικό πλεονέκτημα.
Μια μικρή αγορά δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως απομονωμένη αγορά· πρέπει να μπορεί να συμμετέχει σε μια ενιαία ευρωπαϊκή κεφαλαιαγορά με κοινά πρότυπα, μεγαλύτερη ρευστότητα και ισχυρότερη εμπιστοσύνη των επενδυτών.
Δεν θεωρώ, με βάση και τη σημερινή δομή της κυπριακής αγοράς, ότι υπάρχει σημαντικός κίνδυνος να χαθεί κάτι από τη μεταφορά συγκεκριμένων συστημικών αρμοδιοτήτων στην ESMA. Η Κύπρος δεν διαθέτει συστημικές χρηματοπιστωτικές υποδομές αγοράς αυτού του μεγέθους που να δημιουργούν ιδιαίτερο ζήτημα από την άποψη αυτή. Αντιθέτως, η δημιουργία ισχυρότερων ευρωπαϊκών μηχανισμών και η μεγαλύτερη έμφαση στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα μπορούν να λειτουργήσουν προς όφελος όλων των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των μικρότερων αγορών.
Το ζητούμενο, δεν είναι περισσότερη ή λιγότερη κεντρική εποπτεία, αλλά αποτελεσματικότερη εποπτεία, με σαφή κατανομή ευθυνών, χωρίς επικαλύψεις και χωρίς να χάνεται η γνώση και η εγγύτητα που προσφέρει η εθνική εποπτική αρχή.
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, η ΕΚΚ συμμετείχε στους χρηματοοικονομικούς φακέλους της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ποιο θεωρείτε το σημαντικότερο αποτέλεσμα αυτής της συμμετοχής για τις υποδομές της αγοράς, τις λιανικές επενδύσεις ή τις γνωστοποιήσεις βιωσιμότητας; Ποια εκκρεμότητα χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή στη συνέχεια;
Η ΕΚΚ είχε μια πολύ ενεργή και ουσιαστική συνεισφορά στους χρηματοοικονομικούς φακέλους της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο ρόλος μας ήταν κυρίως τεχνοκρατικός: παρείχαμε στο Υπουργείο Οικονομικών την απαραίτητη τεχνογνωσία και σημαντικός αριθμός λειτουργών της ΕΚΚ εργάστηκε για μια περίοδο έξι μηνών, σχεδόν αποκλειστικά για τις ανάγκες της Προεδρίας.
Θεωρώ ότι η προσπάθεια αυτή ήταν ιδιαίτερα επιτυχής. Είχαμε τη δυνατότητα να συμβάλουμε στην αναζήτηση συγκλίσεων μεταξύ των κρατών μελών και να προωθήσουμε ουσιαστικά τη συζήτηση σε μια σειρά από σημαντικούς φακέλους, μεταξύ άλλων το Market Integration & Supervision Package (MISP), την αναθεώρηση του SFDR και το PEPP.
Από αυτούς, θα ξεχώριζα το MISP. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σημαντικό πακέτο για το μέλλον της ευρωπαϊκής κεφαλαιαγοράς και, κατά την άποψή μου, ένα από τα σημαντικότερα εγχειρήματα των τελευταίων δεκαετιών στον χώρο αυτό. Κατά τη διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας καταφέραμε να προχωρήσουμε σημαντικά τη συζήτηση και να περιορίσουμε τις διαφορές μεταξύ των κρατών μελών.
Η διαδικασία, βεβαίως, δεν ολοκληρώνεται με τη λήξη μιας Προεδρίας. Η συζήτηση συνεχίζεται υπό την επόμενη Προεδρία, με στόχο να υπάρξει συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους. Εκεί θα χρειαστεί να διατηρηθεί η δυναμική που δημιουργήθηκε και να υπάρξει η αναγκαία ευελιξία ώστε να επιτευχθεί ένας ισορροπημένος συμβιβασμός.
Αν έπρεπε, επομένως, να αναφέρω μία εκκρεμότητα που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, θα έλεγα ότι είναι ακριβώς η ολοκλήρωση του MISP. Η ευρωπαϊκή κεφαλαιαγορά χρειάζεται βαθύτερη ενοποίηση, περισσότερη ρευστότητα και αποτελεσματικότερη εποπτεία. Η επίτευξη συμφωνίας είναι ένα σημαντικό βήμα, αλλά η πραγματική πρόκληση θα είναι η αποτελεσματική εφαρμογή της στην πράξη.
Εποπτεία, ανθρώπινο δυναμικό και το αποτύπωμα στην οικονομία
Στον απολογισμό του 2025 καταγράφηκαν περίπου 600 επιτόπιοι και εξ αποστάσεως έλεγχοι σε κυπριακές επενδυτικές εταιρείες, καθώς και διοικητικά πρόστιμα και συμβιβασμοί συνολικά περίπου €2,3 εκατ. Ποια προβλήματα συμμόρφωσης αποδείχθηκαν πιο επίμονα στη θητεία σας και ποια στοιχεία δείχνουν ότι οι παρεμβάσεις περιόρισαν την επανάληψη παραβάσεων;
Τα σημαντικότερα προβλήματα συμμόρφωσης που αντιμετωπίσαμε αφορούσαν κυρίως τον τρόπο με τον οποίο ορισμένες εποπτευόμενες επενδυτικές εταιρείες προωθούσαν τις υπηρεσίες και τα προϊόντα τους στους πελάτες. Ειδικότερα, εντοπίστηκαν ζητήματα στη διαδικασία ένταξης και εγγραφής πελατών, στην αξιολόγηση της καταλληλότητας των επενδυτικών προϊόντων, στις διαφημιστικές εκστρατείες και στην πληροφόρηση που παρέχεται στους επενδυτές, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για προϊόντα υψηλού κινδύνου.
Ζητήματα υπήρχαν επίσης στις διαδικασίες ανάληψης κεφαλαίων από τους πελάτες και, γενικότερα, στον τρόπο με τον οποίο διασφαλιζόταν ότι ο επενδυτής κατανοούσε επαρκώς το προϊόν και τους κινδύνους που αναλάμβανε.
Δώσαμε ιδιαίτερη έμφαση σε αυτόν τον τομέα, που ήταν άλλωστε και μία από τις βασικές προτεραιότητες που είχαν τεθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο από την ESMA. Ενισχύσαμε σημαντικά τους εποπτικούς ελέγχους και τις έρευνες και, όπου διαπιστώνονταν παραβάσεις, λαμβάνονταν τα ανάλογα μέτρα. Ένα στοιχείο που θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό είναι η εξέλιξη των παραπόνων των επενδυτών. Παρά το γεγονός ότι η αγορά συνέχισε να μεγαλώνει, παρατηρήσαμε χρόνο με τον χρόνο σημαντική μείωση των παραπόνων.
Παράλληλα, όπου κρίθηκε ότι συγκεκριμένες εταιρείες δεν μπορούσαν ή δεν ήταν διατεθειμένες να συμμορφωθούν με τις εποπτικές απαιτήσεις, προχωρήσαμε και σε ανακλήσεις αδειών — είτε κατόπιν δικής τους απόφασης είτε με απόφαση του Συμβουλίου της ΕΚΚ. Αυτό είναι ένα σημαντικό μέρος της εποπτείας: δεν αρκεί να εντοπίζεις τις αδυναμίες· πρέπει να είσαι και σε θέση να λαμβάνεις αποτελεσματικά μέτρα όταν αυτές δεν διορθώνονται.
Η αποτελεσματικότητα της εποπτείας μετριέται με την αλλαγή της συμπεριφοράς της αγοράς, τη μείωση των επαναλαμβανόμενων παραβάσεων και την ενίσχυση της προστασίας των επενδυτών. Και θεωρώ ότι προς αυτή την κατεύθυνση υπήρξε σημαντική πρόοδος κατά τη διάρκεια της θητείας μου.
Στον απολογισμό του 2025 η ΕΚΚ ανέφερε 808 εποπτευόμενες οντότητες και 47 νέες άδειες. Κατά τη θητεία σας, οι πόροι, το ανθρώπινο δυναμικό και η τεχνολογική υποδομή της Αρχής ακολούθησαν τις αυξανόμενες απαιτήσεις της αγοράς; Ποια είναι σήμερα, κατά την εκτίμησή σας, η σημαντικότερη ανάγκη ενίσχυσης της εποπτικής ικανότητας;
Κατά τη διάρκεια της θητείας μου, η ΕΚΚ ενισχύθηκε σημαντικά τόσο σε ανθρώπινο δυναμικό όσο και σε τεχνολογικές υποδομές. Όταν ανέλαβα, οι ανάγκες ήταν ήδη αυξημένες, και σήμερα η Επιτροπή έχει ξεπεράσει τα 200 άτομα, ενώ με τις προσλήψεις που έχουν δρομολογηθεί αναμένεται να φτάσει περίπου τα 250 μέχρι το τέλος του έτους. Θα ήθελα, στο σημείο αυτό, να εκφράσω τις ευχαριστίες μου προς το Υπουργείο Οικονομικών και τα κοινοβουλευτικά κόμματα για τη συνεργασία και τη στήριξη που παρείχαν στην ΕΚΚ κατά τη διάρκεια της θητείας μου.
Η ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού ήταν απαραίτητη, ιδιαίτερα μετά και τις απαιτήσεις που τέθηκαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο για αποτελεσματικότερη εποπτεία.
Σημαντική ήταν και η αναβάθμιση των τεχνολογικών υποδομών της Επιτροπής, με την εγκατάσταση εξειδικευμένων συστημάτων που επιτρέπουν ενισχυμένη εποπτεία και καλύτερη διαχείριση των δεδομένων. Παράλληλα, η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί νέες δυνατότητες. Ξεκινήσαμε να εξετάζουμε τις εφαρμογές της AI στην εποπτεία και είμαι βέβαιος ότι αυτός ο τομέας θα αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία τα επόμενα χρόνια.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η δημιουργία του Regulatory Sandbox, ενός προστατευμένου κανονιστικού περιβάλλοντος που επιτρέπει σε επιχειρήσεις να δοκιμάζουν καινοτόμες τεχνολογίες και επιχειρηματικά μοντέλα σε ένα ελεγχόμενο πλαίσιο, με την κατάλληλη εποπτική καθοδήγηση. Θεωρώ ότι αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε μια περίοδο κατά την οποία η τεχνολογία αλλάζει με πολύ μεγάλη ταχύτητα.
Αν με ρωτάτε, όμως, ποια είναι σήμερα η σημαντικότερη ανάγκη ενίσχυσης της εποπτικής ικανότητας, θα έλεγα χωρίς δισταγμό ότι είναι η διατήρηση και η προσέλκυση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού. Η ΕΚΚ μπορεί να έχει τα καλύτερα συστήματα τεχνολογίας, αλλά η αποτελεσματική εποπτεία χρειάζεται ανθρώπους με εξειδικευμένες γνώσεις και εμπειρία. Ένα σημαντικό πρόβλημα που αντιμετωπίσαμε ήταν η αποχώρηση στελεχών προς άλλες εποπτικές αρχές ή οργανισμούς του δημόσιου τομέα, κυρίως λόγω διαφορών στις μισθολογικές κλίμακες και στις συνθήκες απασχόλησης.
Θα πρέπει να βρεθεί μια συνολική λύση, ώστε οι ανεξάρτητες εποπτικές αρχές να μπορούν να προσελκύουν, να αναπτύσσουν και κυρίως να διατηρούν το ανθρώπινο δυναμικό που χρειάζονται. Αυτό, σε συνδυασμό με την τεχνολογία και την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό την εποπτική ικανότητα της ΕΚΚ τα επόμενα χρόνια.
Πέρα από τον αριθμό αδειοδοτημένων εταιρειών και το ύψος των υπό διαχείριση κεφαλαίων, πώς πρέπει να μετράται η πραγματική συνεισφορά του χρηματοοικονομικού τομέα στην κυπριακή οικονομία; Ποιες ευκαιρίες βλέπετε στις διασυνδέσεις με τη Μέση Ανατολή και πώς μπορούν να αξιοποιηθούν χωρίς εκπτώσεις στη συμμόρφωση ή έκθεση σε δυσανάλογους κινδύνους φήμης;
Κατά τη διάρκεια της θητείας μου, δρομολογήσαμε, με εξωτερική ανάθεση, μια μελέτη ακριβώς για να μπορέσουμε να αποκτήσουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα. Η μελέτη εξετάζει τη συνεισφορά των εποπτευόμενων οντοτήτων — όπως τον αριθμό των εργαζομένων, τους άμεσους και έμμεσους φόρους και τη γενικότερη οικονομική δραστηριότητα — αλλά και την ευρύτερη συνεισφορά στο οικοσύστημα που έχει δημιουργηθεί γύρω από τον χρηματοοικονομικό τομέα, όπως οι επαγγελματικές υπηρεσίες, η αγορά ακινήτων και η αγορά ενοικίων.
Η μελέτη βρίσκεται πλέον στο τελικό στάδιο και ευελπιστώ ότι σύντομα θα δημοσιευθεί από την ΕΚΚ. Θα είναι σημαντικό να έχουμε, για πρώτη φορά, μια πιο αντικειμενική και τεκμηριωμένη εικόνα για το συνολικό αποτύπωμα του τομέα στην κυπριακή οικονομία.
Σε ό,τι αφορά στη Μέση Ανατολή, θεωρώ ότι υπάρχουν σημαντικές ευκαιρίες για την Κύπρο, όπως υπάρχουν και στην Ινδία. Είναι όμως σημαντικό να έχουμε ξεκάθαρο ότι πρόκειται για αγορές με διαφορετικά κανονιστικά και εποπτικά πλαίσια από το ευρωπαϊκό. Πολλές κυπριακές εταιρείες που ανήκουν σε διεθνείς ομίλους έχουν αδελφές εταιρείες οι οποίες είναι αδειοδοτημένες και εποπτεύονται στις χώρες όπου δραστηριοποιούνται. Αυτό δημιουργεί σημαντικές δυνατότητες συνεργασίας, αλλά ταυτόχρονα απαιτεί πολύ καλή επικοινωνία και συντονισμό μεταξύ των εποπτικών αρχών.
Αυτή η συνεργασία πραγματοποιείται συστηματικά σε διεθνές επίπεδο, μεταξύ άλλων μέσω της IOSCO (International Organisation of Securities Commissions).
Κατά τη διάρκεια της θητείας μου είχα επίσης την ευκαιρία να συμμετέχω τακτικά στο ετήσιο συνέδριο που διοργανώνει η εποπτική αρχή του Abu Dhabi, με τη συμμετοχή εποπτικών αρχών και ομιλητών από πολλές χώρες. Τέτοιες επαφές είναι ιδιαίτερα χρήσιμες, διότι δίνουν τη δυνατότητα ανταλλαγής εμπειριών και καλύτερης κατανόησης των διαφορετικών αγορών και εποπτικών πλαισίων.
Η Κύπρος, επομένως, μπορεί να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση και το γεγονός ότι αποτελεί μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά αυτό πρέπει να γίνεται με έναν πολύ σαφή κανόνα: οι ευρωπαϊκές απαιτήσεις για συμμόρφωση, διαφάνεια, προστασία των επενδυτών και καταπολέμηση της νομιμοποίησης παράνομου χρήματος δεν μπορούν να αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Οι ευκαιρίες είναι σημαντικές, αλλά η ανάπτυξη πρέπει να είναι ποιοτική και βιώσιμη. Δεν έχει νόημα να προσελκύσουμε δραστηριότητες οι οποίες μπορεί βραχυπρόθεσμα να αυξήσουν τα μεγέθη της αγοράς, αλλά ταυτόχρονα να δημιουργήσουν δυσανάλογους εποπτικούς ή κινδύνους φήμης για την Κύπρο.
Γι’ αυτό θεωρώ θετικές τις προσπάθειες προσέγγισης αυτών των αγορών που γίνονται από τον Invest Cyprus, μέσα από οργανωμένες αποστολές και επαφές. Το ζητούμενο είναι να συνδυάσουμε την εξωστρέφεια με την αξιοπιστία. Η Κύπρος μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και αυτών των αναπτυσσόμενων αγορών, αλλά η αξιοπιστία του ευρωπαϊκού εποπτικού πλαισίου είναι ακριβώς το συγκριτικό πλεονέκτημα που πρέπει να προστατεύσουμε.
«Οι ευκαιρίες είναι σημαντικές, αλλά η ανάπτυξη πρέπει να είναι ποιοτική και βιώσιμη.»
AMLA και crypto — οι κανόνες και τα κενά προστασίας
Η ευρωπαϊκή Αρχή για την Καταπολέμηση της Νομιμοποίησης Εσόδων (AMLA) προετοιμάζεται να αναλάβει άμεση εποπτεία επιλεγμένων οντοτήτων από το 2028. Με βάση την εμπειρία σας στην ΕΚΚ, ποια αδυναμία στον συντονισμό μεταξύ εποπτικών και άλλων αρμόδιων αρχών πρέπει να αντιμετωπιστεί κατά προτεραιότητα, ιδίως σε διασυνοριακές υποθέσεις και στην εφαρμογή κυρώσεων;
Η AMLA ξεκίνησε εργασίες εδώ και κάποιο καιρό και σύντομα θα αναλάβει άμεση εποπτεία ενός μικρού αριθμού επιλεγμένων οντοτήτων στην Ευρώπη. Θα δημιουργήσει επίσης έναν ενιαίο εποπτικό τρόπο αντιμετώπισης θεμάτων καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας στην Ευρώπη, καθορίζοντας τις διαδικασίες που θα πρέπει να ακολουθούνται. Αυτή είναι μια θετική εξέλιξη.
Στην Κύπρο υπάρχει ένας κατακερματισμός αυτών των υποχρεώσεων (Κεντρική Τράπεζα, ΕΚΚ, δικηγορικός σύλλογος, σύνδεσμος ελεγκτών, ΜΟΚΑΣ, ΕΜΕΚ, κλπ.) Αυτό που εισηγηθήκαμε στο παρελθόν είναι η δημιουργία ενός τοπικού οργανισμού, αντίστοιχου της AMLA, που αναθέτει τη διεκπεραίωση στους αντίστοιχους εποπτικούς οργανισμούς.
Η μεταβατική περίοδος για τους παρόχους υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων που λειτουργούσαν με το εθνικό πλαίσιο έληξε την 1η Ιουλίου 2026. Μέχρι την ολοκλήρωση της θητείας σας, ποια ήταν τα βασικά συμπεράσματα από την εφαρμογή του MiCA στην Κύπρο; Ποιες δυσκολίες ανέδειξε η αδειοδότηση και τι πρέπει να γνωρίζει ο επενδυτής για τα όρια της προστασίας που παρέχει μια άδεια;
Θεωρώ ότι για την εφαρμογή του MiCAR (Markets In Cryptoassets Regulation) έγινε μια εξαιρετική δουλειά μέχρι τώρα στην Ευρώπη από όλες τις εποπτικές αρχές, με συντονισμό από την ESMA. Καταφέραμε να πετύχουμε σε ένα μεγάλο βαθμό εποπτική σύγκλιση σε αρκετά θέματα. Η διαδικασία μέχρι τώρα επικεντρώθηκε στην αδειοδότηση αυτών των οντοτήτων. Στην Κύπρο έχουμε έναν σημαντικό αριθμό εταιρειών που πήραν άδεια, είτε εταιρείες που ασχολούνται αποκλειστικά με τα κρυπτοπεριουσιακά στοιχεία, είτε εταιρείες που έχουν άδεια κάτω από το MiFID II και επεκτείνουν την άδειά τους στο MiCA.
Οι μεγαλύτερες εταιρείες για να πάρουν την άδεια από εμάς έπρεπε να περάσουν από εξονυχιστικό έλεγχο και από συγκεκριμένη επιτροπή της ESMA (Digital Finance Standing Committee). Έτσι, εμείς και ένας μικρός αριθμός άλλων χωρών είμαστε «χώρα καταγωγής», ενώ οι υπόλοιπες «χώρες υποδοχής». Αυτό οφείλεται τόσο στο οικοσύστημα που αναπτύχθηκε όσο και στην τεχνογνωσία που απέκτησε η ΕΚΚ τα τελευταία χρόνια.
Σε ένα μεγάλο βαθμό υπάρχει προστασία των επενδυτών, αλλά συνεχίζουν να υπάρχουν κίνδυνοι, λόγω της ιδιότητας των συγκεκριμένων περιουσιακών στοιχείων. Επίσης, σε εθνικό επίπεδο ακόμη δεν καθορίστηκε η αρμοδιότητα του Χρηματοοικονομικού Επιτρόπου και δεν έχει δημιουργηθεί ταμείο αποζημίωσης επενδυτών, όπως υπάρχει στην περίπτωση των ΚΕΠΕΥ. Είναι απαραίτητο να προχωρήσουν τα δύο αυτά θέματα.
Κυβερνοασφάλεια, τεχνητή νοημοσύνη και ψηφιακή εποπτεία
Από την εφαρμογή του DORA έως τη λήξη της θητείας σας, πού εντοπίσατε τις μεγαλύτερες αδυναμίες στην ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα των επενδυτικών εταιρειών και των διαχειριστών κεφαλαίων; Πόσο προετοιμασμένος θεωρείτε ότι είναι ο κλάδος για μια σοβαρή κυβερνοεπίθεση ή μια παρατεταμένη διακοπή υπηρεσιών κρίσιμου τεχνολογικού παρόχου;
Το DORA (Digital Operational Resilience Act) αποτελεί ακόμη ένα πρωτοποριακό νομοθετικό πακέτο, το οποίο έχει σκοπό να προστατεύει τους οργανισμούς — τραπεζικά ιδρύματα, επενδυτικές εταιρείες, εταιρείες παροχής κρυπτοπεριουσιακών στοιχείων, διαχειριστές κεφαλαίων και ασφαλιστικά ιδρύματα — από κυβερνοεπιθέσεις, και να διασφαλίζει την ψηφιακή επιχειρησιακή τους ανθεκτικότητα. Τέθηκε σε εφαρμογή στις 17 Ιανουαρίου 2025. Δώσαμε μεγάλη έμφαση σε αυτό το κομμάτι, αποκτώντας την απαραίτητη τεχνογνωσία και δημιουργώντας συγκεκριμένη ομάδα που εξετάζει την εφαρμογή του Κανονισμού.
Όλες οι νέες άδειες εξετάζονται ως προς τη συμμόρφωσή τους με το DORA, ενώ πραγματοποιούνται και δειγματοληπτικοί έλεγχοι στις υφιστάμενες οντότητες. Υπάρχει αρκετή δουλειά ακόμη που πρέπει να γίνει, αλλά θεωρώ ότι είμαστε στον σωστό δρόμο.
Η τεχνητή νοημοσύνη, οι αλγοριθμικές εφαρμογές και το blockchain αλλάζουν τις επενδυτικές υπηρεσίες και τον τρόπο έκδοσης και διακίνησης περιουσιακών στοιχείων. Πού βλέπετε πραγματική χρησιμότητα για τις επιχειρήσεις και τους επενδυτές και πού νέους κινδύνους για τη διαφάνεια, τη χειραγώγηση της αγοράς ή τη δίκαιη μεταχείριση του πελάτη;
Η τεχνολογία έχει κάνει άλματα τα τελευταία χρόνια — AI, algorithmic trading, DLT/blockchain, tokenisation — και σίγουρα φέρνει σημαντικά οφέλη στις αγορές: μεγαλύτερη ρευστότητα, μείωση του κόστους, άμεση εκτέλεση εντολών, πιο εύκολη πρόσβαση στις αγορές κ.λπ. Κάθε τεχνολογία, όμως, περιέχει και κινδύνους — για την προστασία των επενδυτών, την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς και τη χρηματοοικονομική σταθερότητα — οι οποίοι θα πρέπει να εξετάζονται προσεκτικά από τις εποπτικές αρχές.
Στην Ευρώπη υπάρχει το DLT Pilot Regime, ένα καθεστώς που έχει σκοπό να εξετάζονται καινούργιες τεχνολογίες σε ένα προστατευμένο περιβάλλον, πριν χρησιμοποιηθούν σε μεγαλύτερη κλίμακα στις αγορές. Αυτό ακριβώς έχουμε κάνει και εμείς με το Regulatory Sandbox.
Στη διάρκεια της θητείας σας η ΕΚΚ προώθησε τον ψηφιακό της μετασχηματισμό. Ποια εργαλεία ανάλυσης δεδομένων ή αυτοματοποίησης είχαν περάσει σε επιχειρησιακή χρήση έως την αποχώρησή σας και ποια παρέμεναν υπό ανάπτυξη; Τι βελτίωσαν στην έγκαιρη ανίχνευση κινδύνων και πώς διασφαλίζεται ο ανθρώπινος έλεγχος στις κρίσιμες αποφάσεις;
Τα τελευταία χρόνια, και με την εξέλιξη της τεχνολογίας, η ΕΚΚ προχώρησε σε αρκετές αλλαγές σε σχέση με τον ψηφιακό της μετασχηματισμό. Παραθέτω ως παραδείγματα κάποια σημαντικά εργαλεία: νέα εργαλεία στο Τμήμα Εποπτείας για την παρακολούθηση των επενδυτικών εταιρειών, στο Τμήμα AML για την παρακολούθηση των μεταφορών κρυπτοπεριουσιακών στοιχείων, εργαλεία που δημιουργήθηκαν στο Τμήμα Ανάλυσης Δεδομένων και Στατιστικής και υποβοηθούν τα διάφορα άλλα τμήματα της πρώτης γραμμής, καθώς και διάφορα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης που δημιουργήθηκαν σε άλλα τμήματα για να βελτιώσουν την παραγωγικότητα.
Έχουμε, φυσικά, και τη δημιουργία του Regulatory Sandbox, σκοπός του οποίου είναι να προωθήσει καινοτόμες ιδέες από εταιρείες στον τομέα της χρηματοοικονομικής τεχνολογίας.
Δύο σημαντικά έργα που βρίσκονται στο στάδιο υλοποίησης αφορούν το ψηφιακό onboarding των νέων αιτήσεων για αδειοδότηση, καθώς και το ψηφιακό onboarding των πληροφοριών που χρειάζεται να υποβάλλουν οι εγκεκριμένοι επαγγελματίες του κλάδου (advanced, basic, AML certifications). Ένα καλό παράδειγμα εργαλείου που βοηθά στην έγκαιρη ανίχνευση κινδύνων και δημιουργήθηκε πρόσφατα είναι το Early Warning Tool στο Τμήμα Εποπτείας. Δημιουργήθηκε ώστε να μπορούμε να έχουμε έγκαιρη πληροφόρηση για το κατά πόσο υπάρχει κίνδυνος από εποπτευόμενες οντότητες, ο οποίος ενδεχομένως να εξελιχθεί στο μέλλον σε σημαντικό πρόβλημα, εάν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα.
Φυσικά, όλα αυτά τα εργαλεία έχουν ως στόχο να μας βοηθούν να είμαστε πιο αποτελεσματικοί και παραγωγικοί. Δεν υποκαθιστούν, όμως, την ανθρώπινη κρίση. Οι τελικές αποφάσεις, ιδιαίτερα όταν απαιτούν κριτική σκέψη και αξιολόγηση σύνθετων δεδομένων, λαμβάνονται από το προσωπικό και τη διεύθυνση. Αυτό θεωρώ ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε μια εποπτική αρχή: η τεχνολογία μπορεί να εντοπίζει έγκαιρα κινδύνους και να υποστηρίζει τη λήψη αποφάσεων, αλλά η τελική εποπτική κρίση πρέπει να παραμένει ανθρώπινη.
«η τεχνολογία μπορεί να εντοπίζει έγκαιρα κινδύνους και να υποστηρίζει τη λήψη αποφάσεων, αλλά η τελική εποπτική κρίση πρέπει να παραμένει ανθρώπινη.»
Επενδυτικές απάτες και χρηματοοικονομική παιδεία
Οι επενδυτικές απάτες με deepfakes και παραπλανητικές διαφημίσεις, αλλά και η προώθηση προϊόντων από finfluencers, δοκιμάζουν την προστασία των πολιτών. Από την εμπειρία σας, ποιο είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο στην έγκαιρη παρέμβαση των αρχών σε διασυνοριακές υποθέσεις; Χρειάζονται αυστηρότερες υποχρεώσεις για τις ψηφιακές πλατφόρμες και όσους προωθούν επενδυτικά προϊόντα;
Τα τελευταία χρόνια έχουμε κάνει αρκετή δουλειά ώστε να αντιμετωπίσουμε τις παραπλανητικές διαφημίσεις και την προώθηση προϊόντων από finfluencers. Έχουμε δώσει ιδιαίτερη έμφαση στη συνεχή ενημέρωση του κοινού για τέτοιες πρακτικές, στις προειδοποιήσεις για παράνομες ιστοσελίδες, στην έκδοση ενημερωτικού υλικού, καθώς και σε ενημερωτικές παρουσιάσεις σε σχολεία — δημοτικά, γυμνάσια και λύκεια — αλλά και σε πανεπιστήμια.
Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια που αντιμετωπίζουμε είναι ο διασυνοριακός χαρακτήρας αυτών των πρακτικών. Οι παραπλανητικές διαφημίσεις και οι επενδυτικές απάτες μπορούν να ξεκινούν από μία χώρα, να χρησιμοποιούν ψηφιακές πλατφόρμες που εδρεύουν σε άλλη και να απευθύνονται σε επενδυτές σε πολλές διαφορετικές δικαιοδοσίες. Αυτό κάνει την έγκαιρη παρέμβαση και, κυρίως, την αποτελεσματική επιβολή των μέτρων πολύ πιο δύσκολη. Ένα επιπλέον πρόβλημα είναι ότι σε αρκετές περιπτώσεις υπήρξε απροθυμία από ορισμένες Big Tech οντότητες να συνεργαστούν άμεσα με τις εποπτικές αρχές.
Αυτό περιορίζει την ταχύτητα με την οποία μπορούμε να αντιμετωπίσουμε μια παραπλανητική διαφήμιση ή μια παράνομη επενδυτική δραστηριότητα.
Πρέπει να κατανοήσουμε, βέβαια, ότι αυτό δεν είναι μόνο κυπριακό πρόβλημα. Είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο που συνδέεται με τον τρόπο λειτουργίας του διαδικτύου και των ψηφιακών πλατφορμών. Γι’ αυτό και χρειάζεται διεθνής συντονισμός. Στο πλαίσιο αυτό, η IOSCO έχει αναλάβει σημαντικές πρωτοβουλίες για τον καλύτερο συντονισμό των εποπτικών αρχών και για την ενίσχυση της συνεργασίας με τις μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες. Πιστεύω ότι πρέπει να υπάρξει ακόμη μεγαλύτερη συνεργασία και σαφέστερες υποχρεώσεις για τις πλατφόρμες, ιδιαίτερα όταν ενημερώνονται ότι φιλοξενούν περιεχόμενο που προωθεί παράνομες ή παραπλανητικές επενδυτικές υπηρεσίες.
Παράλληλα, χρειάζεται να είμαστε προσεκτικοί και απέναντι στους finfluencers. Δεν είναι κάθε παρουσίαση ενός χρηματοοικονομικού προϊόντος παράνομη. Όταν όμως κάποιος προωθεί επενδυτικά προϊόντα χωρίς να αποκαλύπτει επαρκώς τη σχέση του με τον πάροχο ή χωρίς να παρουσιάζει με σαφήνεια τους κινδύνους, τότε δημιουργείται σοβαρό ζήτημα προστασίας των επενδυτών.
Η αντιμετώπιση αυτών των φαινομένων απαιτεί συνδυασμό αποτελεσματικής εποπτείας, διεθνούς συνεργασίας, μεγαλύτερης ευθύνης από τις ψηφιακές πλατφόρμες και, κυρίως, ενημερωμένους επενδυτές. Η πρόληψη παραμένει το πιο αποτελεσματικό εργαλείο, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον όπου η τεχνολογία επιτρέπει μια απάτη να εξαπλωθεί μέσα σε λίγες ώρες.
Ποιες παρεμβάσεις χρηματοοικονομικής επιμόρφωσης κατά τη θητεία σας θεωρείτε ότι είχαν ουσιαστικό αποτέλεσμα; Τι πρέπει να αλλάξει ώστε η ενημέρωση να οδηγεί σε ασφαλέστερες αποφάσεις και όχι απλώς σε περισσότερες εκδηλώσεις ή προβολές, και με ποιους δείκτες μπορεί να μετρηθεί αυτή η αλλαγή;
Η χρηματοοικονομική επιμόρφωση ήταν μία από τις σημαντικές προτεραιότητες κατά τη διάρκεια της θητείας μου. Πολλές ενέργειες έχουν γίνει — συνεχείς ενημερώσεις, συμμετοχή κάθε χρόνο στις εβδομαδιαίες εκστρατείες της IOSCO και του OECD, πρόγραμμα επιμόρφωσης για δημοτικά, γυμνάσια, λύκεια και πανεπιστήμια, έκδοση οδηγών προς τους επενδυτές για σωρεία θεμάτων, συνεργασία με πανεπιστήμια αλλά και άλλες μη κρατικές οργανώσεις. Σημαντική είναι επίσης η ενεργή συμμετοχή της ΕΚΚ στην ΚΕΧΑΠ, καθώς και ο χώρος στον ιστότοπο της ΕΚΚ που είναι ειδικά αφιερωμένος για αυτά τα θέματα.
Θεωρώ ότι όλες αυτές οι ενέργειες έχουν τη σημασία τους και η πραγματική τους συνεισφορά θα φανεί σε βάθος χρόνου. Άλλωστε, η χρηματοοικονομική επιμόρφωση είναι κεντρικό σημείο στη συζήτηση για την Ένωση Κεφαλαιαγορών και τη συμμετοχή των ιδιωτών επενδυτών στις χρηματαγορές. Δεν είναι εύκολο να μετρηθεί η αποτελεσματικότητα αυτών των ενεργειών, αφού, όπως έχω αναφέρει, τα πραγματικά οφέλη θα φανούν σε βάθος χρόνου. Θα μπορούσε κάποιος να χρησιμοποιήσει ως δείκτη τη συμμετοχή των ιδιωτών επενδυτών στις κεφαλαιαγορές, αλλά και αυτό το μέτρο δεν εξαρτάται μόνο από τη χρηματοοικονομική επιμόρφωση, αλλά και από πολλούς άλλους παράγοντες.
Το ΧΑΚ και η επόμενη μέρα της κεφαλαιαγοράς
Στη συζήτηση για την αποκρατικοποίηση και την αναβάθμιση του Χρηματιστηρίου Αξιών Κύπρου, ποιες δεσμεύσεις θα θεωρούσατε απαραίτητες από έναν στρατηγικό επενδυτή για τη ρευστότητα, την τεχνολογία και την προσέλκυση νέων εκδοτών; Πώς θα κριθεί αν η αλλαγή ιδιοκτησίας προσφέρει ουσιαστικά καλύτερη πρόσβαση των κυπριακών επιχειρήσεων σε κεφάλαια;
Η αποκρατικοποίηση του ΧΑΚ είναι αναγκαία, αν θέλουμε να δούμε βελτιώσεις στον τομέα της κεφαλαιαγοράς. Μέσα από την αποκρατικοποίηση και τη σύμπραξη με ένα μεγαλύτερο χρηματιστήριο, η Κύπρος θα μπορεί να συνδεθεί με ένα μεγαλύτερο δίκτυο, το οποίο θα φέρει περισσότερη ρευστότητα, τεχνογνωσία και περισσότερες επιλογές για τους Κύπριους επενδυτές. Αυτή είναι η τάση που κυριαρχεί στην Ευρώπη, αλλά και ευρύτερα, με συγχωνεύσεις και εξαγορές στον χώρο των χρηματιστηρίων.
Οι κυπριακές επιχειρήσεις θα έχουν πρόσβαση σε ξένα κεφάλαια, αλλά θα βρεθούν ταυτόχρονα σε ένα πολύ πιο ανταγωνιστικό περιβάλλον, όπου πολλές επιχειρήσεις θα ανταγωνίζονται για αυτά τα κεφάλαια. Ο χρόνος θα δείξει το μέγεθος της βελτίωσης που μπορεί να επιφέρει αυτή η αλλαγή στην κυπριακή κεφαλαιαγορά.
Ποια τρία μετρήσιμα αποτελέσματα θα θέλατε να έχει πετύχει η κυπριακή κεφαλαιαγορά έως το 2031 για να είναι ασφαλέστερη, πιο αξιόπιστη και πιο ανταγωνιστική; Ποια συμβουλή θα δίνατε στη νέα ηγεσία της ΕΚΚ για την πιο επείγουσα προτεραιότητα;
Τα μετρήσιμα αποτελέσματα δεν είναι εύκολο να προσδιοριστούν για τις εποπτικές αρχές. Γι’ αυτό υπάρχει αρκετή διαβούλευση σε επίπεδο ESMA ώστε να προσδιοριστούν κάποια σημαντικά KPIs, τα οποία θα μπορούν να χρησιμοποιούνται από όλες τις εποπτικές αρχές.
Η Επιτροπή θα πρέπει να παραμείνει προσηλωμένη στην αποτελεσματική εποπτεία και στην προστασία των επενδυτών. Αυτό προσφέρει αξιοπιστία και δημιουργεί ένα καλά ρυθμιζόμενο πλαίσιο, μέσα στο οποίο οι σοβαρές οντότητες του κλάδου μπορούν να αναπτυχθούν και να μεγαλώσουν.
Αυτή είναι και η συμβουλή μου προς τη νέα ηγεσία: να παραμείνει προσηλωμένη στην αποτελεσματική εποπτεία και στην προστασία των επενδυτών, που αποτελούν τη βάση για μια αξιόπιστη και ανταγωνιστική κεφαλαιαγορά.
The post Γιώργος Θεοχαρίδης στο MoneyMatters: «Αποχώρησα με ήσυχη τη συνείδησή μου» appeared first on moneymatters.cy.
