Η απόφαση του Άτυπου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να εγκρίνει δάνειο €90 δισεκατομμυρίων προς την Ουκρανία, μαζί με νέο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, δεν περνά απαρατήρητη. Στέλνει ένα καθαρό μήνυμα για τις προτεραιότητες της Ευρώπης και ανοίγει μια ουσιαστική συζήτηση με βασικό θέμα τον πολιτικό προσανατολισμό της ΕΕ.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση οικοδομήθηκε πάνω στα ερείπια δύο παγκοσμίων πολέμων, με βασικό της στόχο τη διασφάλιση της ειρήνης και της ευημερίας των λαών της. Σήμερα, όμως, μοιάζει να απομακρύνεται επικίνδυνα από αυτή την αποστολή. Όταν δεκάδες δισεκατομμύρια διοχετεύονται στη συνέχιση ενός άσκοπου, «χαμένου» πολέμου το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές: η Ευρώπη επενδύει στη σύγκρουση, όχι στην αποκλιμάκωση.
Και δυστυχώς όπως συμβαίνει συνήθως, «τη νύμφη» ή για να ακριβολογούμε, τον λογαριασμό, τον πληρώνουν οι λαοί. Η ενεργειακή κρίση εκτόξευσε το κόστος ζωής στα ύψη, τα νοικοκυριά πιέζονται ασφυκτικά, ενώ το κοινωνικό κράτος δέχεται πιέσεις σε ολόκληρη την ήπειρο. Σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη θα όφειλε να επενδύει στην ανάπτυξη, στην καινοτομία, στην κοινωνική συνοχή, επιλέγει να διοχετεύσει τεράστιους πόρους στην πολεμική μηχανή.
Το ερώτημα προβάλει αναπόφευκτο: Γιατί; Γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν ηγείται μιας σοβαρής διπλωματικής πρωτοβουλίας για ειρηνική διευθέτηση; Γιατί φαίνεται να ακολουθεί, και όχι να διαμορφώνει, τη διεθνή στρατηγική, αφήνοντας την πρωτοβουλία στις Ηνωμένες Πολιτείες; Πού είναι η ευρωπαϊκή αυτονομία που τόσο συχνά επικαλούνται οι ηγέτες της;
Η πραγματικότητα είναι σκληρή: η συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία, σε συνδυασμό με την ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, δημιουργεί ένα εκρηκτικό γεωπολιτικό περιβάλλον που πλήττει πρώτα και κύρια τους λαούς της Ευρώπης. Οι αγορές κλυδωνίζονται, η ενεργειακή ασφάλεια απειλείται και η κοινωνική δυσαρέσκεια διογκώνεται. Δυστυχώς όμως την πραγματικότητα αυτή δεν βλέπουν ή δεν θέλουν να τη δουν και να την αντιμετωπίσουν οι ηγέτες των χωρών μελών…
Ολοένα και περισσότεροι πολιτικοί αναλυτές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η Ευρώπη χρειάζεται επειγόντως επαναπροσδιορισμό. Χρειάζεται ηγέτες με όραμα, που θα τολμήσουν να πουν το αυτονόητο: ότι η ειρήνη δεν είναι αδυναμία, αλλά στρατηγική επιλογή. Ότι η διπλωματία δεν είναι πολυτέλεια, αλλά αναγκαιότητα. Ότι τα συμφέροντα των λαών πρέπει να βρίσκονται πάνω από κάθε άλλο υπολογισμό. Δυστυχώς όμως σήμερα η εικόνα που εκπέμπεται είναι διαφορετική. Οι επικεφαλής των ευρωπαϊκών χωρών θυμίζουν περισσότερο πολιτικές «μινιατούρες» παρά στιβαρές ηγεσίες με ιστορικό βάθος. Και σε μια εποχή που η Ευρώπη δοκιμάζεται, αυτό δεν είναι απλώς πρόβλημα. Είναι κίνδυνος.
Το σίγουρο είναι ότι η ειρήνη δεν θα έρθει μόνη της. Χρειάζεται βούληση, πρωτοβουλία, θάρρος και πολιτικό ρεαλισμό – στοιχεία που οι ηγεσίες της ΕΕ, με ελάχιστες ίσως εξαιρέσεις, δεν διαθέτουν.
Ω.
