Η κρίση στη Μέση Ανατολή και το σχεδόν πλήρες κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ αρχίζουν να προκαλούν σοβαρούς κραδασμούς στο παγκόσμιο εμπόριο, με τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές εταιρείες του κόσμου να επιστρατεύουν πλέον χερσαίες μεταφορές με φορτηγά για να κρατήσουν ζωντανές τις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Η εικόνα που διαμορφώνεται θυμίζει σε αρκετούς παράγοντες της αγοράς τις πιο δύσκολες στιγμές της πανδημίας, καθώς λιμάνια μπλοκάρουν, φορτία παραμένουν εγκλωβισμένα για εβδομάδες και το κόστος μεταφοράς εκτοξεύεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Οι ναύλοι ξεπέρασαν ακόμη και την Covid εποχή
Η διαδρομή Σαγκάη–Κόλπος και Ερυθρά Θάλασσα καταγράφει πλέον τιμές υψηλότερες ακόμη και από την κορύφωση της πανδημικής κρίσης.
Σύμφωνα με στοιχεία της Clarksons Research, το κόστος μεταφοράς ενός εμπορευματοκιβωτίου 20 ποδών (TEU) εκτοξεύθηκε από τα 980 δολάρια πριν από τον πόλεμο στα 4.131 δολάρια μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Για σύγκριση, στο peak της πανδημίας το αντίστοιχο κόστος είχε φτάσει τα 3.960 δολάρια.
Η αύξηση οφείλεται κυρίως:
- στην άνοδο του κόστους καυσίμων
- στη δραματική μείωση της ναυτιλιακής δυναμικότητας
- στη μαζική στροφή προς χερσαίες διαδρομές
- στην έλλειψη διαθέσιμων φορτηγών και logistics infrastructure
Τα containerships δίνουν τη θέση τους στα φορτηγά
Οι μεγαλύτεροι ναυτιλιακοί όμιλοι παγκοσμίως — MSC, Maersk, CMA-CGM και Hapag-Lloyd — έχουν ήδη δημιουργήσει έκτακτα δίκτυα οδικών μεταφορών μέσω Σαουδικής Αραβίας, Ιράκ, Ιορδανίας και Τουρκίας.
Φορτία μεταφέρονται πλέον:
- από λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας
- προς χερσαίους διαδρόμους
- και στη συνέχεια σε νέα λιμάνια διανομής στον Κόλπο
Ο CEO της Maersk, Βενσάν Κλερκ, αποκάλυψε ότι έχει ήδη κινητοποιηθεί «σημαντική δυναμικότητα φορτηγών μεταφορών», με χιλιάδες νταλίκες να επιχειρούν να αντικαταστήσουν μέρος της χαμένης ναυτιλιακής κίνησης.
Το πρόβλημα όμως είναι τεράστιο.
Ένα μεγάλο containership μπορεί να μεταφέρει χιλιάδες κοντέινερ. Ένα φορτηγό μεταφέρει ένα μικρό κλάσμα αυτού του όγκου.
Η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα «στενεύει»
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη.
Πριν από την κρίση, περίπου 135 πλοία περνούσαν καθημερινά από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό. Σήμερα, μόνο λίγα πλοία καταφέρνουν να διέλθουν, ενώ δεκάδες έχουν δεχθεί επιθέσεις.
Η συνέπεια είναι ότι οι εμπορικές ροές προς τον Κόλπο έχουν μειωθεί κατά 60% έως 80%, σύμφωνα με τη Hapag-Lloyd.
Πλέον, τα λιμάνια της περιοχής αναγκάζονται να δίνουν προτεραιότητα:
- σε τρόφιμα
- φαρμακευτικά προϊόντα
- βασικά καταναλωτικά αγαθά
ενώ άλλες κατηγορίες φορτίων αντιμετωπίζουν τεράστιες καθυστερήσεις.
Από το τσάι μέχρι τα λιπάσματα
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στη ναυτιλία.
Η Tata Consumer Products αποκάλυψε ότι προϊόντα όπως τσάι, αλάτι και όσπρια ανακατευθύνονται μέσω Σαουδικής Αραβίας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων πριν μεταφερθούν οδικώς προς τους τελικούς προορισμούς τους. Οι καθυστερήσεις φτάνουν ακόμη και τις 60 ημέρες.
Ακόμη πιο δύσκολη είναι η κατάσταση στον τομέα των λιπασμάτων και των αγροτικών προϊόντων.
Ο trader λιπασμάτων Hexagon Group προειδοποιεί ότι η μεταφορά φορτίων 30.000–50.000 τόνων με φορτηγά δημιουργεί τεράστιες υλικοτεχνικές προκλήσεις, καθώς κάθε νταλίκα μεταφέρει περίπου 30 τόνους.
Παράλληλα, η Argus εκτιμά ότι μόνο το πρόσθετο οδικό κόστος αυξάνει την τιμή μεταφοράς ουρίας κατά 80–90 δολάρια ανά τόνο.
Γιατί αυτή η κρίση ανησυχεί τόσο τις αγορές
Η κρίση στον Περσικό δεν αφορά μόνο τη Μέση Ανατολή.
Αφορά:
- την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα
- τις τιμές ενέργειας
- το κόστος τροφίμων
- τις βιομηχανικές πρώτες ύλες
- τον πληθωρισμό
- και τελικά την ίδια τη σταθερότητα του παγκόσμιου εμπορίου
Οι αγορές φοβούνται ότι αν η κατάσταση παραταθεί, ο κόσμος μπορεί να εισέλθει σε μια νέα περίοδο logistics inflation, παρόμοια με αυτή που ακολούθησε την Covid-19.
Και αυτή τη φορά, η αιτία δεν θα είναι μια πανδημία αλλά ένας γεωπολιτικός πόλεμος στην πιο κρίσιμη ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη.
Strategist Insight
Η εικόνα χιλιάδων φορτηγών να προσπαθούν να αντικαταστήσουν έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του κόσμου αποκαλύπτει πόσο εύθραυστο παραμένει το μοντέλο της παγκοσμιοποίησης.
Για χρόνια, το διεθνές εμπόριο στηρίχθηκε στην υπόθεση ότι οι θαλάσσιες οδοί θα παραμένουν πάντα ανοιχτές και ασφαλείς.
Η κρίση στον Περσικό αποδεικνύει ακριβώς το αντίθετο.
Και όσο περισσότερο παρατείνεται, τόσο περισσότερο αυξάνεται ο κίνδυνος να μετατραπεί από περιφερειακή γεωπολιτική σύγκρουση σε παγκόσμιο οικονομικό σοκ.
