Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν βρίσκονται πλέον πολύ κοντά σε μια προσωρινή συμφωνία 60 ημερών που θα μπορούσε να αποτρέψει νέα πολεμική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και να αλλάξει άμεσα τις ισορροπίες στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Σύμφωνα με πληροφορίες από αμερικανικές πηγές και διαμεσολαβητές που συμμετέχουν στις συνομιλίες, το σχέδιο συμφωνίας περιλαμβάνει παράταση της εκεχειρίας, επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, χαλάρωση κυρώσεων προς την Τεχεράνη και ένα νέο πλαίσιο διαπραγματεύσεων για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Οι προσδοκίες στην Ουάσιγκτον είναι τόσο αυξημένες, ώστε δεν αποκλείεται επίσημη ανακοίνωση ακόμη και μέσα στις επόμενες ώρες, αν και οι συνομιλίες παραμένουν εξαιρετικά εύθραυστες.
Στενό του Ορμούζ, πετρέλαιο και πυρηνικά: Τι προβλέπει η συμφωνία των 60 ημερών
Το υπό διαμόρφωση μνημόνιο κατανόησης (MOU) θα έχει διάρκεια 60 ημερών, με δυνατότητα παράτασης εφόσον συμφωνήσουν και οι δύο πλευρές.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου:
- τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν ανοιχτά χωρίς περιορισμούς
- το Ιράν θα απομακρύνει νάρκες που έχουν τοποθετηθεί στην περιοχή
- οι ΗΠΑ θα χαλαρώσουν τον αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών
- θα επιτραπούν εξαιρέσεις από κυρώσεις ώστε η Τεχεράνη να εξάγει ξανά πετρέλαιο
- θα ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν
Η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι η συμφωνία μπορεί να μειώσει δραστικά την πίεση στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου και να αποτρέψει νέα ενεργειακή κρίση.
Το μεγάλο αγκάθι: Το πυρηνικό πρόγραμμα
Παρά την πρόοδο, το πιο δύσκολο μέρος των διαπραγματεύσεων παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Το σχέδιο συμφωνίας προβλέπει ότι το Ιράν θα δεσμευθεί πως δεν θα επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικών όπλων και θα ξεκινήσει συνομιλίες για:
- αναστολή εμπλουτισμού ουρανίου
- απομάκρυνση αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου
- διεθνή επιτήρηση των πυρηνικών εγκαταστάσεων
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Τεχεράνη έχει ήδη δώσει προφορικές δεσμεύσεις μέσω διαμεσολαβητών για το εύρος των πιθανών παραχωρήσεων που είναι διατεθειμένη να κάνει.
Ο ρόλος Τραμπ και οι πιέσεις στο Ισραήλ
Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να μετακινείται πλέον πιο καθαρά προς διπλωματική λύση, παρά τα προηγούμενα σενάρια για νέο κύμα αμερικανικών επιθέσεων κατά του Ιράν.
Παράλληλα, η συμφωνία φαίνεται να περιλαμβάνει και πρόνοιες για αποκλιμάκωση μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ στον Λίβανο, κάτι που προκαλεί ανησυχία στην κυβέρνηση Νετανιάχου.
Αμερικανικές πηγές αναφέρουν ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός εξέφρασε επιφυλάξεις κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας με τον Τραμπ, ωστόσο οι ΗΠΑ θεωρούν ότι η σταθεροποίηση της περιοχής αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα τόσο για την αμερικανική οικονομία όσο και για τις διεθνείς αγορές.
Το παρασκήνιο των διαπραγματεύσεων
Καθοριστικό ρόλο στις συνομιλίες φαίνεται να διαδραματίζει το Πακιστάν, με επικεφαλής τον στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ, ενώ ενεργή εμπλοκή έχουν επίσης:
- Σαουδική Αραβία
- Κατάρ
- Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
- Τουρκία
- Αίγυπτος
Οι χώρες αυτές πιέζουν έντονα για αποφυγή νέας περιφερειακής σύγκρουσης που θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκτόξευση τιμών πετρελαίου και νέα διεθνή οικονομική αναταραχή.
Strategist Insight
Η συμφωνία των 60 ημερών δεν αποτελεί τελική ειρήνη. Αποτελεί όμως ίσως το σημαντικότερο βήμα αποκλιμάκωσης ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν εδώ και χρόνια.
Το κλειδί βρίσκεται στο Στενό του Ορμούζ και στο πετρέλαιο. Αν η συμφωνία κρατήσει και η ροή ενέργειας σταθεροποιηθεί, οι αγορές πιθανόν να αντιδράσουν θετικά, μειώνοντας φόβους για νέο ενεργειακό σοκ.
Αν όμως οι συνομιλίες καταρρεύσουν ή υπάρξει εμπλοκή στο πυρηνικό σκέλος, το ενδεχόμενο νέας στρατιωτικής σύγκρουσης επιστρέφει άμεσα στο τραπέζι, με πιθανές σοβαρές συνέπειες για πληθωρισμό, αγορές και παγκόσμια ανάπτυξη.
