Η συμφωνία των 300 δισ. δολαρίων: Τα 14 σημεία που μπορούν να τερματίσουν τον πόλεμο ΗΠΑ – Ιράν

Η συμφωνία των 300 δισ. δολαρίων: Τα 14 σημεία που μπορούν να τερματίσουν τον πόλεμο ΗΠΑ – Ιράν

Η διεθνής διπλωματία φαίνεται να εισέρχεται σε μια από τις πιο κρίσιμες φάσεις των τελευταίων δεκαετιών, καθώς Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν βρίσκονται πλέον ένα βήμα πριν από την υπογραφή ενός μνημονίου κατανόησης που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για τον οριστικό τερματισμό της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Bloomberg, οι δύο πλευρές αναμένεται να υπογράψουν στις 19 Ιουνίου στην Ελβετία ένα προσχέδιο συμφωνίας 14 σημείων, το οποίο θα αποτελέσει τη βάση για διαπραγματεύσεις διάρκειας 60 ημερών με στόχο μια συνολική και δεσμευτική συμφωνία.

Το κείμενο συνδυάζει γεωπολιτικές, ενεργειακές, οικονομικές και πυρηνικές παραμέτρους, ενώ περιλαμβάνει προβλέψεις που θα μπορούσαν να αναδιαμορφώσουν όχι μόνο τις σχέσεις Ουάσιγκτον και Τεχεράνης αλλά και ολόκληρο το οικονομικό και στρατηγικό περιβάλλον της Μέσης Ανατολής.

Μόνιμος τερματισμός των εχθροπραξιών

Στην καρδιά του προσχεδίου βρίσκεται η δέσμευση για άμεσο και μόνιμο τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.

Οι δύο χώρες αναλαμβάνουν την υποχρέωση να απέχουν από κάθε μορφή στρατιωτικής δράσης, απειλής ή παρέμβασης στις εσωτερικές υποθέσεις της άλλης πλευράς. Παράλληλα, αναγνωρίζουν αμοιβαία την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα των κρατών τους, επιχειρώντας να δημιουργήσουν ένα νέο πλαίσιο ασφάλειας στην περιοχή.

Η αντίστροφη μέτρηση των 60 ημερών

Το προσχέδιο προβλέπει ότι οι διαπραγματεύσεις για την τελική συμφωνία θα ολοκληρωθούν εντός 60 ημερών, με δυνατότητα παράτασης μόνο κατόπιν κοινής συμφωνίας.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς επιχειρεί να αποτρέψει το ενδεχόμενο μακροχρόνιων και αδιέξοδων συνομιλιών που θα μπορούσαν να επαναφέρουν την αβεβαιότητα στις αγορές και να αυξήσουν εκ νέου τον κίνδυνο στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Ορμούζ: Το κλειδί για την παγκόσμια αγορά ενέργειας

Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία αφορά την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό και να αποκαταστήσουν την ομαλή ναυσιπλοΐα μέσα σε 30 ημέρες από την τελική συμφωνία. Παράλληλα, προβλέπεται σταδιακή αποχώρηση αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από περιοχές γύρω από τον Περσικό Κόλπο.

Από την πλευρά του, το Ιράν αναλαμβάνει την υποχρέωση αποναρκοθέτησης των θαλάσσιων διαδρόμων και πλήρους αποκατάστασης της ασφαλούς διέλευσης εμπορικών πλοίων.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τις διεθνείς αγορές ενέργειας, καθώς θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά το γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου που ενσωματώνεται σήμερα στις τιμές πετρελαίου.

Το πακέτο των 300 δισ. δολαρίων

Το στοιχείο που έχει προκαλέσει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι η πρόβλεψη για πρόγραμμα οικονομικής ανασυγκρότησης του Ιράν ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων.

Σύμφωνα με το προσχέδιο, οι Ηνωμένες Πολιτείες και περιφερειακοί σύμμαχοί τους θα στηρίξουν ένα πολυετές επενδυτικό πρόγραμμα που θα στοχεύει στην αποκατάσταση κρίσιμων υποδομών, στην ενεργειακή ανάπτυξη και στην ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας.

Αν υλοποιηθεί, θα πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα πακέτα οικονομικής στήριξης που έχουν δοθεί ποτέ σε χώρα της Μέσης Ανατολής.

Άρση κυρώσεων και επιστροφή στις αγορές

Το προσχέδιο προβλέπει σταδιακή κατάργηση των αμερικανικών κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στο Ιράν τα τελευταία χρόνια.

Η διαδικασία περιλαμβάνει την άρση τόσο των πρωτογενών όσο και των δευτερογενών κυρώσεων, καθώς και περιορισμών που επηρεάζουν το διεθνές εμπόριο, το τραπεζικό σύστημα και τις επενδύσεις.

Για την Τεχεράνη, η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την επιστροφή της σε διεθνείς αγορές κεφαλαίων και τη σημαντική αύξηση των εξαγωγών ενέργειας.

Πετρέλαιο, τράπεζες και παγωμένα κεφάλαια

Αμέσως μετά την υπογραφή, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών αναμένεται να εκδώσει ειδικές εξαιρέσεις που θα επιτρέπουν εκ νέου τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων.

Παράλληλα, προβλέπεται η αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν που βρίσκονται στο εξωτερικό, με τα κεφάλαια να επιστρέφουν σταδιακά στον έλεγχο της Κεντρικής Τράπεζας της χώρας.

Οι κινήσεις αυτές θα μπορούσαν να προσθέσουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια στην ιρανική οικονομία τα επόμενα χρόνια.

Το πυρηνικό πρόγραμμα

Στο πυρηνικό σκέλος, το Ιράν επαναλαμβάνει τη δέσμευσή του ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα.

Οι λεπτομέρειες σχετικά με τα επίπεδα εμπλουτισμού ουρανίου, τα αποθέματα πυρηνικού υλικού και τους μηχανισμούς επιθεώρησης θα αποτελέσουν αντικείμενο της τελικής συμφωνίας.

Μέχρι τότε, η Τεχεράνη δεσμεύεται να μην επεκτείνει το πυρηνικό της πρόγραμμα, ενώ η Ουάσιγκτον δεσμεύεται να μην επιβάλει νέες κυρώσεις ή να αυξήσει τη στρατιωτική της παρουσία στην περιοχή.

Διεθνής εποπτεία και νομική κατοχύρωση

Το τελικό στάδιο προβλέπει τη δημιουργία ειδικού μηχανισμού εποπτείας για την παρακολούθηση της εφαρμογής της συμφωνίας.

Παράλληλα, η τελική συμφωνία αναμένεται να εγκριθεί μέσω δεσμευτικού ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, προσδίδοντας διεθνή νομική ισχύ στις προβλέψεις της και καθιστώντας δυσκολότερη την ανατροπή της από μελλοντικές πολιτικές εξελίξεις.

Strategist View

Εάν το προσχέδιο μετατραπεί σε οριστική συμφωνία, δεν θα πρόκειται απλώς για το τέλος μιας πολεμικής σύγκρουσης. Θα σηματοδοτήσει την επιστροφή του Ιράν στην παγκόσμια οικονομία, την επανεκκίνηση μιας από τις μεγαλύτερες ενεργειακές δυνάμεις του πλανήτη και πιθανότατα τη σημαντικότερη γεωπολιτική αναδιάταξη στη Μέση Ανατολή μετά τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του 2015. Για τις αγορές, το πετρέλαιο και τους επενδυτές, το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι μόνο η ειρήνη, αλλά η οικονομική τάξη που μπορεί να ακολουθήσει μετά από αυτήν.