Μια απόφαση να πραγματοποιηθεί καταστροφή εκρηκτικών στο πεδίο βολής Καλού Χωριού, σε ημέρα καύσωνα και ενώ οι αρμόδιες υπηρεσίες βρίσκονταν σε κόκκινο συναγερμό για πυρκαγιές, βρίσκεται στο επίκεντρο της έρευνας για το πώς ξεκίνησε η μεγαλύτερη μέχρι στιγμής πυρκαγιά του φετινού καλοκαιριού στην Κύπρο.
Η φωτιά εκδηλώθηκε στις 12:40 το μεσημέρι, επεκτάθηκε γρήγορα εκτός των ορίων του πεδίου βολής και απείλησε κατοικίες. Προκάλεσε την προληπτική εκκένωση της Αγίας Άννας και στη συνέχεια του Ψευδά, με τους κατοίκους να κατευθύνονται προς τη Μοσφιλωτή.
Το μέτωπο τέθηκε υπό έλεγχο στις 18:30, έπειτα από σχεδόν έξι ώρες τιτάνιας προσπάθειας. Ενεργές εστίες παρέμεναν στην περιοχή και ισχυρές δυνάμεις προγραμματίστηκε να συνεχίσουν την επιτήρηση καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας, λόγω του κινδύνου αναζωπυρώσεων.
Στο μικροσκόπιο η άδεια προς το 70ό Τάγμα Μηχανικού
Ο Υπουργός Άμυνας, Βασίλης Πάλμας, εμφανίστηκε έντονα ενοχλημένος από την απόφαση να πραγματοποιηθεί η συγκεκριμένη διαδικασία υπό τόσο επικίνδυνες καιρικές συνθήκες. Διέταξε έρευνα για να εξακριβωθεί ποιοι έδωσαν άδεια στο 70ό Τάγμα Μηχανικού να προχωρήσει στην καταστροφή των εκρηκτικών.
Η έρευνα καλείται να προσδιορίσει την αλυσίδα διοίκησης, την εκτίμηση κινδύνου που προηγήθηκε, τα μέτρα πυρασφάλειας που είχαν προβλεφθεί και το κατά πόσο τηρήθηκαν όλα τα σχετικά πρωτόκολλα. Ο Υπουργός διεμήνυσε ότι θα εξαντλήσει την αυστηρότητά του εφόσον διαπιστωθούν ευθύνες.
Το γεγονός ότι η χώρα βρισκόταν σε αυξημένη επιφυλακή λόγω των υψηλών θερμοκρασιών καθιστά κρίσιμο το ερώτημα γιατί εγκρίθηκε μια δραστηριότητα που περιλάμβανε εκρηκτικές ύλες σε περιοχή με ξηρή βλάστηση. Μέχρι την ολοκλήρωση της έρευνας, πάντως, δεν μπορεί να προδικαστεί η ατομική ευθύνη οποιουδήποτε στελέχους.
Από το πεδίο βολής στις αυλές των κατοικιών
Η φωτιά εξαπλώθηκε με μεγάλη ταχύτητα, βγήκε από την περίμετρο του πεδίου βολής και κινήθηκε προς τις γειτονικές κοινότητες. Οι φλόγες έφτασαν σε αυλές κατοικιών στην Αγία Άννα, χωρίς να επιβεβαιωθεί τελικά καταστροφή σπιτιού. Η αρχική πληροφορία ότι κάηκε κατοικία διορθώθηκε αργότερα από τον κοινοτάρχη.
Οι επιχειρησιακές δυσκολίες ήταν μεγάλες. Η παρουσία εκρηκτικών και οι εκρήξεις στο σημείο περιόρισαν αρχικά τη δυνατότητα ασφαλούς προσέγγισης συγκεκριμένων τμημάτων του μετώπου. Παράλληλα, ο άνεμος μετέφερε καύτρες και δημιουργούσε νέες εστίες σε δύσβατα σημεία.
Η μετάβαση από ένα ελεγχόμενο στρατιωτικό πεδίο σε μια κρίση που απαίτησε την εκκένωση δύο κοινοτήτων αποτελεί τον πυρήνα της διερεύνησης. Δεν αρκεί να εξακριβωθεί μόνο το άμεσο αίτιο της ανάφλεξης. Πρέπει να ελεγχθεί αν η δραστηριότητα έπρεπε εξαρχής να αναβληθεί.
Περισσότεροι από 200 άνθρωποι στη μεγάλη επιχείρηση
Η κλίμακα της κινητοποίησης αποτυπώνει το μέγεθος του κινδύνου. Στην επιχείρηση συμμετείχαν:
- 100 άτομα του Τμήματος Δασών με 11 πυροσβεστικά οχήματα, τρία βυτιοφόρα και δύο προωθητές γης.
- 40 μέλη της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας με εννέα πυροσβεστικά οχήματα.
- 10 άτομα της Επαρχιακής Διοίκησης με δύο υδροφόρες και δύο προωθητές γης.
- 12 στελέχη της Εθνικής Φρουράς με δύο προωθητές γης.
- 50 μέλη της Πολιτικής Άμυνας, 11 μέλη της Υπηρεσίας Θήρας και έξι μέλη της Υπηρεσίας Ασθενοφόρων.
Στην περιοχή επιχειρούσαν επίσης ισχυρή αστυνομική δύναμη, οργανωμένες ομάδες εθελοντών, κάτοικοι και τοπικές υπηρεσίες. Αναπτύχθηκε Τοπικό Κέντρο Επιχειρήσεων για τον συντονισμό όλων των εμπλεκομένων.
Στον αέρα ενεργοποιήθηκε το εθνικό σχέδιο «Ίκαρος 2», με τη συμμετοχή έξι πυροσβεστικών αεροπλάνων και πέντε ελικοπτέρων. Συνολικά, 11 εναέρια μέσα συνέδραμαν τις επίγειες δυνάμεις.
Εκκενώσεις, CY-Alert και ένας τραυματισμός
Η φωτιά προκάλεσε εκτεταμένη κινητοποίηση για την προστασία του πληθυσμού. Η Αγία Άννα εκκενώθηκε αρχικά με επιτόπιες οδηγίες των τοπικών Αρχών και των υπηρεσιών. Αργότερα, για τον Ψευδά ενεργοποιήθηκε το CY-Alert, γεγονός που δημιούργησε ερωτήματα για τον χρόνο και τα κριτήρια ενεργοποίησης του συστήματος.
Το Strategist ανέλυσε σε ξεχωριστό ρεπορτάζ πώς λειτούργησε η ψηφιακή προειδοποίηση στη συγκεκριμένη κρίση και γιατί η πρώτη εκκένωση πραγματοποιήθηκε χωρίς μήνυμα στα κινητά των κατοίκων.
Κατά τη διάρκεια της μάχης με τις φλόγες, νεαρός που βοηθούσε στην κατάσβεση τραυματίστηκε μετά από πτώση από ύψος και μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας.
Η προηγούμενη προειδοποίηση στο ίδιο πεδίο βολής
Το πεδίο βολής Καλού Χωριού είχε βρεθεί ξανά στο επίκεντρο σοβαρής έρευνας, μετά την απώλεια περίπου 13,5 κιλών εκρηκτικής ύλης TNT κατά τη διάρκεια εκπαιδευτικής δραστηριότητας. Το σχετικό πόρισμα είχε καταγράψει ολιγωρία στελεχών και είχε ανοίξει τον δρόμο για πειθαρχική εξέταση, ενώ η ποινική διερεύνηση συνεχίστηκε από την Αστυνομία.
Το προηγούμενο περιστατικό δεν συνδέεται άμεσα με τη σημερινή πυρκαγιά. Αναδεικνύει, όμως, την ανάγκη να εξεταστεί συνολικά η εφαρμογή των πρωτοκόλλων ασφαλείας στο συγκεκριμένο πεδίο και όχι μόνο η μεμονωμένη απόφαση της ημέρας.
Τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν
Η διοικητική έρευνα οφείλει να δώσει συγκεκριμένες απαντήσεις: ποιος ενέκρινε την καταστροφή των εκρηκτικών, ποια πρόγνωση και ποιος δείκτης επικινδυνότητας ελήφθησαν υπόψη, ποια πυροσβεστικά μέσα βρίσκονταν σε άμεση ετοιμότητα και αν υπήρχε σχέδιο για την περίπτωση που η φωτιά έβγαινε από την περίμετρο.
Παράλληλα, πρέπει να αποσαφηνιστεί αν οι υπηρεσίες πυρόσβεσης είχαν ενημερωθεί εγκαίρως για τη δραστηριότητα και αν οι προειδοποιήσεις για ακραίο κίνδυνο πυρκαγιάς μπορούσαν ή έπρεπε να οδηγήσουν σε ακύρωσή της.
Ο κοινοτάρχης Αγίας Άννας έχει ήδη εξαπολύσει δριμύ κατηγορώ κατά του Υπουργείου Άμυνας και της Εθνικής Φρουράς, ζητώντας απόδοση ευθυνών. Οι καταγγελίες του αποτελούν πολιτική και δημόσια τοποθέτηση, ενώ η επίσημη έρευνα είναι αυτή που θα καθορίσει τα πραγματικά γεγονότα και τις ενδεχόμενες πειθαρχικές ευθύνες.
Η πυρκαγιά τέθηκε υπό έλεγχο, αλλά η υπόθεση δεν μπορεί να κλείσει με την κατάσβεση των τελευταίων εστιών. Όταν μια προγραμματισμένη στρατιωτική δραστηριότητα εξελίσσεται σε απειλή για δύο κοινότητες, η λογοδοσία πρέπει να είναι πλήρης, τεκμηριωμένη και δημόσια.
