Η Ευρώπη δεν μπορεί να απαντήσει στον ανταγωνισμό ΗΠΑ και Κίνας μόνο ως άθροισμα εθνικών οικονομιών. Όσο το εμπόριο, η τεχνολογία και οι επενδύσεις εξαρτώνται περισσότερο από γεωπολιτικές επιλογές, τόσο η κοινή ευρωπαϊκή ικανότητα αποκτά μεγαλύτερη αξία. Αυτό είναι το κεντρικό επιχείρημα της νέας ανάλυσης του Μάριου Λουκά στο CBC Blog.
Το κείμενο που δημοσιεύτηκε στις 3 Σεπτεμβρίου στην ιστοσελίδα της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου εξετάζει πώς η άνοδος της Κίνας μεταβάλλει την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και γιατί η διεθνής διάσπαση μπορεί να κάνει την ευρωπαϊκή συνεργασία περισσότερο αναγκαία. Δεν πρόκειται για ανακοίνωση νέων μέτρων ή επίσημης πολιτικής της ΚΤΚ, αλλά για επώνυμη ανάλυση.
Η παγκοσμιοποίηση δεν τελειώνει, αλλά γίνεται πιο πολιτική
Η διάκριση του συγγραφέα είναι ουσιώδης: οι εμπορικές και επενδυτικές σχέσεις δεν εξαφανίζονται. Αναδιατάσσονται με μεγαλύτερο βάρος στην ασφάλεια, στις πολιτικές συμμαχίες και στην πρόσβαση σε κρίσιμες τεχνολογίες. Ένας προμηθευτής μπορεί να είναι οικονομικά ελκυστικός και ταυτόχρονα να θεωρείται στρατηγικά επισφαλής.
Η συντακτική ανάγνωση για την Ευρώπη είναι ότι η οικονομική εξάρτηση δεν αξιολογείται πια μόνο με βάση την τιμή. Αφορά επίσης ποιος μπορεί να διακόψει μια ροή, πόσο γρήγορα αντικαθίσταται και ποιο είναι το κόστος της διακοπής. Η λειτουργία ενός δικτύου ή μιας παραγωγικής αλυσίδας δεν εξασφαλίζεται απλώς επειδή υπάρχουν περισσότερα εμπορικά συμβόλαια.
Γιατί το δεύτερο κινεζικό σοκ είναι διαφορετικό
Στο China Shock 2.0, η πίεση δεν προέρχεται μόνο από φθηνή παραγωγή. Η Κίνα διεκδικεί ισχυρότερη παρουσία σε τεχνολογίες υψηλής αξίας και μεγαλύτερη αυτάρκεια. Ο Λουκά εντοπίζει ανταγωνιστικές πιέσεις για την Ευρώπη σε περισσότερα μέτωπα: στις αγορές τρίτων χωρών, μέσα στην Κίνα και στην ίδια την ευρωπαϊκή αγορά.
Αυτό δεν ακυρώνει τα οφέλη του εμπορίου. Ο συγγραφέας αναγνωρίζει ότι οι φθηνότερες εισαγωγές μπορούν να στηρίξουν βραχυπρόθεσμα την αγοραστική δύναμη. Η στρατηγική δυσκολία είναι να διατηρηθεί αυτό το όφελος χωρίς να χαθεί η ικανότητα ανάπτυξης κρίσιμων τεχνολογιών και παραγωγικών δραστηριοτήτων στην Ευρώπη.
Ο κίνδυνος του 7% χρειάζεται τη σωστή ανάγνωση
Η μελέτη παραπέμπει σε ανάλυση του ΔΝΤ της 28ης Αυγούστου 2023, σύμφωνα με την οποία ο εντονότερος εμπορικός κατακερματισμός θα μπορούσε να περιορίσει την παγκόσμια παραγωγή έως 7% μακροπρόθεσμα. Είναι εκτίμηση υπό δυσμενείς συνθήκες, όχι πρόβλεψη ότι η παγκόσμια οικονομία θα συρρικνωθεί κατά 7% το 2026.
Αντίστοιχα, τα περίπου 3.000 νέα εμπορικά εμπόδια που αναφέρει η ίδια πηγή αφορούν το 2022, σχεδόν τριπλάσια από το 2019. Η σωστή χρονολόγηση έχει σημασία: τα στοιχεία περιγράφουν την ένταση μιας τάσης, δεν αποτελούν καινούργιο απολογισμό της φετινής χρονιάς.
Κοινή οικονομική άμυνα δεν σημαίνει κλειστά σύνορα
Η ευρωπαϊκή απάντηση, κατά τον Λουκά, περνά από συνεργασία στην ενεργειακή ασφάλεια, την άμυνα, την έρευνα, τις κεφαλαιαγορές και τις κρίσιμες υποδομές. Πρόκειται για πεδία στα οποία οι ανάγκες ξεπερνούν τα εθνικά σύνορα. Η πρόταση αφορά μεγαλύτερη ικανότητα δράσης μέσα στην παγκόσμια οικονομία, όχι αποχώρηση από αυτήν.
Το ευρύτερο πλαίσιο αποτυπώνεται και στην παρουσίαση της έκθεσης Ντράγκι από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή: παραγωγικότητα, ενεργειακό κόστος, δημογραφία και ανάγκες καινοτομίας πιέζουν την ευρωπαϊκή ευημερία. Η προστασία μιας αγοράς από μόνη της δεν δημιουργεί τεχνογνωσία, προσωπικό ή χρηματοδότηση για νέες επενδύσεις.
Το κυπριακό διακύβευμα
Για την Κύπρο, η στρατηγική ανάγνωση αυτής της συζήτησης είναι συγκεκριμένη. Η συμμετοχή σε ευρωπαϊκές υποδομές, χρηματοδοτικά δίκτυα και ερευνητικές συνεργασίες μπορεί να δώσει πρόσβαση σε δυνατότητες που θα ήταν δυσκολότερο να οικοδομηθούν μεμονωμένα. Αυτό δεν αποτελεί αυτόματη εγγύηση ασφάλειας: χρειάζονται εθνικές προτεραιότητες, προετοιμασία έργων και πραγματικές εναλλακτικές στις κρίσιμες προμήθειες.
Σε συνέχεια της συζήτησης για την ευρωπαϊκή εμπορική άμυνα απέναντι στην Κίνα, η νέα ανάλυση μεταφέρει το ερώτημα βαθύτερα. Δεν αρκεί ποια προϊόντα θα περιοριστούν. Το κρίσιμο είναι ποιες ευρωπαϊκές δυνατότητες θα δημιουργηθούν, ώστε η επόμενη διεθνής ένταση να μη μετατρέψει ξανά μια οικονομικά βολική εξάρτηση σε στρατηγικό αδιέξοδο.
Οι απόψεις του πρωτότυπου άρθρου ανήκουν στον Μάριο Λουκά και δεν αντιπροσωπεύουν κατ’ ανάγκην την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου ή άλλον οργανισμό.
- Η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Κίνας συνδέει όλο και περισσότερο τις οικονομικές αποφάσεις με την ασφάλεια.
- Η ανάλυση του Μάριου Λουκά προκρίνει βαθύτερη ευρωπαϊκή συνεργασία, όχι οικονομική απομόνωση.
- Το 7% του ΔΝΤ είναι υπό όρους μακροπρόθεσμο σενάριο, όχι πρόβλεψη ύφεσης για το 2026.
- Για την Κύπρο, το ζητούμενο είναι συμμετοχή σε κοινές δυνατότητες και εναλλακτικές στις κρίσιμες εξαρτήσεις.
