Μπορεί μια πόλη να γίνει μουσική; Ο Κύπριος συνθέτης και κινηματογραφιστής Μάριος Ιωάννου Ηλία απάντησε καταφατικά, μετατρέποντας τον παλμό της Σαγκάης σε ένα πρωτότυπο μουσικό και κινηματογραφικό έργο.
Το Sound of Shanghai, ή «Ήχος της Σαγκάης», δεν επιχειρεί να παρουσιάσει την κινεζική μητρόπολη μέσα από τα γνωστά τοπόσημα και τον εντυπωσιακό ορίζοντά της. Αντιθέτως, αναζητεί την ταυτότητά της στους ήχους της καθημερινότητας, στην ανθρώπινη δραστηριότητα και στις ζωντανές παραδόσεις της.
Ο δημιουργός το περιγράφει ως «όπερα μιας κοσμόπολης», στην οποία πρωταγωνιστής δεν είναι ένας χαρακτήρας αλλά η ίδια η Σαγκάη.
Η πόλη ως μουσικό όργανο
Ο Μάριος Ιωάννου Ηλία έζησε και εργάστηκε επί 3 μήνες στη Σαγκάη, καταγράφοντας τον ηχητικό και πολιτιστικό της παλμό. Στο υλικό περιλαμβάνονται ήχοι από το ποτάμι, τους δρόμους, τις τελετές τσαγιού, το τάι τσι, τις βεντάλιες και τις καθημερινές δραστηριότητες των κατοίκων.
Η αφετηρία της σύνθεσης ήταν ένα σύντομο μουσικό μοτίβο από την όπερα Kunqu, μία από τις παλαιότερες μορφές κινεζικού μουσικού θεάτρου. Πάνω σε αυτό αναπτύχθηκε ένα πολυεπίπεδο έργο για εκατονταμελή ορχήστρα κινεζικών και ευρωπαϊκών οργάνων, ορχήστρες γκουτζένγκ και ρουάν, καθώς και τζαζ τρίο.
Η επιλογή της τζαζ δεν είναι τυχαία. Η Σαγκάη αποτέλεσε ιστορικά σημαντικό κέντρο της συγκεκριμένης μουσικής στην Κίνα, στοιχείο που προσθέτει μία ακόμη γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και στη σύγχρονη ταυτότητα της πόλης.
Οι αριθμοί πίσω από το έργο
Η δημιουργία του Sound of Shanghai διήρκεσε περίπου 18 μήνες και εξελίχθηκε σε μια παραγωγή μεγάλης κλίμακας:
- 250 ερμηνευτές συμμετείχαν στην παραγωγή.
- Συνεργάστηκαν περίπου 30 καλλιτεχνικά, ακαδημαϊκά, πολιτιστικά και τεχνολογικά ιδρύματα.
- Τα γυρίσματα και οι ηχογραφήσεις έγιναν σε περισσότερες από 90 τοποθεσίες.
- Συγκεντρώθηκαν 6.574 οπτικοακουστικές καταγραφές.
- Δημιουργήθηκαν 718 ανεξάρτητα ηχητικά κανάλια.
- Τραβήχτηκαν 19.431 φωτογραφίες.
Το τελικό έργο έχει διάρκεια 24,5 λεπτά, με την κινηματογραφική εικόνα να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της μουσικής και όχι απλώς συνοδευτικό υλικό.
Τα εγκεφαλικά κύματα έγιναν ήχος
Μία από τις πιο ασυνήθιστες πτυχές της παραγωγής ήταν η καταγραφή της εγκεφαλικής δραστηριότητας του ίδιου του συνθέτη. Η πρώτη μέτρηση έγινε τη 2η ημέρα της παραμονής του στη Σαγκάη και επαναλήφθηκε στο τέλος των 3 μηνών.
Τα δεδομένα από τα ηλεκτροεγκεφαλογραφήματα μετατράπηκαν σε ήχους και ενσωματώθηκαν στη σύνθεση. Με αυτόν τον τρόπο, το έργο αποτυπώνει όχι μόνο τη φωνή της πόλης, αλλά και τη μεταβολή που προκάλεσε η παρατεταμένη επαφή μαζί της στον ίδιο τον δημιουργό.
Την κινηματογράφηση και το μοντάζ ανέλαβε ο Κωστής Νικόλας, την παραγωγή ήχου ο Νικόλας Ηλία, ενώ ο Iverson Zhende Xu και η Full Dimension Shanghai συνέβαλαν στη χωρική επεξεργασία και απόδοση του ήχου.
Από τη Λευκωσία στην ασιατική πρεμιέρα
Η ευρωπαϊκή πρεμιέρα πραγματοποιήθηκε στις 10 Ιουνίου 2026 στο Δημοτικό Θέατρο Λευκωσίας, ανοίγοντας την Εβδομάδα Κινεζικού Κινηματογράφου στην Κύπρο.
Ακολούθησε ειδική παρουσίαση στις 23 Ιουνίου στο Θέατρο Huiyin της Σαγκάης και η ασιατική πρεμιέρα στις 27 Ιουνίου στο Hongqiao Art Center. Η επίσημη αγγλόφωνη πύλη της Σαγκάης παρουσίασε το έργο ως διεθνές ντοκιμαντέρ που συνδέει την όπερα Kunqu, την παραδοσιακή μουσική, το τάι τσι, την κουλτούρα του τσαγιού, το κέντημα Gu και την τέχνη του qipao με μια σύγχρονη οπτικοακουστική εμπειρία.
Η διεθνής αυτή αναγνώριση προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στην κυπριακή υπογραφή του έργου. Η πολιτιστική ταυτότητα μιας από τις σημαντικότερες πόλεις του κόσμου παρουσιάζεται μέσα από τη ματιά ενός δημιουργού που γεννήθηκε στην Πάφο το 1978.
Το τρίτο μουσικό πορτρέτο πόλης
Ο «Ήχος της Σαγκάης» αποτελεί το 3ο μέρος μιας διεθνούς σειράς έργων του Μάριου Ιωάννου Ηλία με επίκεντρο την ακουστική ταυτότητα των πόλεων. Προηγήθηκαν ο «Ήχος του Βλαδιβοστόκ» και ο «Ήχος του Κιότο».
Η προσέγγισή του ξεπερνά την παραδοσιακή σύνθεση. Συνδυάζει μουσική, κινηματογράφο, επιτόπια έρευνα, τεχνολογία, επιστήμη και πολιτιστική ανθρωπολογία, αναζητώντας εκείνα τα στοιχεία που κάνουν κάθε πόλη να ακούγεται διαφορετική.
Στην περίπτωση της Σαγκάης, το αποτέλεσμα είναι ένα σύγχρονο πορτρέτο μιας πόλης όπου η ιστορία, η παράδοση, η τεχνολογία και ο παγκόσμιος ρυθμός συνυπάρχουν στην ίδια παρτιτούρα.
Περισσότερες πληροφορίες για το έργο παρουσιάζονται στην επίσημη ιστοσελίδα της Σαγκάης και στην ιστοσελίδα του Μάριου Ιωάννου Ηλία.
