Η αμερικανική κυβέρνηση ενεργοποίησε νέο, εκτεταμένο δασμολογικό καθεστώς σε εισαγωγές από περίπου 60 οικονομίες, επαναφέροντας ουσιαστικά τον προστατευτικό πυρήνα της εμπορικής πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ μετά την ακύρωση προηγούμενων μέτρων από το Ανώτατο Δικαστήριο.
Οι νέες επιβαρύνσεις κυμαίνονται μεταξύ 10% και 12,5% και αφορούν τους περισσότερους μεγάλους εμπορικούς εταίρους των Ηνωμένων Πολιτειών. Η κίνηση σηματοδοτεί τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα προσπάθεια της Ουάσιγκτον να ανασυγκροτήσει το «δασμολογικό τείχος» που αποτέλεσε κεντρικό στοιχείο της οικονομικής στρατηγικής Τραμπ.
Η καταναγκαστική εργασία ως νέα νομική βάση
Η αμερικανική κυβέρνηση επικαλείται έρευνα για την υποτιθέμενη αδυναμία δεκάδων οικονομιών να εμποδίσουν τη χρήση καταναγκαστικής εργασίας στις εφοδιαστικές τους αλυσίδες.
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, προϊόντα από περίπου δέκα εμπορικούς εταίρους που θεωρείται ότι έχουν υιοθετήσει σχετικούς περιορισμούς θα επιβαρύνονται με δασμό 10%. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, το Μεξικό, το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς και η Ινδία.
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ταϊβάν, οι δασμοί δεν θα ξεπερνούν το 10%, ενώ για την Ιαπωνία, την Ελβετία και τη Νότια Κορέα προβλέπεται γενικά ανώτατο όριο 12,5%, με στόχο να διατηρηθεί συμβατότητα με τις εμπορικές συμφωνίες που έχουν ήδη συναφθεί με τις ΗΠΑ.
Τα προϊόντα από δεκάδες άλλες χώρες θα επιβαρύνονται επίσης με 12,5%, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις είναι δυνατόν να προστεθούν επιπλέον δασμοί.
Ποια προϊόντα εξαιρούνται
Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει σημαντικές εξαιρέσεις, περιορίζοντας εν μέρει το εύρος των επιπτώσεων.
Εκτός των νέων δασμών παραμένουν:
- τα καύσιμα,
- τα τρόφιμα,
- τα λιπάσματα,
- τα αυτοκίνητα, τα μέταλλα και τα φάρμακα που καλύπτονται ήδη από ειδικούς κλαδικούς δασμούς,
- τα προϊόντα που εντάσσονται στη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ΗΠΑ, Μεξικού και Καναδά,
- αγαθά που δεν μπορούν να παραχθούν στις Ηνωμένες Πολιτείες ή των οποίων η επιβάρυνση θα προκαλούσε σοβαρές διαταραχές στην αμερικανική οικονομία.
Η κυβέρνηση έχει λάβει, παράλληλα, χιλιάδες αιτήματα για πρόσθετες απαλλαγές από επιχειρήσεις, ενώ εξετάζονται τόσο γενικές όσο και ειδικές εξαιρέσεις ανά χώρα.
Χωρίς κενό μεταξύ παλιών και νέων μέτρων
Οι νέοι δασμοί τέθηκαν σε ισχύ αμέσως μετά τη λήξη του προσωρινού οριζόντιου δασμού 10% που είχε επιβληθεί μετά τη δικαστική ακύρωση του προηγούμενου καθεστώτος.
Ο χρονισμός δεν ήταν τυχαίος. Η κυβέρνηση επιδίωξε να μην υπάρξει ούτε μία ημέρα χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση στις εισαγωγές, ώστε να αποφευχθούν αναταράξεις και να διατηρηθεί η συνέπεια της νέας εμπορικής πολιτικής.
Σε αντίθεση με τις προηγούμενες κινήσεις, το νέο πλαίσιο βασίζεται στο Άρθρο 301 του Εμπορικού Νόμου του 1974, το οποίο έχει χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα για την αντιμετώπιση πρακτικών που η Ουάσιγκτον χαρακτηρίζει αθέμιτες. Η επιλογή αυτή θεωρείται περισσότερο θωρακισμένη απέναντι σε νέες δικαστικές προσφυγές.
Αντιδράσεις χωρίς άμεσα αντίποινα
Οι αντιδράσεις από την Ασία και τον Ειρηνικό ήταν άμεσες, χωρίς όμως να συνοδευτούν μέχρι στιγμής από εμπορικά αντίμετρα.
Η Νέα Ζηλανδία χαρακτήρισε την απόφαση απογοητευτική αλλά όχι απροσδόκητη, ενώ η Αυστραλία τη θεώρησε αδικαιολόγητη και ασύμβατη με τη μεταξύ τους συμφωνία ελεύθερου εμπορίου.
Η Σιγκαπούρη υποστήριξε ότι δεν υπάρχει επαρκής οικονομική βάση για το μέτρο, ενώ η Ιαπωνία ζήτησε διαβεβαιώσεις ότι οι νέες επιβαρύνσεις δεν παραβιάζουν τη συμφωνία που είχε συνάψει με τις ΗΠΑ.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, από την πλευρά της, σημείωσε ότι το ανώτατο όριο του 10% συνάδει με τη διμερή συμφωνία που είχε προηγηθεί, αφήνοντας παράλληλα ανοικτό το ενδεχόμενο περαιτέρω διαπραγματεύσεων για εξαιρέσεις.
Από τους αιφνιδιασμούς σε πιο οργανωμένη στρατηγική
Η νέα προσέγγιση εμφανίζεται περισσότερο οργανωμένη σε σύγκριση με τις αιφνιδιαστικές και συχνά απρόβλεπτες δασμολογικές παρεμβάσεις που χαρακτήρισαν μεγάλο μέρος του 2025.
Το Γραφείο του Εμπορικού Αντιπροσώπου των ΗΠΑ ακολουθεί πλέον διαδικασίες που απαιτούν έρευνες, δημόσια διαβούλευση και σαφέστερη νομική τεκμηρίωση. Αυτό, ωστόσο, δεν αποκλείει νέες προσφυγές από εισαγωγείς που θα κληθούν να απορροφήσουν το αυξημένο κόστος.
Παράλληλα, οι αμερικανικές αρχές συνεχίζουν άλλες έρευνες για ζητήματα όπως η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα εμπορικών εταίρων, οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν σε νέο γύρο δασμών μέσα στη χρονιά.
Ο πληθωριστικός κίνδυνος για τις ΗΠΑ
Παρότι οι νέοι δασμοί παρουσιάζονται ως εργαλείο προστασίας της αμερικανικής παραγωγής και απασχόλησης, το κόστος τους επιβαρύνει αρχικά τις επιχειρήσεις που εισάγουν προϊόντα στις ΗΠΑ.
Μέρος αυτής της επιβάρυνσης μπορεί να μεταφερθεί στις τελικές τιμές, αυξάνοντας το κόστος για τους καταναλωτές. Ο κίνδυνος γίνεται μεγαλύτερος σε μια περίοδο κατά την οποία οι τιμές της ενέργειας, των τροφίμων και άλλων βασικών αγαθών παραμένουν αυξημένες.
Η πολιτική διάσταση είναι επίσης σημαντική, καθώς οι δασμοί ενεργοποιούνται λίγους μήνες πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές και ενώ το κόστος ζωής βρίσκεται ψηλά στην πολιτική ατζέντα.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος βρίσκεται μπροστά
Αναλυτές εκτιμούν ότι η άμεση επίδραση του νέου καθεστώτος μπορεί να είναι μικρότερη από ό,τι υποδηλώνει ο πολιτικός θόρυβος, καθώς οι συντελεστές διατηρούν τη συνολική επιβάρυνση περίπου στα επίπεδα που ήδη ίσχυαν.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος βρίσκεται στις επόμενες κινήσεις. Εφόσον οι έρευνες για την υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα οδηγήσουν σε πρόσθετους δασμούς, το συνολικό εμπορικό βάρος μπορεί να επιστρέψει στα υψηλά επίπεδα του 2025.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι επιπτώσεις στην ανάπτυξη, στον πληθωρισμό και στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες θα γίνουν αισθητά πιο έντονες, ιδιαίτερα εάν οι ενεργειακές τιμές παραμείνουν υψηλές.
MoneyMatters Insight
Η νέα δασμολογική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ δείχνει ότι ο προστατευτισμός δεν αποτελεί προσωρινό εργαλείο διαπραγμάτευσης, αλλά κεντρικό στοιχείο της αμερικανικής οικονομικής στρατηγικής. Η επιλογή ισχυρότερης νομικής βάσης μειώνει τον κίνδυνο νέας δικαστικής ακύρωσης, αλλά δεν περιορίζει τις οικονομικές παρενέργειες. Για τις ευρωπαϊκές και ασιατικές επιχειρήσεις, το νέο περιβάλλον σημαίνει υψηλότερο κόστος πρόσβασης στην αμερικανική αγορά, αυξημένη αβεβαιότητα και ανάγκη αναπροσαρμογής των εφοδιαστικών αλυσίδων. Για τις ίδιες τις ΗΠΑ, το στοίχημα είναι κατά πόσο η προστασία της εγχώριας παραγωγής θα υπερκαλύψει το αυξημένο κόστος για επιχειρήσεις και καταναλωτές.
The post Νέο εμπορικό τείχος από τις ΗΠΑ: Δασμοί έως 12,5% σε δεκάδες χώρες appeared first on moneymatters.cy.
