Ένα ενιαίο επιχειρησιακό σχέδιο για την ταχεία αντιμετώπιση σοβαρών περιστατικών στους αυτοκινητοδρόμους προωθεί η Κυβέρνηση, μετά την πολύωρη ταλαιπωρία χιλιάδων οδηγών στον δρόμο Λευκωσίας–Λεμεσού. Το σχέδιο φέρει την ονομασία «NESTOR» και φιλοδοξεί να αντικαταστήσει τον αποσπασματικό συντονισμό με σαφείς ρόλους, συγκεκριμένους χρόνους ανταπόκρισης και άμεση πρόσβαση σε εξειδικευμένο εξοπλισμό.
Η ανάγκη για νέο μηχανισμό έγινε επιτακτική μετά την ανατροπή φορτηγού κοντά στη βιομηχανική περιοχή Δαλίου στις 23 Ιουλίου 2026. Το βαρύ όχημα, συνολικού βάρους περίπου 35 έως 40 τόνων, μετέφερε χαλίκια που διασκορπίστηκαν και στα δύο ρεύματα κυκλοφορίας. Ο αυτοκινητόδρομος έκλεισε για ώρες, ενώ ορισμένοι οδηγοί ανέφεραν ότι παρέμειναν εγκλωβισμένοι έως και επτά ώρες.
Τι προβλέπει το σχέδιο NESTOR
Το επιχειρησιακό σχέδιο παρουσιάστηκε σε σύσκεψη υπό τον Υπουργό Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως, Κώστα Φυτιρή. Κεντρικός συντονιστής θα είναι η Αστυνομία, με τη συμμετοχή της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, της Υπηρεσίας Ασθενοφόρων, της Πολιτικής Άμυνας, του Τμήματος Δημοσίων Έργων και άλλων υπηρεσιών που μπορεί να απαιτούνται ανάλογα με το περιστατικό.
Ο σχεδιασμός στηρίζεται σε πέντε βασικούς άξονες:
- Προκαθορισμένοι ρόλοι για κάθε υπηρεσία, ώστε να αποφεύγονται επικαλύψεις ή καθυστερήσεις στη λήψη αποφάσεων.
- Συγκεκριμένοι χρόνοι ανταπόκρισης από τη στιγμή της ειδοποίησης μέχρι την άφιξη προσωπικού και εξοπλισμού.
- Οργανωμένα σχέδια εκτροπής της κυκλοφορίας με έγκαιρη στελέχωση κρίσιμων κόμβων και εναλλακτικών διαδρομών.
- Άμεση ενημέρωση των πολιτών μέσω ανακοινώσεων και, όταν η σοβαρότητα το απαιτεί, με ενεργοποίηση του CY-Alert από την Πολιτική Άμυνα.
- Συμβάσεις ετοιμότητας με ιδιωτικές εταιρείες για γερανούς, ρυμουλκά και άλλο εξειδικευμένο εξοπλισμό.
Η ουσιαστική αλλαγή είναι ότι ο μηχανισμός δεν θα περιμένει την ασφαλιστική εταιρεία του εμπλεκόμενου οχήματος για να εντοπίσει διαθέσιμο γερανό. Το κράτος επιδιώκει να έχει προρυθμισμένη πρόσβαση σε ιδιωτικά μέσα, με σαφείς όρους κινητοποίησης και κάλυψης του κόστους.
Το κενό που αποκάλυψε η ανατροπή του φορτηγού
Στο περιστατικό του Δαλίου χρειάστηκαν δύο γερανοί για την απομάκρυνση του φορτηγού, με τον έναν να μετακινείται από τη Λάρνακα. Παράλληλα, έπρεπε να καθαριστούν τόνοι χαλικιών από το οδόστρωμα χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο το προσωπικό ή να ανατραπεί ο ίδιος ο γερανός κατά την ανύψωση.
Η πολυπλοκότητα της επιχείρησης εξηγεί γιατί η αποκατάσταση δεν μπορούσε να γίνει σε λίγα λεπτά. Δεν εξηγεί, όμως, την απουσία ενός ενιαίου μηχανισμού που να εξασφαλίζει από την πρώτη στιγμή διαθέσιμα μέσα, εναλλακτικές διαδρομές και συνεχή ενημέρωση για τους οδηγούς που βρίσκονταν ήδη εγκλωβισμένοι.
Η συμφόρηση επιδεινώθηκε από το γεγονός ότι τα χαλίκια επηρέασαν και τις δύο κατευθύνσεις. Η κυκλοφορία διοχετεύθηκε στον παλαιό δρόμο Λευκωσίας–Λεμεσού, όμως ένας αυτοκινητόδρομος τριών λωρίδων κλήθηκε ουσιαστικά να τροφοδοτήσει ένα πολύ στενότερο εναλλακτικό δίκτυο.
Πότε θα ενεργοποιείται το CY-Alert
Το NESTOR προβλέπει ότι, σε περιστατικά μεγάλης κλίμακας με παρατεταμένο αποκλεισμό ή κίνδυνο για τους πολίτες, η Πολιτική Άμυνα θα μπορεί να ενεργοποιεί το CY-Alert. Το μήνυμα θα ενημερώνει άμεσα για τον αποκλεισμό, τις διαθέσιμες διαδρομές και τις οδηγίες των Αρχών.
Η ενεργοποίηση δεν αναμένεται να γίνεται για κάθε μικρό τροχαίο. Θα αφορά περιπτώσεις στις οποίες η διακοπή έχει ευρύτερες συνέπειες, προκαλεί εγκλωβισμό μεγάλου αριθμού οχημάτων ή απαιτεί από τους οδηγούς να αλλάξουν εγκαίρως πορεία πριν φτάσουν στο προβληματικό τμήμα.
Δεν έχει τεθεί ακόμη σε πλήρη εφαρμογή
Το σχέδιο βρίσκεται σε φάση οριστικοποίησης. Οι εμπλεκόμενες υπηρεσίες έχουν λάβει προθεσμία μίας εβδομάδας για να υποβάλουν παρατηρήσεις και εισηγήσεις επί του επιχειρησιακού σχεδιασμού. Στη συνέχεια θα πρέπει να καθοριστούν τα τελικά πρωτόκολλα, οι διαθέσιμοι πόροι και οι συμβάσεις με ιδιώτες.
Η πραγματική αξία του NESTOR θα κριθεί στην εφαρμογή. Οι κρίσιμοι δείκτες θα είναι ο χρόνος από την πρώτη κλήση μέχρι την άφιξη του κατάλληλου γερανού, η ταχύτητα απομάκρυνσης επικίνδυνων υλικών, η έγκαιρη εκτροπή της κυκλοφορίας και η συχνότητα ενημέρωσης των πολιτών.
Το ζητούμενο δεν είναι να εξαφανιστούν οι καθυστερήσεις σε κάθε σοβαρό ατύχημα, κάτι που δεν είναι πάντα επιχειρησιακά εφικτό. Είναι να πάψει ένα μεμονωμένο συμβάν να μετατρέπεται, λόγω έλλειψης συντονισμού και μέσων, σε πολύωρη παράλυση του βασικού οδικού άξονα της χώρας.
