Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη 2026: «Έγκαιρη δράση, καλύτερη ζωή»

Κάθε χρόνο, στις 14 Νοεμβρίου, ημέρα γέννησης του Frederick Banting, γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη, που σκοπό έχει να μας ευαισθητοποιεί για τον σακχαρώδη διαβήτη, μια νόσο εξόχως σημαντική που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.

Η Διεθνής Ομοσπονδία Διαβήτη (IDF) και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχουν επιλέξει για το 2026-2027, ως σύνθημα, την «Έγκαιρη δράση για τον διαβήτη». Απώτερος στόχος είναι να μεταφερθεί το εξής απλό μήνυμα ανά την υφήλιο: όσο νωρίτερα εντοπίσουμε τον διαβήτη ή το ρίσκο μας να τον αναπτύξουμε, τόσο περισσότερα μπορούμε να κάνουμε για να θωρακίσουμε την υγεία μας.

Ο σακχαρώδης διαβήτης στην Κύπρο με αριθμούς

• Σύμφωνα με τον Άτλαντα Διαβήτη της IDF (11^η έκδοση, 2025), στην Κύπρο:
• Περίπου 1 στους 9 ενήλικες, δηλαδή πληθυσμός περί τα 106.000 άτομα (20-79 ετών) ζουν με σακχαρώδη διαβήτη.
• Περισσότεροι από 1 στους 3 (36,6%) έχουν διαβήτη, αλλά παραμένουν αδιάγνωστοι (περί τα 39.000 άτομα).
• Περίπου 3.000 άτομα ζουν με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1, από τα οποία περίπου 300 είναι κάτω των 18 ετών.
• Μαθηματικά μοντέλα εκτιμούν ότι οι ενήλικες ασθενείς με διαβήτη αναμένεται να φτάσουν τις 140.000 μέχρι το 2050.

Τα πιο πάνω στατιστικά δεδομένα αναδεικνύουν την κρισιμότητα της πρόληψης καθώς και της έγκαιρης διάγνωσης. Ο σακχαρώδης διαβήτης αποτελεί για χρόνια μία «σιωπηλή νόσο», προκαλώντας επιπλοκές ή βλάβες σε διάφορα όργανα, όπως η καρδιά, ο εγκέφαλος, τα αγγεία, τα μάτια, τα νεύρα και οι νεφροί.

Τι είναι ο διαβήτης και ποιοι είναι οι τύποι του

Ο σακχαρώδης διαβήτης είναι μια χρόνια νόσος, που χαρακτηρίζεται από υψηλά επίπεδα γλυκόζης (σακχάρου), ως αποτέλεσμα ανεπαρκούς παραγωγής ινσουλίνης από το πάγκρεας ή διαταραχής στην λειτουργία της ινσουλίνης.

• Διαβήτης τύπου 1: αυτοάνοση νόσος, που οφείλεται στην καταστροφή των κυττάρων του παγκρέατος και εμφανίζεται συχνότερα σε παιδιά/εφήβους, ωστόσο μπορεί να εμφανιστεί σε μικρότερο βαθμό και σε ενήλικες οποιασδήποτε ηλικίας. Η θεραπεία περιλαμβάνει μόνο ινσουλίνη.
• Διαβήτης τύπου 2 (ο συχνότερος τύπος, 90% των περιπτώσεων): οφείλεται σε διαταραχή στη λειτουργικότητα της παραγόμενης ινσουλίνης, και συνδέεται στενά με την παχυσαρκία/υπερβαρότητα, την καθιστική ζωή, το κάπνισμα, την ηλικία και το θετικό οικογενειακό ιστορικό διαβήτη.
• Διαβήτης κύησης: εμφανίζεται κατά την εγκυμοσύνη, και αυξάνει το ρίσκο για διαβήτη τύπου 2 στην μητέρα, καθώς και για επιπλοκές στο έμβρυο.
• Άλλοι τύποι: διαβήτης επαγόμενος από φάρμακα (π.χ. κορτικοστεροειδή, αντιψυχωσικά), παθήσεις παγκρέατος (π.χ. παγκρεατίτιδα, καρκίνος παγκρέατος, παγκρεατεκτομή) ή σπάνιες γενετικές μορφές διαβήτη.

Ως οντότητα υπάρχει επίσης ο προδιαβήτης, όπου τα επίπεδα σακχάρου είναι υψηλότερα από το φυσιολογικό, χωρίς να μιλάμε ωστόσο για διαβήτη. Ο προδιαβήτης αποτελεί «χρυσή ευκαιρία» για πρόληψη και αναχαίτιση της εξέλιξης σε διαβήτη, καθώς και των σχετιζόμενων επιπλοκών.

Συμπτώματα και διάγνωση του διαβήτη

Στην πλειονότητα τους, οι ασθενείς με διαβήτη δεν εμφανίζουν συμπτώματα. Ωστόσο, τα υψηλά επίπεδα σακχάρου μπορούν να προκαλέσουν:

• Έντονη δίψα
• Συχνουρία
• Ανεξήγητη αδυναμία/κόπωση
• Θόλωση όρασης
• Ανεξήγητη απώλεια βάρους
• Συχνές λοιμώξεις (π.χ. δερματικές) ή διαταραχές στην επούλωση του δέρματος

Η διάγνωση γίνεται με τις ακόλουθες πιο κάτω εξετάσεις (με 2 παθολογικές μετρήσεις):

Πληθυσμός υψηλού κινδύνου (που πρέπει να ελέγχεται προληπτικά):

• Όλοι οι ενήλικες από την ηλικία των 35 ετών
• Άτομα με υπερβαρότητα/παχυσαρκία και έναν επιπλέον παράγοντα κινδύνου (π.χ γονέα ή αδελφό με διαβήτη, υπέρταση, αυξημένη χοληστερόλη, ιστορικό διαβήτη κύησης, σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, προδιαβήτη ή καθιστική ζωή).
• Άτομα που ζουν με HIV, που λαμβάνουν φάρμακα που προκαλούν υπεργλυκαιμία ή με νοσήματα του παγκρέατος

ΜΑΘΕ ΤΟ ΡΙΣΚΟ ΣΟΥ ΓΙΑ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 (Εργαλείο TEST2PREVENT): https://worlddiabetesday.org/type-2-diabetes-risk-assessment/

Σύγχρονη θεραπευτική αντιμετώπιση διαβήτη: ασθενοκεντρική προσέγγιση

Η αντιμετώπιση του διαβήτη έχει αλλάξει ριζικά την τελευταία δεκαετία. Πλέον, η προσέγγιση είναι ασθενοκεντρική αντί γλυκοζοκεντρική, με σκοπό την ολιστική προστασία του ασθενούς και των επιμέρους οργάνων που είναι ευάλωτα:

• Τρόπος ζωής: η σωστή διατροφή, η διακοπή του καπνίσματος, η σωματική άσκηση και η απώλεια βάρους εξακολουθούν να αποτελούν βασικούς πυλώνες.
• Καινοτόμα φάρμακα: νεότερες κατηγορίες φαρμάκων, όπως οι αναστολείς SGLT2, οι αγωνιστές GLP-1 και οι διπλοί αγωνιστές GLP1/GIP έχουν πολύπλευρα οφέλη, με ρύθμιση των επιπέδων γλυκόζης, απώλεια σωματικού βάρους και προστασία της καρδιάς, των νεφρών και του ήπατος.
• Ινσουλίνη: αποτελεί τη βάση της θεραπείας στον διαβήτη τύπου 1, καθώς και σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 που δεν ρυθμίζονται επαρκώς με αντιδιαβητικά δισκία. Πλέον διαθέτουμε σύγχρονες, πιο ασφαλείς και ευέλικτες στη χρήση τους ινσουλίνες.
• Τεχνολογία: οι αισθητήρες συνεχούς καταγραφής γλυκόζης (CGM: continuous glucose monitors), υποκαθιστούν σε μεγάλο βαθμό τις πολλαπλές μετρήσεις τριχοειδικής γλυκόζης από το δάκτυλο. Επιπρόσθετα, οι αντλίες ινσουλίνης υβριδικού κλειστού κυκλώματος (το λεγόμενο «τεχνητό πάγκρεας») προσαρμόζουν αυτόματα τη χορήγηση ινσουλίνης σε ασθενείς με τύπου 1 διαβήτη, βελτιστοποιώντας τα επίπεδα γλυκαιμικής ρύθμισης.

Πρακτικές συμβουλές – πρόληψη

• Αύξηση σωματικής δραστηριότητας: 150 λεπτά μέτριας άσκησης την εβδομάδα.
• Σωστή διατροφή / «μεσογειακή διατροφή): λαχανικά, όσπρια, φρούτα, ελαιόλαδο, ψάρι, λιγότερο κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας και αποφυγή τροφών με επεξεργασμένη ζάχαρη ή αναψυκτικών. Οι μερίδες φαγητού να περιλαμβάνουν όλες τις ομάδες τροφών (μισό πιάτο λαχανικά, ένα τέταρτο πρωτεΐνη, ένα τέταρτο υδατάνθρακες).
• Επαρκής ύπνος και διαχείριση άγχους.
• «Γνωρίστε τους αριθμούς σας»: σακχάρου, αρτηριακής πίεσης, χοληστερόλης, σωματικού βάρους, περιμέτρου μέσης.

Ο διαβήτης τύπου 2 μπορεί σε μεγάλο βαθμό να προληφθεί ή να καθυστερήσει. Μελέτες έχουν δείξει ότι μια απώλεια βάρους μόλις 5–10% σε συνδυασμό με τακτική άσκηση μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη σε άτομα με προδιαβήτη κατά περίπου 58%.

Αν ήδη ζείτε με διαβήτη:

• Να γνωρίζετε την τιμή της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c) και τον προσωπικό σας στόχο.
• Τακτικός έλεγχος για επιπλοκές (π.χ. οφθαλμολογικός έλεγχος, έλεγχος για διαβητική νεφροπάθεια), καθώς και προληπτικοί εμβολιασμοί για πρόληψη λοιμώξεων.
• Καθημερινά να κάνετε αυτοέλεγχο των ποδιών για πληγές, φουσκάλες ή χρωματικές αλλαγές του δέρματος.
• Μάθετε να αναγνωρίζετε τα συμπτώματα του χαμηλού σακχάρου (υπογλυκαιμίας): π.χ. εφίδρωση, τρέμουλο, ταχυπαλμία, σύγχυση. Σε τέτοια περίπτωση, καταναλώστε 15 γραμμάρια ταχέως απορροφήσιμου υδατάνθρακα (π.χ. μισό φλυτζάνι χυμό, ένα κουταλάκι ζάχαρης σε ένα φλιτζάνι νερό, μέλι, 2-4 ταμπλέτες γλυκόζης, σιρόπι γλυκόζης).

Το Διαβητολογικό Κέντρο της Παθολογικής Κλινικής ΓΝ Λευκωσίας (ΟΚΥπΥ)

Στην Παθολογική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας λειτουργεί πρότυπο Διαβητολογικό Κέντρο, το οποίο πραγματοποιεί περίπου 1.700-2.000 αξιολογήσεις ασθενών ετησίως. Καθημερινά στελεχώνεται από τρεις ιατρούς με ειδικό ενδιαφέρον στον διαβήτη και από εξειδικευμένη νοσηλεύτρια διαβήτη.

Προσφερόμενες υπηρεσίες:

• Διαβητολογικό ιατρείο για: προδιαβήτη, διαβήτη τύπου 1 και 2, καθώς και άλλους τύπους διαβήτη.
• Ιατρείο αντλιών ινσουλίνης, με δυνατότητα απομακρυσμένης παρακολούθησης των δεδομένων της αντλίας των ασθενών μέσω τηλεϊατρικής.
• Καρδιομεταβολικό Ιατρείο, για την ολιστική παρακολούθηση ασθενών με διαβήτη και υπέρταση, υπερλιπιδαιμία, ή παχυσαρκία ή επιπλοκές σχετιζόμενες με τον διαβήτη. Περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, δυνατότητα διενέργειας 24ωρης καταγραφής αρτηριακής πίεσης, διερεύνηση ανθεκτικής ή δευτεροπαθούς υπέρτασης καθώς και γενετικό έλεγχο για οικογενή υπερχοληστερολαιμία. Επίσης, το ιατρείο είναι ερευνητικό μέλος του διεθνούς δικτύου της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης (EAS FHSC).
• Φροντίδα διαβητικού ποδιού.
• Εκπαίδευση από εξειδικευμένη νοσηλεύτρια: αυτοπαρακολούθηση τριχοειδικής γλυκόζης, χρήση ινσουλίνης και τιτλοποίηση/αυξομείωση αγωγής, χρήση νεότερων/καινοτόμων ενέσιμων θεραπειών, αναγνώριση και αντιμετώπιση της υπογλυκαιμίας, χρήση γλυκαγόνης, καθώς και προληπτικός έλεγχος του ποδιού (αισθητικότητα, σφύξεις, σφυροβραχιόνιος δείκτης).

Το Διαβητολογικό Κέντρο συνεργάζεται με διεπιστημονική ομάδα που περιλαμβάνει κλινικούς διαιτολόγους, οφθαλμιάτρους, καρδιολόγους, νευρολόγους, νεφρολόγους, αγγειοχειρουργούς, πλαστικούς χειρουργούς και λοιμωξιολόγους, και έχει λάβει πιστοποίηση ISO κατά τα πρότυπα ποιότητας ISO 9001:2015 και ISO 15224:2016.

Επικοινωνία:

• Πληροφορίες: 22-603559
• Ραντεβού: 22-603550
• Αίτημα ραντεβού και διαδικτυακά: https://www.shso.org.cy/clinic/diavitologiko-kentro/

Το μήνυμα της φετινής χρονιάς

Ο διαβήτης είναι μια εξελισσόμενη «ύπουλη νόσος» που δεν περιμένει – και δεν πρέπει να περιμένουμε ούτε εμείς. Μια απλή εξέταση αίματος μπορεί να αλλάξει την πορεία της υγείας μας. Αν ανήκετε σε ομάδα κινδύνου, μιλήστε με τον Προσωπικό σας Ιατρό. Αν ήδη ζείτε με διαβήτη, να θυμάστε ότι δεν είστε μόνοι: με σωστή ενημέρωση, σύγχρονη θεραπεία και συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό σας, μπορείτε να ζείτε μια γεμάτη και υγιή ζωή. Έγκαιρη δράση σήμερα σημαίνει περισσότερα υγιή χρόνια στο μέλλον!

Δρ Ανδρέας Ιωάννου, MD, MSc, PhD (cand)

Παθολόγος,

Υπεύθυνος Καρδιομεταβολικού Ιατρείου

Διαβητολογικό Κέντρο Παθολογικής Κλινικής ΓΝ Λευκωσίας

Οργανισμός Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας (ΟΚΥπΥ)

The post Παγκόσμια Ημέρα Διαβήτη 2026: «Έγκαιρη δράση, καλύτερη ζωή» appeared first on SciNews.eu.

Διαβάστε Περισσότερα...