Σε τροχιά νέας σύγκρουσης εισέρχεται η Παιδεία, λιγότερο από δύο μήνες πριν από την έναρξη της σχολικής χρονιάς 2026-2027. Το Υπουργείο Παιδείας προχωρεί με την εφαρμογή της διαμορφωτικής αξιολόγησης των εκπαιδευτικών από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο, όμως οι τρεις εκπαιδευτικές οργανώσεις δηλώνουν ότι το σύστημα δεν είναι ακόμη λειτουργικά έτοιμο.
ΠΟΕΔ, ΟΕΛΜΕΚ και ΟΛΤΕΚ διαμηνύουν ότι η συγκεκριμένη πρόνοια δεν μπορεί να ενεργοποιηθεί κατά τη σχολική χρονιά 2026-2027, καθώς παραμένουν ανοικτά κρίσιμα ζητήματα στελέχωσης, κατανομής αρμοδιοτήτων, διοικητικού χρόνου και επιμόρφωσης.
Η διαφωνία δεν αφορά την ανάγκη αξιολόγησης ως αρχή. Αφορά το εάν το νέο πλαίσιο μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη χωρίς να εξελιχθεί σε μια γραφειοκρατική διαδικασία, η οποία θα επιβαρύνει τις σχολικές μονάδες χωρίς να προσφέρει ουσιαστική επαγγελματική ανάπτυξη στους εκπαιδευτικούς.
Η προθεσμία της 14ης Αυγούστου
Το κλίμα επιβαρύνθηκε μετά την τελευταία συνεδρία της Επιτροπής Παρακολούθησης του σχεδίου αξιολόγησης. Ο γενικός διευθυντής του Υπουργείου Παιδείας, Μάριος Παναγίδης, φέρεται να ξεκαθάρισε ότι η διαμορφωτική αξιολόγηση αποτελεί πλέον νομοθετική πρόνοια και, συνεπώς, πρέπει να εφαρμοστεί από τη νέα σχολική χρονιά.
Οι οργανώσεις κλήθηκαν να υποβάλουν τις θέσεις τους μέχρι τις 14 Αυγούστου 2026. Απαντούν, ωστόσο, ότι η ημερομηνία καθορίστηκε μονομερώς και ότι δεν είναι δυνατόν να ολοκληρώσουν την εσωτερική τους διαβούλευση πριν από την 1η Σεπτεμβρίου.
Η διαφορά των δύο πλευρών είναι πλέον και θεσμική: το Υπουργείο επικαλείται την υποχρέωση εφαρμογής των κανονισμών, ενώ οι οργανώσεις επιμένουν ότι η νομοθετική πρόνοια δεν αρκεί όταν απουσιάζουν τα εργαλεία και το προσωπικό που απαιτούνται για την υλοποίησή της.
Οι βασικές ενστάσεις των εκπαιδευτικών
Οι εκπαιδευτικές οργανώσεις καταγράφουν σειρά πρακτικών εμποδίων που, κατά την άποψή τους, καθιστούν πρόωρη την εφαρμογή του συστήματος:
- Δεν έχουν ενεργοποιηθεί και στελεχωθεί πλήρως οι ρόλοι των Επιθεωρητών Συμβούλων και των Ανώτερων Εκπαιδευτικών.
- Οι διευθυντές και οι βοηθοί διευθυντές καλούνται να αναλάβουν πρόσθετες αρμοδιότητες χωρίς να έχει διασφαλιστεί ο αναγκαίος εξωδιδακτικός και διοικητικός χρόνος.
- Δεν έχει παρουσιαστεί ολοκληρωμένο σχέδιο επαγγελματικής ανάπτυξης για το σύνολο του εκπαιδευτικού προσωπικού.
- Παραμένει ασαφής ο τρόπος εφαρμογής της αξιολόγησης στις μικρές σχολικές μονάδες και στα δημόσια νηπιαγωγεία με περιορισμένη διοικητική στελέχωση.
- Οι οργανώσεις θεωρούν ότι η επιλεκτική ανάθεση καθηκόντων σε υφιστάμενους λειτουργούς δεν μπορεί να υποκαταστήσει τις νέες δομές που προβλέπει το σύστημα.
Η ΠΟΕΔ είχε προειδοποιήσει ήδη από τον περασμένο Μάιο ότι οι 24 νέες θέσεις Επιθεωρητών Δημοτικής Εκπαίδευσης δεν αναμένεται να πληρωθούν πριν από το 2027. Την ίδια ώρα, ο ρόλος του Ανώτερου Εκπαιδευτικού, ο οποίος εντάσσεται στη διαδικασία της διαμορφωτικής αξιολόγησης, επίσης δεν αναμένεται να ενεργοποιηθεί νωρίτερα.
Στην αναλυτική θέση της για τη διαμορφωτική αξιολόγηση, η ΠΟΕΔ υποστηρίζει ότι οι Κανονισμοί 9 και 10 δεν μπορούν να εφαρμοστούν τη σχολική χρονιά 2026-2027 και ζητά μετάθεση της έναρξης, ώστε να προηγηθεί συμφωνία για τις αναγκαίες προϋποθέσεις.
Τι σημαίνει «διαμορφωτική αξιολόγηση»
Η διαμορφωτική αξιολόγηση δεν ταυτίζεται με την τελική αριθμητική βαθμολόγηση ενός εκπαιδευτικού. Στόχος της είναι να εντοπίζει ανάγκες βελτίωσης, να παρέχει ανατροφοδότηση και να συνδέεται με ένα εξατομικευμένο σχέδιο επαγγελματικής ανάπτυξης.
Για να λειτουργήσει, όμως, απαιτεί σαφή διάκριση μεταξύ του συμβουλευτικού και του βαθμολογικού ρόλου, επαρκείς επιθεωρητές, κατάλληλη επιμόρφωση και χρόνο για παρατηρήσεις, συναντήσεις και ανατροφοδότηση. Χωρίς αυτά, οι οργανώσεις φοβούνται ότι η αξιολόγηση θα περιοριστεί σε τυπική συμπλήρωση εγγράφων ή θα μεταφέρει δυσανάλογη ευθύνη στους διευθυντές.
Το θεσμικό πλαίσιο έχει ήδη καθοριστεί από τους Κανονισμούς Αξιολόγησης Εκπαιδευτικών και Εκπαιδευτικού Έργου του 2025 και τις τροποποιήσεις του 2026. Αυτό σημαίνει ότι η συζήτηση μετακινείται πλέον από το εάν θα υπάρξει νέο σύστημα στο πώς και με ποιο χρονοδιάγραμμα θα εφαρμοστεί.
Ο κίνδυνος για τη νέα σχολική χρονιά
Το επόμενο διάστημα θεωρείται κρίσιμο. Εάν το Υπουργείο επιμείνει στην έναρξη εφαρμογής από τον Σεπτέμβριο και οι οργανώσεις αρνηθούν να συμμετάσχουν χωρίς προηγούμενη συμφωνία, η αντιπαράθεση μπορεί να μεταφερθεί από τις επιστολές στις σχολικές μονάδες.
Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι μόνο εργασιακό. Ένα σύστημα αξιολόγησης που θα ξεκινήσει χωρίς επαρκή προετοιμασία κινδυνεύει να χάσει την αξιοπιστία του από την πρώτη ημέρα. Από την άλλη, μια νέα αναβολή θα ενισχύσει την εικόνα ότι μία από τις σημαντικότερες εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις παραμένει εγκλωβισμένη σε έναν διαρκή κύκλο διαβουλεύσεων.
Οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν εάν οι δύο πλευρές μπορούν να συμφωνήσουν σε μεταβατικές ρυθμίσεις ή εάν η έναρξη της σχολικής χρονιάς θα βρει την κυπριακή εκπαίδευση αντιμέτωπη με ένα ακόμη ανοικτό μέτωπο.
