Οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες εκτινάχθηκαν σε νέο ιστορικό υψηλό το 2025, αγγίζοντας τα 2,887 τρισ. δολάρια, σύμφωνα με το Stockholm International Peace Research Institute, επιβεβαιώνοντας την επιτάχυνση της γεωπολιτικής έντασης και της στρατιωτικής ανασφάλειας διεθνώς.
Πρόκειται για την 11η συνεχόμενη χρονιά αύξησης, με τις χώρες να επενδύουν μαζικά σε εξοπλισμούς — από πυραύλους και αεροσκάφη έως ναυτικές δυνάμεις και προηγμένα οπλικά συστήματα.
Όπως σημειώνει ο ερευνητής του SIPRI, Xiao Liang, η τάση αυτή αντικατοπτρίζει «τις αντιδράσεις των χωρών στους συνεχιζόμενους πολέμους και τη γεωπολιτική αβεβαιότητα», με συγκρούσεις όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, στη Γάζα και στο Σουδάν να διαμορφώνουν το νέο περιβάλλον ασφαλείας.
Οι υπερδυνάμεις κυριαρχούν στις δαπάνες
Οι United States, China και Russia παρέμειναν οι τρεις μεγαλύτεροι «παίκτες», συγκεντρώνοντας πάνω από το μισό των παγκόσμιων δαπανών (1,48 τρισ. δολάρια).
- Οι ΗΠΑ δαπάνησαν 954 δισ. δολάρια (πτώση 7,5%)
- Η Κίνα περίπου 336 δισ. δολάρια (+7,4%)
- Η Ρωσία 190 δισ. δολάρια (+5,9%)
Παρά τη μείωση, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να καλύπτουν περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων δαπανών, αν και το μερίδιό τους υποχωρεί σταδιακά.
Η πτώση αποδίδεται κυρίως στη μη έγκριση νέας στρατιωτικής βοήθειας προς την Ukraine, στοιχείο που το SIPRI συνυπολογίζει στις συνολικές δαπάνες.
Ωστόσο, η τάση αναμένεται να αντιστραφεί, καθώς η κυβέρνηση του Donald Trump έχει ήδη εγκρίνει δαπάνες άνω του 1 τρισ. δολαρίων για το 2026.
Ευρώπη: Η μεγαλύτερη αύξηση λόγω Ρωσίας
Η Ευρώπη αποτέλεσε τον βασικό μοχλό ανόδου, με τις δαπάνες να αυξάνονται κατά 14% στα 864 δισ. δολάρια.
Η Germany κατέγραψε μία από τις μεγαλύτερες αυξήσεις (+24%), φτάνοντας τα 114 δισ. δολάρια και ξεπερνώντας για πρώτη φορά μετά το 1990 το όριο του 2% του ΑΕΠ του NATO.
Αντίστοιχα, η Spain αύξησε τις δαπάνες της κατά 50%, ξεπερνώντας επίσης το όριο του 2% του ΑΕΠ.
Η αύξηση αυτή αποδίδεται:
- Στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία
- Στην πίεση των ΗΠΑ προς την Ευρώπη για μεγαλύτερη στρατιωτική αυτονομία
- Στην αβεβαιότητα για τις μελλοντικές εγγυήσεις ασφαλείας
Ασία: Κλιμάκωση λόγω Κίνας
Στην Ασία-Ωκεανία, οι δαπάνες αυξήθηκαν κατά 8,5%, φτάνοντας τα 681 δισ. δολάρια — η μεγαλύτερη άνοδος από το 2009.
Η άνοδος καθοδηγείται κυρίως από την Κίνα, η οποία αυξάνει σταθερά τον στρατιωτικό της προϋπολογισμό εδώ και 31 χρόνια, επενδύοντας σε:
- Μαχητικά 6ης γενιάς
- Stealth βομβαρδιστικά (H-20)
- Εκσυγχρονισμό ενόπλων δυνάμεων έως το 2035
Η ενίσχυση αυτή προκαλεί αντίδραση από χώρες όπως:
- Japan (+9,7%)
- Taiwan (+14%)
- South Korea
Μέση Ανατολή: Στάσιμη αλλά εύθραυστη εικόνα
Παρά τις εντάσεις, οι δαπάνες στη Μέση Ανατολή αυξήθηκαν οριακά (+0,1%).
- Το Iran κατέγραψε μείωση σε πραγματικούς όρους λόγω υψηλού πληθωρισμού
- Το Israel μείωσε τις δαπάνες προσωρινά, μετά από περιόδους εκεχειρίας στη Γάζα
Ωστόσο, σε σύγκριση με το 2022, οι ισραηλινές δαπάνες παραμένουν σχεδόν διπλάσιες.
Ένας κόσμος πιο αβέβαιος – και πιο εξοπλισμένος
Το λεγόμενο «στρατιωτικό βάρος» — δηλαδή το ποσοστό του παγκόσμιου ΑΕΠ που κατευθύνεται στην άμυνα — βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο από το 2009.
Σύμφωνα με τον ερευνητή Lorenzo Scarazzato, «όλα δείχνουν ότι ο κόσμος αισθάνεται λιγότερο ασφαλής και δαπανά περισσότερα για να αντιμετωπίσει αυτό το περιβάλλον».
Η τάση δεν αναμένεται να ανακοπεί σύντομα, καθώς:
- Οι συγκρούσεις παραμένουν ενεργές
- Τα εξοπλιστικά προγράμματα έχουν πολυετή ορίζοντα
- Οι γεωπολιτικές ισορροπίες μεταβάλλονται
