Νέο πλήγμα στις προσπάθειες αποκλιμάκωσης της κρίσης στη Μέση Ανατολή καταγράφεται μετά την κατηγορηματική απόρριψη από την Τεχεράνη του ενδεχομένου συνάντησης μεταξύ του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, και του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Μοχσέν Ρεζάι, στρατιωτικός σύμβουλος του Χαμενεΐ, δήλωσε σε συνέντευξή του στο CNN ότι μια τέτοια συνάντηση «δεν πρόκειται να συμβεί αυτή τη στιγμή», στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι οι πολιτικές συνθήκες δεν επιτρέπουν προς το παρόν μια απευθείας επαφή κορυφής μεταξύ των δύο πλευρών.
Η δήλωση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουάσιγκτον εμφανίζεται δημόσια αισιόδοξη για την πορεία των συνομιλιών, ενώ η Τεχεράνη συνεχίζει να διατηρεί επιφυλακτική και πιο σκληρή στάση.
Σε αδιέξοδο οι διαπραγματεύσεις
Σύμφωνα με τον Ρεζάι, οι ειρηνευτικές συνομιλίες βρίσκονται ουσιαστικά σε αδιέξοδο, καθώς παραμένουν σημαντικές διαφωνίες σε βασικά ζητήματα εμπιστοσύνης και οικονομικών εγγυήσεων.
Η ιρανική πλευρά επιμένει ότι πριν υπάρξει οποιαδήποτε ουσιαστική πρόοδος, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να προχωρήσουν στην αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που παραμένουν δεσμευμένα στο πλαίσιο των διεθνών κυρώσεων.
Ο στρατιωτικός σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη χαρακτήρισε το μέτρο ως απαραίτητο «τεστ εμπιστοσύνης», το οποίο θα μπορούσε να αποδείξει ότι η αμερικανική πλευρά είναι πραγματικά διατεθειμένη να προχωρήσει σε συμφωνία.
Το αίτημα για 24 δισεκατομμύρια δολάρια
Η Τεχεράνη ζητά την αποδέσμευση συνολικά 24 δισ. δολαρίων σε δύο φάσεις.
Σύμφωνα με την πρόταση που περιέγραψε ο Ρεζάι, 12 δισ. δολάρια θα πρέπει να αποδεσμευθούν κατά την υπογραφή μιας ενδιάμεσης συμφωνίας, ενώ τα υπόλοιπα 12 δισ. δολάρια θα εκταμιευθούν σε μεταγενέστερο στάδιο, εφόσον προχωρήσει η εφαρμογή των συμφωνηθέντων.
Η απαίτηση αυτή θεωρείται από αναλυτές ιδιαίτερα σημαντική, καθώς μεταφέρει το βάρος των πρώτων κινήσεων στην αμερικανική πλευρά και ταυτόχρονα επιχειρεί να εξασφαλίσει χειροπιαστά οικονομικά οφέλη για το Ιράν πριν από οποιαδήποτε ευρύτερη διπλωματική διευθέτηση.
Η αγορά παρακολουθεί στενά
Οι εξελίξεις στις συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν παραμένουν καθοριστικές για τις διεθνείς αγορές ενέργειας και τις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Κάθε ένδειξη προόδου ή εμπλοκής επηρεάζει άμεσα τις προσδοκίες για την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών στα Στενά του Ορμούζ, την πορεία των τιμών του πετρελαίου και τη γενικότερη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή.
Η απόρριψη μιας συνάντησης κορυφής και η επιμονή της Τεχεράνης σε οικονομικές προϋποθέσεις δείχνουν ότι η πορεία προς μια συνολική συμφωνία παραμένει δύσκολη και γεμάτη εμπόδια.
Η άρνηση της Τεχεράνης να προχωρήσει σε συνάντηση κορυφής με τον Ντόναλντ Τραμπ αποτελεί ένδειξη ότι το Ιράν δεν επιθυμεί να εμφανιστεί διατεθειμένο για παραχωρήσεις χωρίς προηγούμενα ανταλλάγματα. Το αίτημα για αποδέσμευση 24 δισ. δολαρίων αποκαλύπτει ότι η οικονομική διάσταση των διαπραγματεύσεων παραμένει εξίσου σημαντική με τη στρατιωτική και γεωπολιτική. Για τις αγορές, το μήνυμα είναι σαφές: παρά τις κατά καιρούς δηλώσεις αισιοδοξίας, η επίτευξη μιας οριστικής συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης εξακολουθεί να βρίσκεται μακριά.
