Σχεδόν τέσσερις στις δέκα γυναίκες στην Κύπρο που έχουν εργαστεί δηλώνουν ότι βίωσαν σεξουαλική παρενόχληση στον χώρο εργασίας κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής τους ζωής. Το ποσοστό φτάνει το 39,9% και τοποθετεί την Κύπρο αισθητά πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που στην πρωτογενή ευρωπαϊκή έκθεση καταγράφεται στο 30,8%.
Το στοιχείο προέρχεται από την κοινή ευρωπαϊκή έρευνα για την έμφυλη βία, την οποία συντόνισαν η Eurostat, ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων. Δεν αποτυπώνει μόνο τις πιο ακραίες περιπτώσεις. Μετρά ένα φάσμα ανεπιθύμητων συμπεριφορών σεξουαλικού χαρακτήρα, από προσβλητικά σχόλια και ανεπιθύμητα μηνύματα έως σωματική προσέγγιση και απειλές.
- Το 39,9% αφορά γυναίκες ηλικίας 18 έως 74 ετών στην Κύπρο που εργάζονται ή έχουν εργαστεί και αναφέρεται σε εμπειρία σε όλη την επαγγελματική ζωή.
- Ο αντίστοιχος μέσος όρος στην πρωτογενή έκθεση για την ΕΕ των 27 είναι 30,8%, όχι 32,5% όπως αναπαράχθηκε σε ορισμένες περιλήψεις.
- Για τους τελευταίους 12 μήνες πριν από την έρευνα, το ποσοστό στην Κύπρο ήταν 7,4%, έναντι 4,3% στην ΕΕ.
- Από το 2025, ειδικός κυπριακός νόμος καλύπτει τη βία και την παρενόχληση στην εργασία, με υποχρεώσεις πρόληψης και μηχανισμούς καταγγελίας.
Τι ακριβώς σημαίνει το 39,9%
Η μέτρηση αφορά γυναίκες ηλικίας 18 έως 74 ετών που κατά τον χρόνο της έρευνας εργάζονταν, ήταν αυτοεργοδοτούμενες ή είχαν εργαστεί στο παρελθόν. Η ερώτηση καλύπτει ολόκληρη την επαγγελματική τους διαδρομή. Επομένως, το 39,9% δεν σημαίνει ότι τέσσερις στις δέκα γυναίκες παρενοχλήθηκαν μέσα στο 2026 ή στον σημερινό εργοδότη τους.
Η ίδια έκθεση δίνει και πιο πρόσφατο δείκτη. Για περιστατικά κατά τους 12 μήνες πριν από τη συνέντευξη, η Κύπρος καταγράφει 7,4%, ενώ ο μέσος όρος της ΕΕ είναι 4,3%. Και οι δύο συγκρίσεις δείχνουν ότι το πρόβλημα στην Κύπρο δεν είναι περιθωριακό.
Η συλλογή των ευρωπαϊκών δεδομένων πραγματοποιήθηκε από τον Σεπτέμβριο 2020 έως τον Μάρτιο 2024. Συνολικά συμμετείχαν 114.023 γυναίκες στην ΕΕ, με το κυπριακό δείγμα να ανέρχεται σε 3.144. Όπως σε κάθε έρευνα αυτοαναφοράς για ένα ευαίσθητο θέμα, τα ευρήματα αποτυπώνουν όσα οι συμμετέχουσες αναγνώρισαν και επέλεξαν να δηλώσουν. Δεν είναι διοικητικό μητρώο καταγγελιών.
Η λεπτομέρεια που χρειάζεται διόρθωση
Σε κυπριακές αναφορές κυκλοφόρησε ως ευρωπαϊκός μέσος όρος το 32,5%. Ωστόσο, ο επίσημος πίνακας της Eurostat καταγράφει για την ΕΕ των 27 ποσοστό 30,8% σε όλη την επαγγελματική ζωή. Το 32,5% είναι η τιμή που εμφανίζεται στον ίδιο πίνακα για τη Ρουμανία.
Η διόρθωση δεν αλλάζει το βασικό συμπέρασμα. Η Κύπρος παραμένει περίπου 9,1 ποσοστιαίες μονάδες πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αλλά η ακρίβεια έχει ιδιαίτερη σημασία όταν ένας αριθμός χρησιμοποιείται για να περιγράψει την έκταση ενός κοινωνικού προβλήματος.
Ποιες συμπεριφορές περιλαμβάνει η έρευνα
Ο ευρωπαϊκός ορισμός δεν περιορίζεται στη σωματική επαφή. Περιλαμβάνει ανεπιθύμητο επίμονο κοίταγμα, προβολή ή αποστολή σεξουαλικού υλικού, σχόλια και αστεία σεξουαλικού χαρακτήρα, ακατάλληλες προτάσεις για ραντεβού ή σεξουαλική επαφή, παρεμβατικές ερωτήσεις για την ιδιωτική ζωή, ανεπιθύμητη σωματική εγγύτητα, μηνύματα μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή κοινωνικών δικτύων και απειλές με σεξουαλικό περιεχόμενο.
Αυτή η ευρεία καταγραφή είναι ουσιώδης, επειδή πολλές συμπεριφορές κανονικοποιούνται ως «χιούμορ», «φλερτ» ή μέρος της κουλτούρας ενός επαγγέλματος. Το κριτήριο, όμως, είναι ότι η συμπεριφορά είναι ανεπιθύμητη και προσβάλλει την αξιοπρέπεια ή δημιουργεί εκφοβιστικό, εχθρικό, ταπεινωτικό ή προσβλητικό περιβάλλον.
Τι προβλέπει πλέον ο κυπριακός νόμος
Η Κύπρος θέσπισε τον Νόμο 42(I)/2025 για την πρόληψη και αντιμετώπιση της βίας και της παρενόχλησης στον χώρο εργασίας. Το πλαίσιο καλύπτει εργαζομένους, αιτητές εργασίας, εκπαιδευόμενους και άλλες σχέσεις που συνδέονται με την εργασία, ενώ προβλέπει υποχρεώσεις για τους εργοδότες και αρμοδιότητες επιθεώρησης.
Η ύπαρξη νόμου δεν αρκεί από μόνη της. Για να μετατραπεί σε πραγματική προστασία, κάθε οργανισμός χρειάζεται σαφή πολιτική μηδενικής ανοχής, ασφαλή και εμπιστευτικό δίαυλο αναφοράς, γρήγορη και αμερόληπτη διερεύνηση, προστασία από αντίποινα και λογοδοσία ανεξάρτητα από τη θέση του καταγγελλόμενου.
Το κόστος της σιωπής για εργαζομένους και επιχειρήσεις
Η σεξουαλική παρενόχληση δεν είναι μόνο θέμα ατομικής συμπεριφοράς. Είναι δείκτης εταιρικής διακυβέρνησης και ποιότητας διοίκησης. Επηρεάζει την ψυχική υγεία, την επαγγελματική εξέλιξη, τις απουσίες, την παραγωγικότητα και την απόφαση μιας εργαζόμενης να εγκαταλείψει μια θέση ή έναν ολόκληρο κλάδο.
Όταν το 39,9% δηλώνει σχετική εμπειρία, το πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως σειρά μεμονωμένων παρεκτροπών. Η πρόκληση για την Κύπρο είναι να περάσει από την τυπική συμμόρφωση σε χώρους εργασίας όπου μια καταγγελία ακούγεται, διερευνάται και δεν κοστίζει περισσότερο στο πρόσωπο που μίλησε από ό,τι σε εκείνον που παραβίασε τα όρια.
