Η προοπτική μιας νέας αμερικανικής εμπλοκής στη Μέση Ανατολή επανέρχεται με δραματικό τρόπο στο προσκήνιο, καθώς οι εξελίξεις στο Ιράν και η αλλαγή ρητορικής από τον Ντόναλντ Τραμπ ενισχύουν το ενδεχόμενο στρατιωτικής παρέμβασης. Όπως αναλύει ο Stephen Collinson στο CNNi, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν θα υπάρξει επίθεση, αλλά κυρίως τι θα ακολουθήσει.
Ο Τραμπ εμφανίζεται διατεθειμένος να στηρίξει ενεργά τις ισραηλινές επιδιώξεις για εξουδετέρωση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, ακόμη και με αεροπορικά πλήγματα. Εξετάζει, σύμφωνα με πηγές του CNNi, το ενδεχόμενο χρήσης υπερβαρέων βομβών «Massive Ordnance Penetrator» για πλήγματα σε υπόγειες εγκαταστάσεις, όπως το εργοστάσιο του Φορντό, σε μία προσπάθεια να «αποκόψει το κεφάλι του φιδιού».
Ωστόσο, η αμερικανική ιστορία στη Μέση Ανατολή είναι γεμάτη παγίδες. Οι εισβολές στο Ιράκ, το Αφγανιστάν και η επέμβαση στη Λιβύη κατέδειξαν τη δυσκολία εξόδου από στρατιωτικά αδιέξοδα, ακόμη και όταν οι αρχικοί στόχοι επιτυγχάνονται. Όπως επισημαίνει ο γερουσιαστής Chris Murphy, η Ουάσιγκτον έχει ήδη πληρώσει το τίμημα της υποεκτίμησης των συνεπειών.
Η στρατηγική παγίδα για τον Τραμπ
Η πιθανή απόφαση στρατιωτικής επέμβασης έρχεται σε αντίθεση με το δόγμα “America First” που υπηρέτησε ο Τραμπ στην πρώτη του θητεία. Μια επίθεση στο Ιράν θα ισοδυναμούσε με υπαναχώρηση από την αντι-παρεμβατική του ρητορική, θέτοντας τον απέναντι ακόμα και σε βασικά στελέχη της βάσης του κινήματος MAGA.
Όμως, ο Τραμπ έχει διαχρονικά δηλώσει ότι δεν θα επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά. Αν οι πληροφορίες περί επικείμενης ολοκλήρωσης πυρηνικής κεφαλής είναι ακριβείς, τότε η πίεση – τόσο από το Ισραήλ όσο και από το αμερικανικό Πεντάγωνο – αυξάνεται.
Τα σενάρια για την «επόμενη μέρα»
Μια αμερικανική επίθεση δύσκολα θα αφήσει το Ιράν χωρίς αντίδραση. Πιθανά αντίποινα περιλαμβάνουν:
- Επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις ή προσωπικό στην περιοχή,
- Κυβερνοεπιθέσεις σε υποδομές των ΗΠΑ,
- Κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, με παγκόσμιες συνέπειες στην αγορά ενέργειας,
- Στοχοποίηση πετρελαϊκών εγκαταστάσεων σε κράτη-αντιπάλους όπως η Σαουδική Αραβία.
Επιπλέον, ένα εσωτερικό χάος στο Ιράν, είτε από κατάρρευση του καθεστώτος είτε από αποσταθεροποίηση, ενδέχεται να απελευθερώσει γεωπολιτικές δυνάμεις με άγνωστη κατάληξη: από εμφύλιες συγκρούσεις μέχρι νέο μεταναστευτικό κύμα προς την Ευρώπη.
Η παγίδα του ιστορικού προηγούμενου
Οι αμερικανικές επεμβάσεις του παρελθόντος απέτυχαν όχι στη στρατιωτική τους εκτέλεση, αλλά στην αποτυχία σχεδιασμού της επόμενης μέρας. Το ερώτημα «τι ακολουθεί» παραμένει αναπάντητο, και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο του παρόντος σεναρίου.
Αν τελικά ο Τραμπ προχωρήσει σε επίθεση, θα πρέπει να λογοδοτήσει όχι μόνο στην παγκόσμια κοινότητα αλλά και στην αμερικανική κοινωνία: πώς θα διαχειριστεί τα αποθέματα πυρηνικού υλικού που θα βρεθούν εκτεθειμένα, ποιος θα αναλάβει την ανοικοδόμηση ενός διαλυμένου Ιράν και – κυρίως – πώς θα διατηρηθεί η σταθερότητα σε μια περιοχή που έχει δει τι σημαίνει να χάνεται το κράτος και να κυριαρχούν τα όπλα;
