Η προειδοποίηση του Charles Ellinas ότι η Κύπρος δεν μπορεί να παραμείνει θεατής στον Great Sea Interconnector φωτίζει μια δύσκολη αντίφαση: η Λευκωσία δεσμεύεται οικονομικά, αλλά δεν έχει εξασφαλίσει ανάλογη επιρροή στη διοίκηση του έργου.
- Η Meridiam αποκτά το 66% του σχήματος του GSI.
- Ο ΑΔΜΗΕ διατηρεί το 34% και την τεχνική ευθύνη.
- Η Κύπρος έχει δεσμευθεί για €25 εκατ. ετησίως επί πέντε χρόνια.
- Η μετοχική συμμετοχή των €100 εκατ. παραμένει πολιτικά ανοικτό ζήτημα.
Η διαφορά ανάμεσα στη χρηματοδότηση και στην ισχύ
Οι καταβολές €25 εκατ. τον χρόνο επί πέντε χρόνια στηρίζουν την οικονομική βιωσιμότητα της διασύνδεσης, όμως δεν ισοδυναμούν με μετοχικό δικαίωμα ή θέση στις κρίσιμες αποφάσεις. Με τη Meridiam στο 66% και τον ΑΔΜΗΕ στο 34%, η Κύπρος κινδυνεύει να γίνει βασικός χρήστης μιας υποδομής που άλλοι θα διαχειρίζονται. Η στρατηγική αξία της συμμετοχής είναι η δυνατότητα να επηρεάζονται το χρονοδιάγραμμα, οι επενδυτικές προτεραιότητες και οι όροι λειτουργίας.
Το κόστος της παθητικής στάσης
Η απουσία από το μετοχικό σχήμα δεν ακυρώνει το ενεργειακό όφελος, αλλά αυξάνει την εξάρτηση από αποφάσεις τρίτων. Η Λευκωσία χρειάζεται να αποσαφηνίσει αν θα επανεξετάσει την επένδυση των €100 εκατ., πώς θα προστατεύσει τα ρυθμιστικά της συμφέροντα και ποια ανταλλάγματα θα ζητήσει για τη σταθερή χρηματοδοτική της συμβολή. Η είσοδος γαλλικού κεφαλαίου ενισχύει το έργο, αλλά ταυτόχρονα στενεύει το χρονικό παράθυρο για ουσιαστική κυπριακή παρουσία.
Η θέση του Ellinas συνοψίζει το στρατηγικό δίλημμα: η ενεργειακή ασφάλεια δεν εξασφαλίζεται μόνο με πρόσβαση στο καλώδιο, αλλά και με λόγο στις αποφάσεις που το καθορίζουν.
