Η ένταση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης επιστρέφει στο προσκήνιο, με την ιρανική ηγεσία να κατηγορεί ανοιχτά τις ΗΠΑ ότι υπονομεύουν κάθε προοπτική ουσιαστικών συνομιλιών, την ώρα που παραμένει ασαφές αν θα υπάρξει δεύτερος γύρος διαπραγματεύσεων.
Ο πρόεδρος του Ιράν, Masoud Pezeshkian, δήλωσε ότι «η παραβίαση δεσμεύσεων, ο αποκλεισμός και οι απειλές των ΗΠΑ αποτελούν τα κύρια εμπόδια για πραγματικές διαπραγματεύσεις», αφήνοντας σαφείς αιχμές για τη στρατηγική της Ουάσιγκτον στην περιοχή.
«Διάλογος με όρους δεν είναι διάλογος»
Σε δημόσια τοποθέτησή του, ο Pezeshkian υποστήριξε ότι το Ιράν παραμένει ανοιχτό σε διάλογο και συμφωνία, ωστόσο κατηγόρησε τις ΗΠΑ για διπλή στάση, κάνοντας λόγο για «αντίφαση μεταξύ λόγων και πράξεων».
Το μήνυμα της Τεχεράνης είναι ξεκάθαρο: δεν μπορεί να υπάρξει διαπραγμάτευση υπό καθεστώς πίεσης, ιδιαίτερα όταν αυτή εκφράζεται μέσω στρατιωτικής παρουσίας και οικονομικού αποκλεισμού.
Ορμούζ: το γεωπολιτικό choke point
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται ξανά το Strait of Hormuz, ένας από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαύλους παγκοσμίως.
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας, Mohammad Bagher Ghalibaf, ξεκαθάρισε ότι η επαναλειτουργία των Στενών «δεν είναι δυνατή» όσο υφίσταται αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός.
Σύμφωνα με τον ίδιο, μια «πλήρης εκεχειρία» δεν έχει ουσιαστικό νόημα όταν συνοδεύεται από κινήσεις που, όπως είπε, ισοδυναμούν με «ομηρία της παγκόσμιας οικονομίας».
Η στρατηγική πίεσης των ΗΠΑ
Η Ουάσιγκτον επιμένει στη διατήρηση στρατιωτικής παρουσίας και ναυτικού ελέγχου στην περιοχή, επιδιώκοντας να περιορίσει τη δυνατότητα του Ιράν να επηρεάζει τις ενεργειακές ροές.
Από την πλευρά της Τεχεράνης, αυτή η στρατηγική εκλαμβάνεται ως ευθεία παραβίαση της εκεχειρίας και ως εργαλείο πίεσης που ακυρώνει κάθε διπλωματική διαδικασία.
Διαπραγματεύσεις σε αδιέξοδο
Οι δηλώσεις των Ιρανών αξιωματούχων καταδεικνύουν ότι το χάσμα παραμένει βαθύ. Η Τεχεράνη ζητά άρση των πιέσεων ως προϋπόθεση για ουσιαστικό διάλογο, ενώ οι ΗΠΑ φαίνεται να θεωρούν την πίεση βασικό μοχλό διαπραγμάτευσης.
Η αδυναμία εξεύρεσης κοινού εδάφους ενισχύει τον κίνδυνο παρατεταμένης αστάθειας, με άμεσες επιπτώσεις στις αγορές ενέργειας, στο εμπόριο και στη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Το επόμενο βήμα
Το ερώτημα πλέον είναι αν οι δύο πλευρές θα κινηθούν προς αποκλιμάκωση ή αν η ένταση θα παγιωθεί ως νέα κανονικότητα.
Σε κάθε περίπτωση, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ο βασικός γεωπολιτικός μοχλός πίεσης, με τις εξελίξεις εκεί να καθορίζουν όχι μόνο τη διπλωματία, αλλά και την παγκόσμια οικονομία.
