Ο υπουργός Ενέργειας παραδέχεται ότι οι καθυστερήσεις στο Βασιλικό δημιουργούν κίνδυνο για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας. Στο προσκήνιο αποθήκευση ενέργειας, νέες γεννήτριες και η ηλεκτρική διασύνδεση με Ελλάδα και Ισραήλ.
Η ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου εισέρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη περίοδο, καθώς η καθυστέρηση στην ολοκλήρωση του τερματικού φυσικού αερίου στο Βασιλικό και η συνεχιζόμενη απουσία φυσικού αερίου δημιουργούν σοβαρές ανησυχίες για την επάρκεια ηλεκτροπαραγωγής τα επόμενα χρόνια.
Για πρώτη φορά με τόσο σαφή τρόπο, ο υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός προειδοποίησε ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ενέργειας ότι, εάν το φυσικό αέριο δεν φθάσει στην Κύπρο μέχρι το 2030, η χώρα ενδέχεται να αντιμετωπίσει πρόβλημα επάρκειας ηλεκτρικής ενέργειας.
Η τοποθέτηση αυτή αναδεικνύει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η κυπριακή ενεργειακή πολιτική, σε μια περίοδο όπου η ζήτηση ηλεκτρισμού αυξάνεται, η διείσδυση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας επιταχύνεται και η ανάγκη εκσυγχρονισμού των υποδομών γίνεται ολοένα πιο επιτακτική.
Το Βασιλικό παραμένει το μεγαλύτερο στοίχημα
Κεντρικό σημείο της συζήτησης αποτελεί το έργο του τερματικού εισαγωγής φυσικού αερίου στο Βασιλικό, το οποίο εξακολουθεί να βρίσκεται σε εκκρεμότητα μετά τα γνωστά προβλήματα που οδήγησαν στη διακοπή των εργασιών.
Σύμφωνα με τον υπουργό, μέσα στον Ιούλιο αναμένεται να προκηρυχθεί ο νέος διαγωνισμός για την ολοκλήρωση των ημιτελών εγκαταστάσεων, μετά τον διορισμό των νέων διοικητικών συμβουλίων της ΔΕΦΑ και της ΕΤΥΦΑ.
Ωστόσο, εξακολουθεί να μην υπάρχει σαφές χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης του έργου. Όπως ανέφερε ο κ. Δαμιανός, ούτε η μελέτη που εκπόνησε ο γαλλικός οίκος Technip περιλαμβάνει συγκεκριμένη ημερομηνία παράδοσης, ενώ η κατακύρωση του νέου διαγωνισμού αναμένεται προς το τέλος του 2026 ή στις αρχές του 2027.
Οι κινήσεις για να αποφευχθεί ενεργειακό έλλειμμα
Μέχρι να ολοκληρωθεί το έργο του φυσικού αερίου, η κυβέρνηση και η ΑΗΚ επιχειρούν να ενισχύσουν την αξιοπιστία του ηλεκτρικού συστήματος με εναλλακτικές λύσεις.
Στο πλαίσιο αυτό προχωρά η εγκατάσταση τριών νέων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής στη Δεκέλεια, οι οποίες προγραμματίζεται να τεθούν σε λειτουργία το 2028.
Παράλληλα, προωθούνται μεγάλα έργα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας συνολικής δυναμικότητας 470 MWh, τα οποία αναμένεται να ολοκληρωθούν έως το τέλος του 2027.
Η αποθήκευση θεωρείται κρίσιμο εργαλείο για την καλύτερη αξιοποίηση της παραγωγής από φωτοβολταϊκά και άλλες ανανεώσιμες πηγές, περιορίζοντας τις περικοπές παραγωγής που παρατηρούνται σήμερα.
Σύμφωνα με τον υπουργό, τα πρώτα μεγάλα κεντρικά συστήματα αποθήκευσης αναμένεται να λειτουργήσουν μέχρι το καλοκαίρι του 2027.
Great Sea Interconnector: Οι αποφάσεις μετατίθενται
Σημαντικό κεφάλαιο παραμένει και η ηλεκτρική διασύνδεση Great Sea Interconnector, που θα συνδέει ηλεκτρικά την Κύπρο με την Ελλάδα και μέσω αυτής με το ευρωπαϊκό δίκτυο.
Ο υπουργός ξεκαθάρισε ότι καμία οριστική απόφαση δεν θα ληφθεί πριν ολοκληρωθεί η μελέτη βιωσιμότητας που εκπονεί η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ).
Η μελέτη αναμένεται να ολοκληρωθεί πριν από το τέλος του 2026, ενώ μόνο μετά την παράδοσή της θα αξιολογηθεί το πραγματικό οικονομικό κόστος του έργου και η επιβάρυνση που ενδέχεται να μεταφερθεί στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας των καταναλωτών.
Παράλληλα, η σχετική ευρωπαϊκή χρηματοδότηση ύψους 650 εκατ. ευρώ εξακολουθεί να παραμένει διαθέσιμη, με την προθεσμία αξιοποίησής της να έχει μεταφερθεί έως το τέλος του 2027.
Το ενδιαφέρον του Ισραήλ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αναφορά του υπουργού στο ενδεχόμενο ηλεκτρικής διασύνδεσης με το Ισραήλ.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η ισραηλινή πλευρά εξακολουθεί να εκφράζει πρόθεση συμμετοχής στο έργο, ωστόσο η Λευκωσία θεωρεί απαραίτητο να γνωρίζει πρώτα το συνολικό οικονομικό βάρος που θα επωμιστούν οι Κύπριοι καταναλωτές πριν προχωρήσει σε οποιαδήποτε οριστική συμφωνία.
Ο «Προμηθέας» συνεχίζει να κοστίζει
Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης τέθηκε και το ζήτημα του πλοίου «Προμηθέας», το οποίο παραμένει αγκυροβολημένο στη Μαλαισία.
Ο υπουργός ανέφερε ότι το κόστος διατήρησής του ανέρχεται περίπου στις 190.000 δολάρια μηνιαίως, αν και σε προηγούμενες κοινοβουλευτικές συζητήσεις είχαν παρουσιαστεί στοιχεία που έκαναν λόγο για ακόμη υψηλότερο μηνιαίο κόστος.
Strategist View
Οι δηλώσεις του υπουργού Ενέργειας επιβεβαιώνουν ότι η μεγαλύτερη πρόκληση για την κυπριακή οικονομία δεν αφορά μόνο τις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος, αλλά την ίδια την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας. Η καθυστέρηση στο Βασιλικό αυξάνει την ανάγκη επιτάχυνσης επενδύσεων σε αποθήκευση, νέες μονάδες παραγωγής και ηλεκτρικές διασυνδέσεις. Παράλληλα, η τελική έκβαση του Great Sea Interconnector αποκτά ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία, καθώς θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το ενεργειακό μοντέλο της Κύπρου για τις επόμενες δεκαετίες.
