Στις ραγδαίες και δραματικές εξελίξεις στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, στο ρόλο της Ευρώπης στις γεωπολιτικές κρίσεις καθώς και στη νέα ηγεσία των ΗΠΑ σε σχέση με την πολιτική της υπερδύναμης στην περιοχή, αναφέρθηκαν κύριοι ομιλητές κατά τη διάρκεια της 20ης Συνόδου του Economist στην Κύπρο.
Σύμφωνα με Δελτίο Τύπου του Economist, μήνυμα ότι η συνεχιζόμενη κατοχή στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη θα ήταν καταστροφική για το Ισραήλ έστειλε ο Shlomo Ben Ami, πρώην Υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ και Αντιπρόεδρος του Διεθνούς Κέντρου Ειρήνης του Τολέδο. Όπως είπε από το βήμα του Economist στη Λευκωσία, μόνο η πολιτική λύση μπορεί να έχει αποτέλεσμα, «διότι η βία δεν σταματάει ποτέ και μπορεί να οδηγήσει τη χώρα σε αυτοκαταστροφή».
Ο κ. Ben Ami ανέφερε ότι απαιτείται μια κεντρώα κυβέρνηση που θα μπορούσε στο μέλλον να προωθήσει το θέμα των λύσης δύο κρατών. Σε ό,τι αφορά τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο πρώην Υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ έκανε λόγο για κόπωση της Ευρώπης, κυβερνήσεις της οποίας έχουν θέσει το ζήτημα «παγώματος» της στρατιωτικής βοήθειας προς το Κίεβο. Ο ίδιος τόνισε πως η ειρήνη θα εξαρτηθεί από το αποτέλεσμα των συνθηκών επί του πεδίου, αλλά και τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις με φόντο και την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ.
Ποτέ μέχρι σήμερα δεν έχουμε δει το επίπεδο βίας που καταγράφεται στη Μέση Ανατολή, τόνισε ο Nabil Fahmy, πρώην Υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου, τονίζοντας ότι πάνω από 45.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στη Γάζα και 3.000 στον Λίβανο, ενώ υπάρχουν και τα θύματα από την επίθεση της Χαμάς την 7η Οκτωβρίου 2023. Ωστόσο, πρόσθεσε, η ιδέα της εκδίκησης από το Ισραήλ με τη βία μπορεί να είναι μόνο μια βραχυπρόθεσμη απάντηση.
Σύμφωνα με τον πρώην Υπουργό Εξωτερικών της Αιγύπτου, υπάρχουν τρεις επιλογές: α) «να συνεχίσουν να σκοτώνουν ο ένας τον άλλον», β) «να αποφασίσουν ότι θα ζουν μαζί σε μια περιοχή κάτω από μία ταυτότητα, μία εθνικότητα και με ίσα δικαιώματα – αλλά αυτό είναι πολύ ιδεατό και γ) «να υπάρξει ένας διαχωρισμός μεταξύ Παλαιστινίων και Ισραηλινών, σύμφωνα με τα ψηφίσματα του ΟΗΕ – όμως και αυτό είναι πολύ δύσκολο στις παρούσες συνθήκες, λόγω των εποικισμών και των εν γένει πολιτικών αποφάσεων». Καταλήγοντας, μίλησε για την ανάγκη άμεσης κατάπαυσης του πυρός.
Ο Michal Baranowski, Διευθύνων Σύμβουλος, German Marshall Fund East σημείωσε από το βήμα του συνεδρίου πως «η Ευρώπη θα πρέπει να εντείνει τις προσπάθειές της σχετικά με τις γεωπολιτικές κρίσεις», προσθέτοντας ότι το πρώτο τεστ είναι το μέλλον του μετώπου στην Ουκρανία.
«Δεν είμαστε σίγουροι αν ο Πούτιν θέλει να θέσει τέρμα σε αυτόν τον πόλεμο, αλλά μια κακή συμφωνία στο ουκρανικό θα ήταν επίσης μια άδικη συμφωνία που θα οδηγούσε σε μια τραγωδία την Ουκρανία», τόνισε ο κ. Baranowski. «Δεν είναι το θέμα αν θα τελειώσει αυτός ο πόλεμος αλλά το πώς θα τελειώσει. Και εμείς ως Ευρωπαίοι θα πρέπει να διασφαλίσουμε ότι θα είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε τις ευθύνες που μας αναλογούν πριν απ’ όλα για την ασφάλεια της ίδιας της Ευρώπης. Διότι οι προκλήσεις είναι στη γειτονιά μας, έχουν αγγίξει τις ακτές και τα σύνορά μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο Δημήτρης Αβραμόπουλος, βουλευτής και πρώην Ευρωπαίος Επίτροπος Μετανάστευσης, Εσωτερικών Υποθέσεων και Ιθαγένειας, έκανε λόγο για πρωτόγνωρες καταστάσεις στην ευρύτερη περιοχή, επισημαίνοντας ότι δεν έχει ξαναδεί τέτοιο επίπεδο αστάθειας και κινδύνου.
«Η Ευρώπη ξεκίνησε με όραμα, έχοντας ηγέτες με πείρα από τον Α’ και τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο που είχαν ως στόχο να φέρουν τη σταθερότητα. Η πρώτη γενιά τα κατάφερε, η δεύτερη ακολούθησε τα βήματά τους, η τρίτη βίωσε όλα τα θαυμάσια και η τέταρτη τα ξέχασε όλα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στο πλαίσιο αυτό, μίλησε για πολυγλωσσία που επικρατεί στη Γηραιά Ήπειρο, τονίζοντας ότι κάθε χώρα στην Ευρώπη ακολουθεί τα δικά της συμφέροντα, τη δική της εξωτερική πολιτική. Όσον αφορά ειδικά τη Μέση Ανατολή, εξέφρασε την άποψη ότι «αυτή η κρίση δεν έχει ελπίδα να λυθεί για τις επόμενες δύο γενιές, γιατί το αίμα μένει στη συναισθηματική μνήμη του κόσμου». Κλείνοντας, ο πρώην Επίτροπος σημείωσε: «Θα πρέπει, λοιπόν, να είμαστε πραγματιστές. Να μην ονειρευόμαστε, αλλά να δούμε πώς μπορούμε να φέρουμε τη σταθερότητα όπως τον παλιό καλό καιρό».
Ο Michael Rubin, Senior Fellow, American Enterprise Institute τόνισε μιλώντας στο συνέδριο πως «η Τουρκία δεν μπορεί πλέον να κρατά όμηρο την Κύπρο. Καθώς η Κύπρος έχει αυτοπροσδιοριστεί ως δυτική οικονομία, δημοκρατία και σημαντικός διπλωματικός παράγοντας, θα είναι αδύνατο να επιστρέψει κανείς πίσω και να δεχθεί τον τουρκικό ορισμό των προβλημάτων», πρόσθεσε.
Ο κ. Rubin παρατήρησε ότι κατά την πρώτη διακυβέρνηση του Τραμπ, οι κ. Πομπέο και Μίτσελ είχαν σημαντικό μερίδιο ευθύνης για την ανάπτυξη και το βάθος των σχέσεων μεταξύ Κυπριακής Δημοκρατίας και ΗΠΑ. Για το Κογκρέσο και για όλες τις ομάδες που το απαρτίζουν, «η Κύπρος είναι πολύ σημαντική και η πολιτική που ακολουθεί θεωρείται ρεαλιστική. Αποτελεί μια εξαίρεση, όταν μιλάμε για τις δημοκρατίες μικρών κρατών, διότι ανοίγει τον δρόμο με τρόπους που μόνο οι μεγάλες χώρες μπορούν να το καταφέρουν». Ο ίδιος χαρακτήρισε «ελέφαντα στο δωμάτιο» τον Ντόναλντ Τραμπ, για τον οποίο σχολίασε: «Αναγνωρίζω ότι δεν είναι πάρα πολύ δημοφιλής στην Ευρώπη, ωστόσο από ταξίδια μου στην Αφρική και στη Μέση Ανατολή διαπίστωσα ότι ήταν πολύ πιο δημοφιλής απ’ ό,τι οι αντίπαλοί του».
Ο Άγγελος Συρίγος, βουλευτής και καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο είπε πως «η Ελλάδα και η Κυπριακή Δημοκρατία είναι οι νέοι πυλώνες σταθερότητας στη ζώνη της ειρήνης, η οποία βρίσκεται κοντά στη ζώνη του πολέμου που ξεκινά από την Τουρκία και φτάνει μέχρι τη Συρία, τη Μέση Ανατολή και τον Λίβανο.
Αναφέρθηκε στο ηλεκτρικό καλώδιο που θα ενώνει την Ελλάδα με την Κύπρο και στη συνέχεια με το Ισραήλ, λέγοντας πως «αυτοί είναι στόχοι ειρηνικοί που αποτελούν κομμάτι της στρατηγικής της ‘πράσινης συμφωνίας’».
Ο κ. Συρίγος εξέφρασε την άποψη ότι η νέα Κυβέρνηση στις ΗΠΑ θα συνεχίσει τις κινήσεις που χάραξε τα προηγούμενα χρόνια. «Ο Τραμπ δεν έχει κανέναν ενδιαφέρον για τη δημιουργία ενός παλαιστινιακού κράτους και πιθανώς θα είναι υπέρ της δημιουργίας νέων οικισμών στη Δυτική Όχθη», τόνισε σε σχέση με το Μεσανατολικό.
