Το ελληνικό διαβατήριο συγκαταλέγεται πλέον στα 5 ισχυρότερα του κόσμου, ξεπερνώντας εκείνο των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ η Κύπρος καταλαμβάνει τη 13η θέση και διατηρείται στην ανώτερη βαθμίδα της παγκόσμιας κινητικότητας. Η νέα έκδοση του Henley Passport Index για τον Ιούλιο του 2026 δείχνει ότι η δύναμη ενός ταξιδιωτικού εγγράφου δεν καθορίζεται μόνο από το οικονομικό ή στρατιωτικό μέγεθος μιας χώρας. Εξαρτάται όλο και περισσότερο από τη διπλωματική αμοιβαιότητα, την περιφερειακή ολοκλήρωση και την εμπιστοσύνη μεταξύ κρατών.
Η Ελλάδα βρίσκεται στην 5η θέση, μαζί με την Αυστρία, τη Μάλτα, την Πορτογαλία και την Ελβετία. Οι κάτοχοι ελληνικού διαβατηρίου μπορούν να επισκεφθούν 185 προορισμούς χωρίς να εξασφαλίσουν προηγουμένως συμβατική θεώρηση εισόδου.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες περιορίζονται στη 10η θέση, με πρόσβαση σε 180 προορισμούς. Η διαφορά των 5 προορισμών επιτρέπει στην Ελλάδα να βρίσκεται αισθητά ψηλότερα, παρά τη συντριπτική υπεροχή των ΗΠΑ σε οικονομικό μέγεθος και γεωπολιτική ισχύ.
Η Κύπρος κατατάσσεται 13η παγκοσμίως, προσφέροντας πρόσβαση σε 175 προορισμούς χωρίς προηγούμενη βίζα ή με θεώρηση κατά την άφιξη. Βελτιώνει έτσι τη θέση της κατά μία βαθμίδα σε σχέση με το 2025, όταν βρισκόταν στη 14η θέση.
Η κορυφή της κατάταξης
Στην πρώτη θέση παραμένει η Σιγκαπούρη, οι πολίτες της οποίας έχουν πρόσβαση σε 192 προορισμούς. Τη δεύτερη θέση μοιράζονται η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα με 188 προορισμούς, ενώ η Σουηδία ακολουθεί στην τρίτη θέση με 187.
Στην τέταρτη θέση βρίσκονται 11 ευρωπαϊκές χώρες με πρόσβαση σε 186 προορισμούς: Βέλγιο, Δανία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ιρλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Νορβηγία και Ισπανία.
Από τα 38 διαβατήρια που εμφανίζονται στις πρώτες 10 θέσεις, τα 29 προέρχονται από την Ευρώπη. Το ποσοστό αντιστοιχεί σε περίπου 76% και αποτυπώνει την εξαιρετικά ισχυρή θέση που προσφέρουν η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, οι κοινές εμπορικές σχέσεις και το πυκνό δίκτυο συμφωνιών απαλλαγής από θεωρήσεις.
Η εικόνα της Κύπρου
Η 13η θέση της Κύπρου αποτελεί ισχυρή επίδοση για ένα μικρό νησιωτικό κράτος. Το κυπριακό διαβατήριο προσφέρει πρόσβαση σε μόλις 10 λιγότερους προορισμούς από το ελληνικό και σε 5 λιγότερους από το αμερικανικό.
Η σύγκριση, όμως, δεν αποτυπώνει ολόκληρη την πρακτική του αξία. Ως πολίτες κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι Κύπριοι δεν έχουν απλώς δικαίωμα για σύντομα ταξίδια χωρίς βίζα. Διαθέτουν δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας, διαμονής, εργασίας και σπουδών στα υπόλοιπα κράτη μέλη, υπό τους ευρωπαϊκούς κανόνες.
Ο Henley Passport Index μετρά κυρίως την ευκολία εισόδου για βραχυχρόνια ταξίδια. Δεν αποτιμά πλήρως τα πρόσθετα δικαιώματα που συνοδεύουν την ευρωπαϊκή ιθαγένεια. Υπό αυτή την έννοια, η πραγματική χρησιμότητα του κυπριακού διαβατηρίου είναι ευρύτερη από τον αριθμό 175.
Η Κύπρος βρίσκεται πίσω από τον βασικό πυρήνα της ΕΕ, αλλά μπροστά από χώρες όπως η Χιλή και το Χονγκ Κονγκ, που προσφέρουν πρόσβαση σε 174 προορισμούς. Η βελτίωση κατά μία θέση δείχνει ότι ακόμη και μία νέα συμφωνία ή μία αλλαγή στο καθεστώς εισόδου μπορεί να μετακινήσει αισθητά μια χώρα σε μια κατάταξη όπου οι διαφορές είναι πολύ μικρές.
Πώς η Ελλάδα πέρασε τις Ηνωμένες Πολιτείες
Η Ελλάδα δεν ξεπέρασε τις ΗΠΑ επειδή διαθέτει μεγαλύτερη παγκόσμια επιρροή. Το πλεονέκτημά της προκύπτει από τη συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στη Ζώνη Σένγκεν, καθώς και από το ευρύ πλέγμα διμερών και πολυμερών συμφωνιών που έχουν δημιουργήσει τα ευρωπαϊκά κράτη.
Το αμερικανικό διαβατήριο βρισκόταν στην 1η θέση το 2006. Είκοσι χρόνια αργότερα βρίσκεται στη 10η, παρότι οι κάτοχοί του εξακολουθούν να απολαμβάνουν πολύ υψηλή διεθνή κινητικότητα.
Ένας από τους παράγοντες είναι η αμοιβαιότητα. Οι ΗΠΑ διατηρούν αυστηρότερους κανόνες εισόδου για υπηκόους πολλών χωρών, οι οποίες με τη σειρά τους δεν προσφέρουν πάντα πλήρη απαλλαγή από βίζα στους Αμερικανούς. Η Henley σημειώνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι μία από τις λίγες χώρες της κορυφής των οποίων οι πολίτες εξακολουθούν να χρειάζονται βίζα για να ταξιδέψουν στην Κίνα.
Η κατάταξη δείχνει ότι η ισχύς ενός διαβατηρίου είναι προϊόν διαπραγμάτευσης και αμοιβαιότητας, όχι αυτόματο αποτέλεσμα της ισχύος μιας οικονομίας.
Η εντυπωσιακή άνοδος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων
Η μεγαλύτερη μεταβολή των τελευταίων 20 ετών καταγράφεται στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Από το 2006 έχουν προσθέσει 153 προορισμούς στο εύρος πρόσβασης του διαβατηρίου τους και βρίσκονται πλέον στη 2η θέση.
Η άνοδος δεν προέκυψε τυχαία. Είναι αποτέλεσμα συστηματικών διπλωματικών συμφωνιών, εμπορικών σχέσεων, επενδυτικής παρουσίας και στρατηγικής τοποθέτησης της χώρας ως διεθνούς κόμβου. Για μικρότερα κράτη όπως η Κύπρος, το παράδειγμα έχει ιδιαίτερη σημασία: η στοχευμένη εξωτερική πολιτική μπορεί να μετατραπεί σε μετρήσιμο όφελος για τους πολίτες.
Τι ακριβώς μετρά ο δείκτης
Ο Henley Passport Index αξιολογεί 199 διαβατήρια σε σχέση με 227 ταξιδιωτικούς προορισμούς. Βασίζεται στα επίσημα δεδομένα Timatic της Διεθνούς Ένωσης Αερομεταφορών, της IATA, και συμπληρώνεται από έρευνα της Henley & Partners.
Ένας προορισμός προσθέτει βαθμό όταν ο ταξιδιώτης μπορεί να εισέλθει χωρίς προηγούμενη βίζα, με θεώρηση κατά την άφιξη ή με αντίστοιχο εύκολο καθεστώς εισόδου που δεν απαιτεί κανονική προξενική διαδικασία πριν από το ταξίδι. Ο δείκτης δεν αξιολογεί το κόστος ζωής, την ποιότητα των προξενικών υπηρεσιών, τα εργασιακά δικαιώματα ή τη διάρκεια παραμονής.
Η μέση διεθνής πρόσβαση έχει σχεδόν διπλασιαστεί: από 58 προορισμούς το 2006 έφθασε τους 108 το 2026. Την ίδια στιγμή, το χάσμα μεταξύ κορυφής και τελευταίας θέσης διευρύνθηκε. Η Σιγκαπούρη προσφέρει πρόσβαση σε 192 προορισμούς, ενώ το Αφγανιστάν μόλις σε 22, δημιουργώντας διαφορά 170 προορισμών.
Τι πρέπει να επιδιώξει η Κύπρος
Για τη Λευκωσία, η κατάταξη δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως θετικό στοιχείο προβολής. Είναι ένας πρακτικός δείκτης της αποτελεσματικότητας των διεθνών σχέσεων. Η περαιτέρω ενίσχυση του κυπριακού διαβατηρίου προϋποθέτει:
- στοχευμένες συμφωνίες απαλλαγής από θεωρήσεις με χώρες όπου εξακολουθούν να υπάρχουν περιορισμοί,
- αξιοποίηση της κοινής ευρωπαϊκής διαπραγματευτικής ισχύος,
- ενίσχυση της ασφάλειας και της διεθνούς αξιοπιστίας των ταξιδιωτικών εγγράφων,
- σύνδεση των συμφωνιών κινητικότητας με εμπορικές, τουριστικές και εκπαιδευτικές συνεργασίες.
Για μια οικονομία που στηρίζεται στις υπηρεσίες, στον τουρισμό, στις διεθνείς επιχειρήσεις και στην προσέλκυση ανθρώπινου κεφαλαίου, η κινητικότητα των πολιτών δεν είναι δευτερεύον προνόμιο. Είναι οικονομικό και διπλωματικό περιουσιακό στοιχείο.
Η Ελλάδα αποδεικνύει ότι ένα ευρωπαϊκό διαβατήριο μπορεί να υπερβεί εκείνο μιας υπερδύναμης σε πρακτική ταξιδιωτική πρόσβαση. Η Κύπρος, από την πλευρά της, βρίσκεται ήδη πολύ ψηλά. Η πρόκληση είναι να μετατρέψει τη 13η θέση σε αφετηρία για νέες συμφωνίες και μεγαλύτερη διεθνή διασύνδεση.
Πηγές: Henley Passport Index 2026, Henley & Partners – 20ή επετειακή έκδοση, IATA Timatic.
