Η Ευρωπαϊκή Ένωση επαναφέρει πρακτικές της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης, επιχειρώντας να περιορίσει την κατανάλωση ενέργειας και να απορροφήσει το σοκ των αυξημένων τιμών που προκαλεί η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που αναμένεται να παρουσιαστεί στα κράτη μέλη, προτείνεται η ενίσχυση της τηλεργασίας, η επιδότηση των δημόσιων συγκοινωνιών και η προώθηση καθαρών τεχνολογιών ως άμεσα μέτρα ανακούφισης.
Remote work ως εργαλείο ενεργειακής πολιτικής
Στο επίκεντρο των προτάσεων βρίσκεται η σύσταση προς τις επιχειρήσεις να καθιερώσουν τουλάχιστον μία ημέρα υποχρεωτικής τηλεργασίας την εβδομάδα όπου αυτό είναι εφικτό.
Η λογική είναι απλή. Λιγότερες μετακινήσεις σημαίνουν χαμηλότερη κατανάλωση καυσίμων και περιορισμό της ενεργειακής ζήτησης σε αστικά κέντρα. Πρόκειται για μια πρακτική που είχε εφαρμοστεί και κατά την ενεργειακή κρίση του 2022, με μετρήσιμα αποτελέσματα.
Κίνητρα για αλλαγή συμπεριφοράς
Παράλληλα, η Κομισιόν προτείνει ένα πλέγμα κινήτρων για να ενισχυθεί η στροφή σε πιο αποδοτικές μορφές κατανάλωσης.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται επιδοτήσεις στα μέσα μαζικής μεταφοράς, καθώς και μειώσεις φόρων για τεχνολογίες όπως αντλίες θερμότητας, λέβητες υψηλής απόδοσης και φωτοβολταϊκά συστήματα.
Η προσέγγιση δεν βασίζεται σε υποχρεώσεις αλλά σε καθοδήγηση και ενθάρρυνση. Όπως τονίζουν ευρωπαϊκοί κύκλοι, στόχος είναι να δοθούν εργαλεία στους πολίτες και στις επιχειρήσεις ώστε να μειώσουν την κατανάλωση χωρίς επιβολή περιορισμών.
Ηλεκτροποίηση και νέα ενεργειακή στρατηγική
Το σχέδιο εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική επιτάχυνσης της ηλεκτροποίησης της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η Κομισιόν αναμένεται να θέσει πιο φιλόδοξους στόχους, ενώ παράλληλα θα προωθήσει σχήματα χρηματοδότησης για την απόκτηση καθαρών τεχνολογιών.
Σε αυτά περιλαμβάνονται προγράμματα που θα διευκολύνουν την πρόσβαση σε ηλεκτρικά οχήματα, μικρές μπαταρίες και ενεργειακά αποδοτικά συστήματα για τα νοικοκυριά.
Νομοθετικές παρεμβάσεις για το κόστος ενέργειας
Πέρα από τις συστάσεις, το πακέτο περιλαμβάνει και νομοθετικές πρωτοβουλίες με στόχο τη μείωση του κόστους ενέργειας.
Μεταξύ άλλων, εξετάζονται αλλαγές στη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας ώστε να περιοριστεί το κόστος μεταφοράς, καθώς και παρεμβάσεις στη φορολογία για να καταστεί η ηλεκτρική ενέργεια φθηνότερη από τα ορυκτά καύσιμα.
Επιπλέον, δίνεται στα κράτη μέλη η δυνατότητα να στηρίξουν ενεργοβόρες βιομηχανίες μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων και στοχευμένων επιδοτήσεων.
Συστάσεις, όχι υποχρεώσεις
Κομβικό στοιχείο της προσέγγισης είναι ότι τα μέτρα δεν είναι δεσμευτικά. Η Επιτροπή επιδιώκει να λειτουργήσει συντονιστικά, αφήνοντας στα κράτη μέλη την ευελιξία να προσαρμόσουν τις πολιτικές τους.
Η φιλοσοφία αυτή αντανακλά την εμπειρία της προηγούμενης κρίσης, όπου παρόμοιες κατευθύνσεις βοήθησαν στη μείωση της κατανάλωσης χωρίς να απαιτηθούν αυστηρά μέτρα.
Η επιστροφή μιας γνώριμης συνταγής
Η ενεργειακή πίεση που δημιουργεί η τρέχουσα γεωπολιτική συγκυρία οδηγεί την Ευρώπη πίσω σε εργαλεία που είχαν ήδη δοκιμαστεί. Η διαφορά είναι ότι αυτή τη φορά η στόχευση είναι πιο δομική.
Δεν πρόκειται μόνο για προσωρινή εξοικονόμηση, αλλά για επιτάχυνση της μετάβασης σε ένα ενεργειακό μοντέλο με μικρότερη εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.
Το διακύβευμα
Το αν οι προτάσεις αυτές θα αποδώσουν εξαρτάται από την υιοθέτησή τους σε εθνικό επίπεδο και από τη διάθεση των πολιτών και των επιχειρήσεων να αλλάξουν συνήθειες.
Η ενεργειακή κρίση λειτουργεί για ακόμη μια φορά ως καταλύτης. Το ερώτημα είναι αν θα οδηγήσει σε προσωρινές προσαρμογές ή σε μόνιμες αλλαγές στον τρόπο που η Ευρώπη καταναλώνει και παράγει ενέργεια.
