Το ιρανικό κοινοβούλιο εξετάζει σχέδιο νόμου που θα απαγορεύει τη διέλευση αμερικανικών, ισραηλινών και άλλων «εχθρικών» πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ. Αν προχωρήσει, η Τεχεράνη θα επιχειρήσει να μετατρέψει τη γεωγραφική της ισχύ σε μόνιμο θεσμικό εργαλείο πίεσης.
- Το σχέδιο δεν έχει ακόμη ψηφιστεί και βρίσκεται σε επεξεργασία.
- Θα μπορούσε να επιβάλει κυρώσεις έως 20% της αξίας φορτίου και να απαιτεί αποζημίωση πριν από τη διέλευση.
- Η κίνηση συγκρούεται με τη δυτική θέση περί ελεύθερης ναυσιπλοΐας και λειτουργεί ως μοχλός στις παράλληλες διαπραγματεύσεις.
Από τη στρατιωτική απειλή στη νομική διεκδίκηση
Η ιρανική στρατηγική γύρω από το Ορμούζ βασιζόταν παραδοσιακά στη δυνατότητα στρατιωτικής παρεμπόδισης. Το νέο σχέδιο προσθέτει μια νομοθετική διάσταση: καθορίζει κατηγορίες «εχθρικών» πλοίων, προβλέπει οικονομικές κυρώσεις και συνδέει την άδεια διέλευσης με αποζημιώσεις.
Αυτή η προσέγγιση επιτρέπει στην Τεχεράνη να κλιμακώνει επιλεκτικά, χωρίς να ανακοινώνει καθολικό κλείσιμο. Η αβεβαιότητα για ιδιοκτησία, σημαία, φορτίο και τελικό δικαιούχο μπορεί από μόνη της να προκαλέσει καθυστερήσεις και αυξημένη στρατιωτική παρουσία.
Διαπραγματευτικός μοχλός με παγκόσμια εμβέλεια
Η χρονική σύμπτωση με συνομιλίες για προσωρινή ρύθμιση της ναυσιπλοΐας δείχνει ότι το σχέδιο λειτουργεί και ως πίεση προς ΗΠΑ και Ομάν. Το Ιράν επιδιώκει να κατοχυρώσει πολιτικό αντάλλαγμα για μια ελευθερία διέλευσης που η Δύση θεωρεί δεδομένη από το διεθνές δίκαιο.
Η πιο επικίνδυνη εξέλιξη δεν θα ήταν απαραίτητα ένα πλήρες κλείσιμο, αλλά μια νέα κανονικότητα επιλεκτικών αδειών, ελέγχων και εξαιρέσεων. Σε αυτό το μοντέλο, το Ιράν αποκτά συνεχή δυνατότητα κλιμάκωσης και η διεθνής ναυσιπλοΐα παραμένει όμηρος κάθε πολιτικής κρίσης.
