Κύπρος: Πλεόνασμα €1,61 δισ., αλλά λιγότερες κεφαλαιουχικές δαπάνες

Το δημοσιονομικό πλεόνασμα της Κύπρου μεγάλωσε στο εννεάμηνο, καθώς τα έσοδα αυξήθηκαν ταχύτερα από τις δαπάνες. Πίσω από το ισχυρό συνολικό αποτέλεσμα υπάρχει, όμως, μια δεύτερη γραμμή που αξίζει προσοχή: οι κεφαλαιουχικές δαπάνες ήταν χαμηλότερες από πέρυσι.

Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας για τον Ιανουάριο–Σεπτέμβριο 2026, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης ανήλθε σε €1.609,7 εκατ., έναντι €1.167,6 εκατ. την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Η διαφορά είναι €442,1 εκατ. Το αποτέλεσμα αντιστοιχεί σε 4,0% του ΑΕΠ, από 3,0%.

Η διαφορά χτίστηκε και στις δύο πλευρές

Η αύξηση των συνολικών εσόδων κατά 6,5% ήταν μεγαλύτερη από την αύξηση δαπανών κατά 2,9%. Αυτή η απόκλιση είναι η βασική αριθμητική εξήγηση της διεύρυνσης. Δεν προκύπτει ότι οι συνολικές δημόσιες δαπάνες μειώθηκαν: αυξήθηκαν, αλλά με βραδύτερο ρυθμό.

Στα έσοδα, οι φόροι εισοδήματος και πλούτου ανήλθαν σε €3.337 εκατ., αυξημένοι 15,3%, ενώ ο ΦΠΑ σε €2.638,6 εκατ., με αύξηση 12,5%. Οι κοινωνικές εισφορές διαμορφώθηκαν σε €3.778 εκατ., αυξημένες 6,6%. Η κίνηση διαφορετικών πηγών εσόδων χρειάζεται να εξετάζεται με τη δική της βάση, αντί να αποδίδεται όλη σε μία φορολογική αλλαγή.

Η επενδυτική γραμμή χρειάζεται ξεχωριστή ανάγνωση

Οι κεφαλαιουχικές δαπάνες περιορίστηκαν σε €936,2 εκατ. από €1.126,1 εκατ., μείωση 16,9%. Μέσα σε αυτές, ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου ήταν €686,4 εκατ., από €780,5 εκατ., μειωμένος 12,1%.

Η πτώση ενισχύει λογιστικά το αποτέλεσμα μιας περιόδου, αλλά από μόνη της δεν αποδεικνύει ούτε αποτελεσματικότητα ούτε ακύρωση έργων. Μπορεί να επηρεάζεται από τον χρόνο εκτέλεσης, παράδοσης και καταγραφής μεγάλων επενδύσεων. Για ασφαλές συμπέρασμα χρειάζεται αντιπαραβολή με την πρόοδο έργων και την ετήσια εκτέλεση, στοιχεία που δεν αντικαθιστά ένας συνοπτικός πίνακας.

Τι σημαίνει για τις επόμενες αποφάσεις

Ένα ισχυρότερο δημοσιονομικό αποτέλεσμα δημιουργεί μεγαλύτερο περιθώριο αντοχής σε απρόβλεπτες εξελίξεις. Δεν σημαίνει ότι όλο το πλεόνασμα είναι διαθέσιμο ταμειακό ποσό για μόνιμες νέες παροχές. Οι λογαριασμοί γενικής κυβέρνησης αποτυπώνουν έσοδα και δαπάνες με συγκεκριμένη στατιστική μεθοδολογία και δεν ταυτίζονται με το υπόλοιπο ενός τραπεζικού λογαριασμού.

Επιπλέον, εννεάμηνο και πλήρες έτος είναι διαφορετικές περίοδοι. Η εποχικότητα εισπράξεων, οι πληρωμές του τελευταίου τριμήνου και η εξέλιξη της οικονομίας μπορούν να αλλάξουν την τελική εικόνα. Ένας απλός πολλαπλασιασμός του πλεονάσματος για να «προβλεφθεί» ο Δεκέμβριος θα ήταν παραπλανητικός.

Τα στοιχεία είναι προκαταρκτικά και περιλαμβάνουν εκτιμήσεις για την τοπική αυτοδιοίκηση, λόγω μη υποβολής όλων των αναγκαίων δεδομένων. Η ουσιαστική αξιολόγηση, συνεπώς, έχει δύο σκέλη: διατήρηση της δημοσιονομικής αντοχής και αποτελεσματική υλοποίηση των επενδύσεων που στηρίζουν τη μελλοντική οικονομία.