Σειρά: Ερμηνεύοντας την Κυπριακή Οικονομία
Η παράταση της μείωσης του φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα προσφέρει μια μικρή αλλά άμεση ανάσα σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Πίσω, όμως, από τα 8,33 σεντ ανά λίτρο βρίσκεται ένα ευρύτερο οικονομικό ζήτημα: πώς διαμορφώνεται η τιμή στην αντλία, πόσο σημαντική είναι η εξοικονόμηση για τον οδηγό και πόσο κοστίζει στο κράτος η προσωρινή φορολογική ελάφρυνση;
Η Βουλή ενέκρινε ομόφωνα την παράταση των μειωμένων συντελεστών από τις 18 Σεπτεμβρίου έως τις 30 Νοεμβρίου 2026. Πρόκειται για συνέχιση του μέτρου που εφαρμόζεται από τον Απρίλιο, με την κυβέρνηση να αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο νέας παράτασης, ανάλογα με τις εξελίξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Τι ακριβώς μειώνεται
Το μέτρο δεν αποτελεί επίδομα που καταβάλλεται στους οδηγούς, αλλά μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης που επιβάλλεται σε κάθε λίτρο καυσίμου.
Με τη σχετική νομοθεσία, ο συντελεστής διατηρείται στα €359 ανά 1.000 λίτρα για τη βενζίνη και στα €330 ανά 1.000 λίτρα για το πετρέλαιο κίνησης. Οι μειωμένοι συντελεστές θα ισχύουν μέχρι και τις 30 Νοεμβρίου 2026.
Πριν από την εφαρμογή του μέτρου, ο ειδικός φόρος ανερχόταν σε 42,9 σεντ ανά λίτρο βενζίνης και 40 σεντ ανά λίτρο πετρελαίου κίνησης. Μετά τη μείωση περιορίστηκε στα 35,9 σεντ και 33 σεντ αντίστοιχα. Όταν συνυπολογιστεί ο ΦΠΑ, η τελική ελάφρυνση για τον καταναλωτή αντιστοιχεί σε περίπου 8,33 σεντ ανά λίτρο.
Πόσο κερδίζει ένας οδηγός
Το πραγματικό όφελος εξαρτάται από την ποσότητα καυσίμου που καταναλώνει κάθε οδηγός. Με βάση την ελάφρυνση των 8,33 σεντ:
- Σε γέμισμα 40 λίτρων, το όφελος είναι περίπου €3,33.
- Σε γέμισμα 50 λίτρων, φτάνει περίπου τα €4,17.
- Για κατανάλωση 100 λίτρων τον μήνα, η εξοικονόμηση είναι περίπου €8,33.
- Για κατανάλωση 150 λίτρων, το όφελος ανέρχεται σε περίπου €12,50 τον μήνα.
Για έναν οδηγό που πραγματοποιεί περιορισμένες διαδρομές, η διαφορά μπορεί να μην είναι ιδιαίτερα αισθητή. Για μια οικογένεια με δύο αυτοκίνητα, έναν αυτοεργοδοτούμενο ή μια μικρή επιχείρηση με καθημερινές μετακινήσεις, το συνολικό όφελος είναι μεγαλύτερο.
Η μείωση, πάντως, δεν σημαίνει ότι η τιμή των καυσίμων θα παραμένει σταθερή. Μπορεί να περιορίζει τη φορολογική επιβάρυνση, αλλά η λιανική τιμή εξακολουθεί να επηρεάζεται από τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου, την ισοτιμία ευρώ–δολαρίου, το κόστος εισαγωγής, μεταφοράς και αποθήκευσης, καθώς και τα περιθώρια στην αλυσίδα εμπορίας.
Επομένως, μια σημαντική αύξηση της διεθνούς τιμής του πετρελαίου μπορεί να περιορίσει ή ακόμη και να απορροφήσει ολόκληρο το όφελος της φορολογικής μείωσης.
Ποιοι ωφελούνται περισσότερο
Η μείωση είναι οριζόντια: εφαρμόζεται σε κάθε λίτρο, ανεξάρτητα από το εισόδημα ή τις πραγματικές ανάγκες του καταναλωτή. Αυτό την καθιστά εύκολη και άμεσα εφαρμόσιμη, αλλά όχι απαραίτητα στοχευμένη.
Ένα νοικοκυριό χαμηλού εισοδήματος που χρησιμοποιεί περιορισμένα το αυτοκίνητο μπορεί να εξοικονομεί λίγα ευρώ τον μήνα. Αντίθετα, ένας καταναλωτής με περισσότερα ή μεγαλύτερα οχήματα επωφελείται περισσότερο, επειδή αγοράζει μεγαλύτερες ποσότητες καυσίμων.
Το μέτρο έχει, ωστόσο, ευρύτερη σημασία για την οικονομία. Το πετρέλαιο κίνησης αποτελεί βασικό λειτουργικό κόστος για μεταφορές, διανομές, τεχνικά επαγγέλματα, κατασκευές και πολλές μικρές επιχειρήσεις. Η φορολογική ελάφρυνση μπορεί να συγκρατήσει μέρος των εξόδων τους και, έμμεσα, τις πιέσεις στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.
Δεν σημαίνει, βέβαια, ότι η μείωση των 8,33 σεντ θα μεταφερθεί αυτομάτως στις τελικές τιμές των προϊόντων. Περιορίζει όμως ένα μέρος του πρόσθετου κόστους που διαφορετικά θα επιβάρυνε τις επιχειρήσεις και πιθανότατα τους καταναλωτές.
Το κόστος για τα δημόσια ταμεία
Η παράταση μέχρι το τέλος Νοεμβρίου υπολογίζεται ότι θα στερήσει από τα δημόσια έσοδα περίπου €15,4 εκατ. Πρόκειται ουσιαστικά για έσοδα που το κράτος επιλέγει προσωρινά να μην εισπράξει, ώστε να συγκρατήσει την τελική τιμή των καυσίμων.
Αυτό είναι και το βασικό δημοσιονομικό δίλημμα: από τη μία βρίσκεται η ανάγκη στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων και από την άλλη η ανάγκη διατήρησης επαρκών κρατικών εσόδων.
Εάν η μείωση καταστεί μόνιμη, το ετήσιο κόστος θα είναι πολλαπλάσιο. Το ποσό θα πρέπει είτε να καλυφθεί από άλλες πηγές εσόδων είτε να συνυπολογιστεί στον σχεδιασμό των κρατικών δαπανών.
Η συζήτηση αφορά, επομένως, όχι μόνο την τιμή στην αντλία αλλά και τον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται το συνολικό οικονομικό κόστος.
Γιατί επιβάλλεται ΦΠΑ πάνω στον ειδικό φόρο
Ένα από τα ζητήματα που επανέρχονται στη δημόσια συζήτηση είναι ότι ο ΦΠΑ υπολογίζεται στην τελική φορολογητέα αξία του καυσίμου, στην οποία περιλαμβάνεται και ο ειδικός φόρος κατανάλωσης. Αυτό συχνά περιγράφεται ως «φόρος πάνω στον φόρο».
Ο ειδικός φόρος κατανάλωσης και ο ΦΠΑ αποτελούν, ωστόσο, διαφορετικούς έμμεσους φόρους. Ο πρώτος επιβάλλεται ως συγκεκριμένο ποσό ανά ποσότητα καυσίμου, ενώ ο δεύτερος υπολογίζεται ως ποσοστό επί της φορολογητέας αξίας.
Η Κύπρος δεν μπορεί να μεταβάλλει πλήρως τη συγκεκριμένη δομή χωρίς να λαμβάνει υπόψη το ευρωπαϊκό φορολογικό πλαίσιο. Γι’ αυτό η σημερινή παρέμβαση επικεντρώνεται στον ειδικό φόρο κατανάλωσης, ο οποίος έχει μειωθεί στα κατώτατα επίπεδα που επιτρέπονται από τους ευρωπαϊκούς κανόνες.
Τι θα συμβεί μετά τις 30 Νοεμβρίου
Η ρύθμιση έχει σαφή ημερομηνία λήξης. Εάν δεν υπάρξει νέα νομοθετική παρέμβαση, οι προηγούμενοι συντελεστές μπορούν να επανέλθουν, αυξάνοντας αυτομάτως τη φορολογική επιβάρυνση στην αντλία.
Το Υπουργείο Οικονομικών αναμένεται να παρακολουθεί τις διεθνείς τιμές ενέργειας πριν αποφασίσει εάν δικαιολογείται νέα παράταση. Η απόφαση θα εξαρτηθεί τόσο από την πορεία του πετρελαίου όσο και από τα περιθώρια του κρατικού προϋπολογισμού.
MoneyMatters Insight
Η μείωση του φόρου στα καύσιμα δεν λύνει το πρόβλημα του υψηλού κόστους μετακίνησης, αλλά περιορίζει προσωρινά την πίεση. Για τον μέσο οδηγό το όφελος μεταφράζεται σε λίγα ευρώ ανά γέμισμα, ενώ για επιχειρήσεις και επαγγελματίες με μεγαλύτερη κατανάλωση μπορεί να είναι περισσότερο αισθητό.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο εάν θα παραταθεί ξανά το μέτρο, αλλά εάν η Κύπρος μπορεί να αντιμετωπίζει κάθε ενεργειακή αναταραχή με προσωρινές φορολογικές μειώσεις. Χωρίς αποτελεσματικότερες δημόσιες μεταφορές, ενεργειακά αποδοτικότερα οχήματα και μικρότερη εξάρτηση από το πετρέλαιο, το κράτος θα καλείται επανειλημμένα να επιλέγει ανάμεσα στην προστασία της τσέπης του πολίτη και στη διατήρηση των δημόσιων εσόδων.
The post Μείωση φόρου στα καύσιμα: Πόσα πραγματικά κερδίζει κάθε οδηγός και ποιος πληρώνει το κόστος appeared first on moneymatters.cy.
