Strategist Ai · AI Takeaways
- Η νέα παρέμβαση της 18ης Οκτωβρίου αμφισβητεί κατά πόσο το σύνολο της ελάφρυνσης περνά στον καταναλωτή.
- Ο επίσημος πίνακας συγκρίνει 7 με 14 Οκτωβρίου, ενώ ο Σύνδεσμος δηλώνει ότι παρακολουθούσε τιμές από τις 30 Σεπτεμβρίου.
- Η αξιολόγηση χρειάζεται συγκρίσιμα προϊόντα, διαφανή μεθοδολογία και διάκριση προσφορών, καθώς μια αύξηση δεν αποδεικνύει αυτομάτως παράβαση.
Μια εβδομάδα μετά την επέκταση του μηδενικού ΦΠΑ σε βασικά προϊόντα, το ζητούμενο για την οικονομική πολιτική είναι πλέον η μεταφορά της ελάφρυνσης στην τελική τιμή. Ο Κυπριακός Σύνδεσμος Καταναλωτών, με ανακοίνωση στις 18 Οκτωβρίου, επανέρχεται με αμφισβήτηση των κυβερνητικών διαπιστώσεων και ζητά ουσιαστική διασφάλιση του οφέλους για τους πολίτες.
Η νέα ανακοίνωση του Συνδέσμου θέτει δύο διαφορετικά ζητήματα: τι συνέβη στις τιμές μετά τις 12 Οκτωβρίου και αν είχαν προηγηθεί ανατιμήσεις από την εξαγγελία του μέτρου. Η δεύτερη διάσταση έχει σημασία, επειδή η ημερομηνία που επιλέγεται ως αφετηρία αλλάζει την εικόνα της πραγματικής ωφέλειας.
Τι ακριβώς συγκρίνουν οι δύο πλευρές
Ο Σύνδεσμος δηλώνει καθημερινή παρακολούθηση από τις 30 Σεπτεμβρίου έως τις 17 Οκτωβρίου 2026, χρησιμοποιώντας τιμές των 49 υπεραγορών που συμμετέχουν στο e-kalathi και επεξεργασία μέσω της δωρεάν ιδιωτικής εφαρμογής Smart kalathi. Υποστηρίζει ότι πριν από την έναρξη της ελάφρυνσης σημειώθηκαν αυξήσεις μέσων τιμών σε οκτώ προϊόντα και ότι η μέση μείωση την πρώτη ημέρα περιορίστηκε σε 3,76%.
Η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή, στην ανακοίνωσή της στις 15 Οκτωβρίου, κατέγραφε ευρεία εφαρμογή στα επιλεγμένα προϊόντα του ελέγχου της. Ο επίσημος πίνακας αντιπαραβάλλει δύο ημερομηνίες, τις 7 και 14 Οκτωβρίου, σε δέκα αλυσίδες. Η ίδια η Υπηρεσία διευκρινίζει ότι το δείγμα δεν καλύπτει όλα τα προϊόντα της αγοράς.
Επομένως, οι δύο αποτυπώσεις δεν είναι αυτομάτως συγκρίσιμες ως προς χρόνο, εύρος και τρόπο υπολογισμού. Η ανακοίνωση της Υπηρεσίας προηγείται της νέας παρέμβασης και αποτελεί την τότε επίσημη θέση. Δεν είναι απάντηση στα ευρήματα που ο Σύνδεσμος δημοσιοποίησε αργότερα.
Το όριο ανάμεσα στον έλεγχο και στην κατηγορία
Η κριτική του Συνδέσμου είναι πολιτικά αιχμηρή, αλλά περιέχει μια σημαντική διάκριση: ο ίδιος δεν παρουσιάζει τις καταγεγραμμένες ανατιμήσεις ως απόδειξη παράβασης. Αναγνωρίζει ότι οι πωλητές μπορούν να μεταβάλλουν τις τιμές τους. Η διαφωνία αφορά την αποτελεσματικότητα του μέτρου και τη δυνατότητα παρακολούθησης του αποτελέσματός του.
Αυτό έχει σημασία και για την ανάγνωση του επίσημου πίνακα. Καταγράφονται διαφορετικές κινήσεις ανά προϊόν και κατάστημα, ενώ επισημαίνονται και προηγούμενες τιμές προσφοράς. Η λήξη μιας έκπτωσης μπορεί να μεταβάλει την τελική σύγκριση. Χωρίς αντιπαραβολή του ίδιου κωδικού και του ίδιου εμπορικού καθεστώτος, ένα μεμονωμένο ζεύγος τιμών δεν εξηγεί ολόκληρη την αλλαγή.
Η αριθμητική που χρειάζεται κοινή βάση
Στη δημόσια συζήτηση χρησιμοποιείται συχνά το 5% ως αναμενόμενη πτώση της τιμής. Η ακριβής αφαίρεση ΦΠΑ 5% από μια ήδη φορολογημένη τιμή δίνει όμως μείωση περίπου 4,76%, εφόσον η καθαρή αξία διατηρηθεί. Ένα προϊόν των €1,05 γίνεται €1. Το παράδειγμα είναι αριθμητικό και δεν επαληθεύει ή απορρίπτει τους μέσους όρους κανενός φορέα.
Για να εκτιμηθεί το συνολικό αποτέλεσμα απαιτούνται επιπλέον πληροφορίες: ποια προϊόντα περιλαμβάνονται, πώς σταθμίζονται, τι γίνεται με τα ελλείποντα στοιχεία και πώς αντιμετωπίζονται οι προσφορές. Ένας απλός μέσος όρος κωδικών μπορεί να δίνει διαφορετικό αποτέλεσμα από ένα καλάθι που σταθμίζει τις πραγματικές αγορές των νοικοκυριών.
Το επόμενο τεστ της πολιτικής
Η επέκταση σε ψωμί, γάλα, καφέ, ζάχαρη και παιδικές τροφές προβλέπεται να ισχύσει έως τις 31 Μαΐου 2027. Το χρονικό αυτό διάστημα απαιτεί συνεχή, κατανοητή παρακολούθηση, καθώς η Υπηρεσία επισημαίνει ότι διεθνείς πρώτες ύλες, κόστος προμήθειας και μεταφοράς εξακολουθούν να επηρεάζουν τις λιανικές τιμές.
Ένας σταθερός δημόσιος πίνακας με κοινά προϊόντα, σαφή περίοδο αναφοράς και ξεχωριστή ένδειξη προσφορών θα έκανε την αποτελεσματικότητα ευκολότερα ελέγξιμη. Για το κράτος το κρίσιμο μέγεθος είναι το όφελος που φτάνει στον αγοραστή. Για την αγορά είναι η δυνατότητα να ξεχωρίζουν οι τεκμηριωμένες αποκλίσεις από γενικεύσεις που δεν υποστηρίζονται από συγκρίσιμα στοιχεία.
Ο καφές περιλαμβάνεται στις πρόσθετες κατηγορίες του μηδενικού ΦΠΑ. Ενδεικτική φωτογραφία αρχείου, 29 Μαΐου 2024. Φωτογραφία: A S M Jobaer / WikimediaCommons, CC BY-SA4.0 / CC BY-SA4.0. Περικοπή κάδρου.
