Μια σοβαρή βλάβη στο αυτοκίνητο, μια απρόβλεπτη επισκευή στο σπίτι, ένα πρόβλημα υγείας ή μια προσωρινή απώλεια εισοδήματος μπορούν να ανατρέψουν μέσα σε λίγες ημέρες τον οικονομικό προγραμματισμό ενός νοικοκυριού.
Οι έκτακτες δαπάνες δεν αφορούν μόνο όσους έχουν χαμηλό εισόδημα. Μπορούν να δημιουργήσουν πρόβλημα ακόμη και σε ένα νοικοκυριό με ικανοποιητικές απολαβές, εάν δεν υπάρχουν άμεσα διαθέσιμες αποταμιεύσεις. Χωρίς οικονομικό απόθεμα, μια δαπάνη μερικών εκατοντάδων ή χιλιάδων ευρώ μπορεί να οδηγήσει σε χρήση πιστωτικής κάρτας, νέο δανεισμό ή αναγκαστική πώληση επενδύσεων σε ακατάλληλη στιγμή.
Γι’ αυτό οι ειδικοί στα προσωπικά οικονομικά θεωρούν το ταμείο έκτακτης ανάγκης μία από τις βασικότερες γραμμές άμυνας κάθε νοικοκυριού. Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: πόσα χρήματα πρέπει να υπάρχουν στην άκρη;
Ο κανόνας των τριών έως έξι μηνών
Η συνηθέστερη διεθνής σύσταση είναι η δημιουργία ενός αποθεματικού που να καλύπτει τρεις έως έξι μήνες βασικών εξόδων διαβίωσης.
Η αναφορά δεν γίνεται σε τρεις ή έξι ολόκληρους μισθούς. Ο υπολογισμός βασίζεται αποκλειστικά στις ανελαστικές δαπάνες που θα πρέπει να συνεχίσουν να πληρώνονται ακόμη και εάν το εισόδημα μειωθεί ή διακοπεί προσωρινά.
Σε αυτές περιλαμβάνονται συνήθως:
- το ενοίκιο ή η δόση του στεγαστικού δανείου,
- οι λογαριασμοί ηλεκτρισμού, νερού και τηλεπικοινωνιών,
- τα τρόφιμα και τα είδη πρώτης ανάγκης,
- τα καύσιμα ή οι απαραίτητες μετακινήσεις,
- οι ασφαλιστικές υποχρεώσεις,
- οι δόσεις δανείων,
- τα φάρμακα και τα βασικά έξοδα υγείας,
- οι αναγκαίες δαπάνες για τα παιδιά.
Εάν, για παράδειγμα, ένα νοικοκυριό χρειάζεται €2.000 τον μήνα για να καλύπτει τις απολύτως βασικές του ανάγκες, τότε ο αρχικός στόχος για το ταμείο έκτακτης ανάγκης διαμορφώνεται μεταξύ €6.000 και €12.000.
Για ένα άτομο με αναγκαία μηνιαία έξοδα €1.200, το αντίστοιχο ποσό κυμαίνεται από €3.600 έως €7.200. Δεν υπάρχει επομένως ένας αριθμός που να είναι κατάλληλος για όλους. Το σωστό ποσό εξαρτάται από το πραγματικό κόστος ζωής και τις υποχρεώσεις του κάθε νοικοκυριού.
Ποιοι χρειάζονται μεγαλύτερο αποθεματικό
Το όριο των τριών μηνών μπορεί να είναι επαρκές για έναν εργαζόμενο με σταθερή απασχόληση, περιορισμένες υποχρεώσεις και δεύτερο εισόδημα στο νοικοκυριό. Δεν προσφέρει, όμως, την ίδια ασφάλεια σε όλες τις περιπτώσεις.
Ένα αποθεματικό που καλύπτει έξι έως δώδεκα μήνες βασικών εξόδων μπορεί να είναι καταλληλότερο για όσους:
- είναι αυτοεργοδοτούμενοι ή έχουν μεταβαλλόμενο εισόδημα,
- απασχολούνται εποχικά ή σε κλάδο με περιορισμένη εργασιακή ασφάλεια,
- στηρίζουν οικονομικά παιδιά ή άλλα μέλη της οικογένειας,
- έχουν μεγάλο στεγαστικό δάνειο ή υψηλές σταθερές υποχρεώσεις,
- αποτελούν τη μοναδική πηγή εισοδήματος του νοικοκυριού,
- αντιμετωπίζουν αυξημένες ή επαναλαμβανόμενες ιατρικές δαπάνες,
- διαθέτουν ακίνητο ή παλαιότερο όχημα που ενδέχεται να χρειαστεί επισκευές.
Όσο μεγαλύτερη είναι η εξάρτηση του νοικοκυριού από ένα μόνο εισόδημα και όσο δυσκολότερη θα ήταν η γρήγορη αντικατάστασή του, τόσο μεγαλύτερο πρέπει να είναι το οικονομικό «μαξιλάρι».
Πώς θα υπολογίσεις το δικό σου ποσό
Ο πιο πρακτικός τρόπος είναι να καταγράψεις τα έξοδα των τελευταίων τριών μηνών και να ξεχωρίσεις τις ανάγκες από τις προαιρετικές δαπάνες.
Στον υπολογισμό δεν χρειάζεται να συμπεριλάβεις στον ίδιο βαθμό τις εξόδους, τις διακοπές, τις αγορές ρούχων ή τις ψυχαγωγικές συνδρομές που μπορούν προσωρινά να περιοριστούν. Χρειάζεται, όμως, να υπολογίσεις ρεαλιστικά όλα όσα θα εξακολουθήσουν να πληρώνονται σε μια δύσκολη περίοδο.
Το τελικό μηνιαίο ποσό μπορεί να πολλαπλασιαστεί αρχικά επί τρία και στη συνέχεια επί έξι. Έτσι δημιουργούνται δύο διαφορετικοί στόχοι:
- ο πρώτος στόχος προσφέρει μια βασική προστασία τριών μηνών,
- ο δεύτερος εξασφαλίζει μεγαλύτερη αντοχή για ένα εξάμηνο.
Η σταδιακή προσέγγιση κάνει τον στόχο πιο διαχειρίσιμο. Για κάποιον που ξεκινά χωρίς αποταμιεύσεις, η απαίτηση να συγκεντρώσει αμέσως €10.000 μπορεί να φαίνεται απαγορευτική. Ένας πρώτος στόχος των €500 ή €1.000, όμως, μπορεί ήδη να αποτρέψει τη χρήση πιστωτικής κάρτας για μια μικρή επισκευή ή ένα έκτακτο έξοδο.
Η πραγματικότητα για τα κυπριακά νοικοκυριά
Η δημιουργία ενός τέτοιου αποθεματικού έχει γίνει δυσκολότερη τα τελευταία χρόνια. Το αυξημένο κόστος στέγασης, ενέργειας, τροφίμων και μετακινήσεων απορροφά σημαντικό μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος, περιορίζοντας το ποσό που μπορεί να αποταμιεύσει μια οικογένεια κάθε μήνα.
Οι συνολικές καταθέσεις των νοικοκυριών μπορεί να παρουσιάζουν αύξηση, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι οικογένειες διαθέτουν επαρκές οικονομικό απόθεμα. Τα συνολικά μεγέθη δεν αποτυπώνουν την κατανομή των χρημάτων: ένα μέρος των καταθέσεων μπορεί να συγκεντρώνεται σε νοικοκυριά με υψηλότερα εισοδήματα, την ώρα που άλλοι καταναλωτές δυσκολεύονται να καλύψουν ακόμη και τις τρέχουσες υποχρεώσεις τους.
Για τον λόγο αυτό, το κατάλληλο ταμείο ασφαλείας δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένας άκαμπτος αριθμός. Για ένα νοικοκυριό που δεν μπορεί σήμερα να αποταμιεύσει έξι μήνες εξόδων, ακόμη και η κάλυψη ενός μήνα αποτελεί ουσιαστική πρόοδο.
Πού πρέπει να φυλάσσονται τα χρήματα
Το ταμείο έκτακτης ανάγκης έχει διαφορετικό σκοπό από τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις. Τα χρήματά του πρέπει να είναι ασφαλή, εύκολα προσβάσιμα και διαθέσιμα όταν προκύψει η ανάγκη.
Γι’ αυτό δεν θεωρείται κατάλληλο να τοποθετείται ολόκληρο το ποσό σε μετοχές, κρυπτονομίσματα ή άλλα προϊόντα με έντονες διακυμάνσεις. Μια έκτακτη ανάγκη μπορεί να εμφανιστεί την ίδια στιγμή που οι αγορές υποχωρούν, αναγκάζοντας τον αποταμιευτή να ρευστοποιήσει με ζημιά.
Καταλληλότερες επιλογές είναι συνήθως ένας ξεχωριστός λογαριασμός αποταμίευσης ή άλλες χαμηλού κινδύνου λύσεις που προσφέρουν επαρκή ρευστότητα. Ένα μέρος του ποσού μπορεί να τοποθετηθεί σε κατάθεση μικρής διάρκειας, αρκεί να είναι ξεκάθαροι οι όροι πρόωρης ανάληψης.
Ο στόχος δεν είναι η υψηλότερη δυνατή απόδοση. Είναι η προστασία του κεφαλαίου και η άμεση πρόσβαση σε αυτό.
Πώς δημιουργείται χωρίς να πιεστεί ο προϋπολογισμός
Η δημιουργία ενός επαρκούς αποθεματικού είναι διαδικασία μηνών ή ακόμη και ετών. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η συνέπεια.
Μια αυτόματη μεταφορά €100 αμέσως μετά την καταβολή του μισθού δημιουργεί €1.200 μέσα σε έναν χρόνο. Με €200 τον μήνα, το ποσό φτάνει τις €2.400. Επιπλέον έσοδα, όπως ένα επίδομα, ένα μπόνους ή επιστροφή φόρου, μπορούν να επιταχύνουν σημαντικά την προσπάθεια.
Η αυτοματοποίηση βοηθά επειδή η αποταμίευση πραγματοποιείται πριν τα χρήματα απορροφηθούν από άλλες δαπάνες. Παράλληλα, ο ξεχωριστός λογαριασμός μειώνει τον πειρασμό να χρησιμοποιηθεί το ποσό για καθημερινές αγορές.
Πότε πρέπει πραγματικά να χρησιμοποιείται
Το ταμείο ασφαλείας δεν είναι λογαριασμός διακοπών ούτε αποθεματικό για προγραμματισμένες αγορές. Προορίζεται για δαπάνες που είναι ταυτόχρονα απρόβλεπτες, αναγκαίες και επείγουσες.
Μια σοβαρή επισκευή στο σπίτι, ένα ιατρικό έξοδο ή η κάλυψη των βασικών αναγκών μετά την απώλεια εργασίας δικαιολογούν τη χρήση του. Αντίθετα, η αγορά νέου κινητού, οι διακοπές ή μια προγραμματισμένη ανακαίνιση πρέπει να καλύπτονται από διαφορετική κατηγορία αποταμίευσης.
Εάν χρησιμοποιηθεί μέρος του ποσού, προτεραιότητα πρέπει να είναι η σταδιακή αναπλήρωσή του.
Τα λάθη που ακυρώνουν την προστασία
Ένα από τα συχνότερα λάθη είναι η αναβολή της αποταμίευσης μέχρι να αυξηθεί το εισόδημα. Στην πράξη, όμως, όταν αυξάνονται οι απολαβές συχνά αυξάνονται και οι δαπάνες. Γι’ αυτό η δημιουργία της συνήθειας από νωρίς είναι σημαντικότερη από το αρχικό ποσό.
Εξίσου επικίνδυνη είναι η αντίληψη ότι η πιστωτική κάρτα μπορεί να αντικαταστήσει το αποθεματικό. Η κάρτα παρέχει πρόσβαση σε δανεικά χρήματα και όχι σε αποταμιεύσεις. Εάν το υπόλοιπο δεν εξοφληθεί γρήγορα, ένα έκτακτο έξοδο μπορεί να μετατραπεί σε μακροχρόνιο χρέος με τόκους.
MoneyMatters Insight
Το κατάλληλο ταμείο έκτακτης ανάγκης δεν είναι απαραίτητα εκείνο που φτάνει αμέσως τους έξι ή τους δώδεκα μήνες εξόδων. Είναι εκείνο που δημιουργείται συστηματικά, παραμένει διαθέσιμο και χρησιμοποιείται μόνο όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη. Για τους περισσότερους, η κάλυψη τριών έως έξι μηνών αποτελεί έναν ισχυρό στόχο, αλλά ακόμη και ένα μικρότερο ποσό μπορεί να λειτουργήσει ως πρώτη γραμμή άμυνας. Σε μια περίοδο αυξημένου κόστους ζωής και οικονομικής αβεβαιότητας, το αποθεματικό δεν προσφέρει μόνο χρήματα για μια δύσκολη στιγμή· προσφέρει χρόνο, επιλογές και τη δυνατότητα να αποφευχθεί ο ακριβός δανεισμός.
The post Πόσα χρήματα πρέπει να έχεις στην άκρη για ώρα ανάγκης; Ο κανόνας που προστατεύει το νοικοκυριό σου appeared first on moneymatters.cy.
