Μεγάλες προσδοκίες, πενιχρά αποτελέσματα. Οι συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι απέφεραν συμφωνία επί της αρχής για ανταλλαγή αιχμαλώτων, αλλά καμία ουσιαστική πρόοδο προς τον τερματισμό του πολέμου που εξακολουθεί να μαίνεται στην καρδιά της Ευρώπης . Η ανθρωπιστική σημασία της ανταλλαγής είναι δεδομένη. Η απόσταση από την ειρήνη όμως, που είναι και το ζητούμενο, παραμένει μεγάλη.
Και εδώ βρίσκεται το ερώτημα που η ηγεσία του Κιέβου και οι σύμμαχοί της οφείλουν να απαντήσουν: τι πέτυχαν με τη στρατηγική που ακολούθησαν όλο αυτό το διάστημα; Πλησιάζοντας τα πέντε χρόνια πολέμου, ποιος είναι ο πολιτικός απολογισμός των προσδοκιών που καλλιέργησαν και των θυσιών που ζήτησαν από τον ουκρανικό λαό;
Οι συμφωνίες του Μινσκ δεν εφαρμόστηκαν και το Κίεβο έχει ευθύνη για τις δεσμεύσεις που δεν τήρησε. Οι δύο πλευρές διαφωνούσαν για το τι έπρεπε να γίνει πρώτα: να αποκατασταθεί η ασφάλεια ή να προχωρήσουν οι πολιτικές αλλαγές που είχαν συμφωνηθεί. Το Κίεβο επέμεινε στο πρώτο μέρος και η Μόσχα στο δεύτερο. Η διαφωνία παράμεινε ανυπέρβλητη. Το ερώτημα όμως είναι αν υπήρχε πραγματική βούληση να βρεθεί λύση και πόσο κόστισε στους ανθρώπους αυτή η αποτυχία.
Την Άνοιξη του 2022, στην σύσκεψη της Κωνσταντινούπολης, ενώπιον των πλευρών τέθηκαν συγκεκριμένες προτάσεις. Η προσπάθεια ωστόσο, απέτυχε. Το ερώτημα και πάλι είναι αν ο Ζελένσκι εξάντλησε κάθε δυνατότητα συμφωνίας. Πόσο σοφό ήταν να στηριχθεί στη σκληρή γραμμή των Βρετανών και στην προσδοκία ότι η δυτική βοήθεια θα του εξασφάλιζε περισσότερα στο πεδίο του πολέμου; Και ποιο τίμημα πλήρωσε ο ουκρανικός λαός όταν οι συνομιλίες δεν οδήγησαν σε ειρήνη;
Σήμερα η Μόσχα δηλώνει ότι θα διεκδικήσει «κάθε σπιθαμή» των εδαφών που η ίδια θεωρεί ρωσικά, περιλαμβάνοντας σ αυτά περιοχές που ακόμη δεν ελέγχει πλήρως. Αυτή είναι η σκληρή πραγματικότητα των απαιτήσεων που αντιμετωπίζει πλέον το Κίεβο στο τραπέζι.
Ο Ζελένσκι μπορεί να επιχειρεί να παρουσιάσει μια εικόνα διπλωματικής προόδου. Οφείλει όμως, να εξηγήσει πού οδηγεί η πολιτική του. Με ποιους εφικτούς στόχους συνεχίζεται ο πόλεμος; Ποια συμφωνία επιδιώκεται; Και γιατί οι σημερινές επιλογές θα αποδώσουν περισσότερα από όσα απέδωσαν οι προηγούμενες;
Η ευθύνη μιας ηγεσίας κρίνεται και από την ικανότητά της να αναγνωρίζει εγκαίρως τα όρια της στρατηγικής της. Να διαπραγματεύεται όταν υπάρχει περιθώριο. Να μη μετατρέπει την ελπίδα σε υπόσχεση νίκης χωρίς πειστικό δρόμο προς αυτήν.
Πέντε σχεδόν χρόνια μετά, το ερώτημα παραμένει: μπορούσε το Κίεβο να πετύχει μια καλύτερη συμφωνία το 2022 και να γλιτώσει τον λαό του από μέρος της καταστροφής που ακολούθησε; Η ουκρανική ηγεσία οφείλει μια ειλικρινη απάντηση. Το ίδιο και οι σύμμαχοί της, που ενθάρρυναν και στήριξαν τις αποφάσεις της.
Στερνή μου γνώση να σ’ είχα πρώτα. Μόνο που το τίμημα των λανθασμένων υπολογισμών δεν το πληρώνουν πρωτίστως όσοι τους έκαναν. Το πληρώνουν οι νεκροί, οι τραυματίες, οι ξεριζωμένοι και οι οικογένειες που περιμένουν ακόμη έναν άνθρωπό τους να επιστρέψει.
ΥΓ. Διαβάζοντας το σχόλιο, πιθανόν κάποιοι να διερωτηθούν αν οι Ρώσοι είναι «αθώες περιστερές». Προφανώς, για τη διαιώνιση του πολέμου ευθύνη έχουν όλοι. Όμως η Κύπρος, όπως και οι χώρες της ΕΕ, ως κράτη, έχουμε επιλέξει στρατόπεδο . Είμαστε, όπως ειπώθηκε, «στη σωστή πλευρά της ιστορίας». Άρα, φυσιολογικά, τα ερωτήματα απευθύνονται στο «δικό μας» στρατόπεδο, στις δικές μας αποφάσεις. Κοντολογίς, προτού κατηγορήσουμε τους άλλους, ας προβληματιστούμε για τις δικές μας ενέργειες…
Ω.
